Jeta
Emmanuel Kriaras, emri i të cilit shkruhet edhe Emmanouil ose Emmanouel, lindi në Pire më 1906. Kaloi vite të fëmijërisë në Milos dhe u rrit në Hania para se të studionte filologji në Universitetin e Athinës nga 1924 deri më 1929. Më pas punoi në Arkivin Mesjetar të Akademisë së Athinës, fillimisht si studiues dhe më vonë si drejtor. Doktorata e përfunduar më 1938 shqyrtonte burimet e Erotokritos-it.
Më 1950 u bë profesor i filologjisë greke mesjetare në Universitetin e Selanikut. Mësimdhënia, studimi letrar dhe përgatitja e një fjalori historik u zhvilluan së bashku. Diktatura ushtarake e largoi nga universiteti më 1968. Ai vazhdoi kërkimin me një ekip të përgatitur; vëllimi i parë i fjalorit doli po atë vit. Deri më 1997 u botuan gjithsej katërmbëdhjetë vëllime nën drejtimin e tij, pastaj projekti kaloi te Qendra e Gjuhës Greke.
Kriaras mori pjesë edhe në debatin publik për arsimin dhe përdorimin e greqishtes popullore. Mbështeti gjuhën e gjallë në mësim dhe sistemin monotonik të theksimit. Akademia e Athinës e zgjodhi anëtar korrespondent më 1980. Studime, fjalorë dhe kujtime shoqëruan karrierën e tij deri në vdekjen në Selanik më 22 gusht 2014.
Veprat
Λεξικό της μεσαιωνικής ελληνικής δημώδους γραμματείας, Fjalori i letërsisë greke mesjetare në gjuhën popullore, mbledh fjalë nga tekste të viteve 1100–1669. Vëllimi i parë doli më 1968. Zëri hapet drejt varianteve, kuptimeve dhe shembujve të lidhur me tekste të emërtuara. Kështu lexuesi pyet ku shfaqet një përdorim dhe cilat dëshmi mbështetin interpretimin. Kjo histori e përdorimeve të dokumentuara u ndërtua me punë redaktuese kolektive.
Kriaras përgatiti edhe botime letrare, përfshirë botimin kritik të Πανώρια, Panoria, të Georgios Chortatsis-it më 1975. Hyrjet, leximet tekstuale, komentet dhe fjalori ndihmojnë lexuesit e mëvonshëm t’i afrohen veprës së transmetuar të një autori tjetër. Νέο ελληνικό λεξικό της σύγχρονης δημοτικής γλώσσας, Fjalori i ri grek i gjuhës popullore bashkëkohore, i vitit 1995, trajton gjuhën moderne të shkruar dhe të folur. Μακράς ζωής αγωνίσματα, Përpjekje të një jete të gjatë, i vitit 2009, është autobiografik.
Fjalori mesjetar vazhdoi në Qendrën e Gjuhës Greke pas katërmbëdhjetë vëllimeve të para. Përmbledhja online i paraqet bashkë zërat, shkurtimet dhe burimet. Kriaras e bën praktike historinë gjuhësore: edhe një fjalë në dukje e njohur kërkon periudhën, formën dhe kontekstin për të përcaktuar kuptimin.
Trashëgimia në Greqinë e sotme
Hapni zërin λέγω në përmbledhjen online dhe gjeni variantet λέγω e λέω. Gjeni αόρ., shkruajeni të plotë si αόριστος dhe zgjidhni një shembull duke shënuar burimin. Pranë kësaj dëshmie historike bëni një ushtrim të veçantë në greqishten e sotme: një fjali me fillim σήμερα λέω dhe një tjetër me χθες είπα. Shtoni mesazhin tuaj dhe lexojini me zë. Ushtroni format, një shkurtim gramatikor dhe ndryshimin e kohës pa marrë çdo formë mesjetare si të folur të sotme. Teksti B1 ndihmon këta hapa. Për një citim historik më të gjatë, përdorni burimin dhe një shpjegim ose përkthim të përshtatshëm për periudhën e tekstit.
A e dinit?
- Fjalori i tij historik mbulon tekste nga 1100 deri më 1669.
- Katërmbëdhjetë vëllimet e para dolën mes 1968 dhe 1997.
- Akademia e Athinës e zgjodhi anëtar korrespondent më 1980.
Veprat kryesore
| Titulli greqisht | Titulli | Viti |
|---|---|---|
| Λεξικό της μεσαιωνικής ελληνικής δημώδους γραμματείας, τόμος Α΄ | Fjalori i letërsisë greke mesjetare në gjuhën popullore, vëllimi I | 1968 |
| Γεωργίου Χορτάτση Πανώρια — κριτική έκδοση | Panoria e Georgios Chortatsis-it — botim kritik | 1975 |
| Νέο ελληνικό λεξικό της σύγχρονης δημοτικής γλώσσας | Fjalori i ri grek i gjuhës popullore bashkëkohore | 1995 |
| Μακράς ζωής αγωνίσματα | Përpjekje të një jete të gjatë | 2009 |
Një varg për t’u mbajtur mend
Η γνώση της γλώσσας δεν έχει όρια.
I gnosi tis glossas den echei oria.
Njohja e gjuhës nuk ka kufij.
