Jeta
Thanasis Valtinos lindi në Kastri të Kinurisë më 1932. Fëmijëria dhe shkolla e çuan në Spartë, Gytheio e Tripoli gjatë Pushtimit dhe Luftës Civile. Shkoi në Athinë më 1950, hyri në Panteion dhe pastaj e la për të studiuar kinema në shkollën Stavrakos. Filmi dhe letërsia u ndërthurën në punë.
Botoi prozë në vitet pesëdhjetë. Η κάθοδος των εννιά (Zbritja e të nëntëve) doli në Εποχές (Stinët) më 1963 dhe si libër më vete më 1978. Συναξάρι Αντρέα Κορδοπάτη (Jeta e Andreas Kordopatis) u botua me vazhdime më 1964, para librit të vitit 1972. Ndau çmimin e skenarit origjinal në Kanë më 1984 me Theo Angelopoulos e Tonino Guerra për Udhëtim në Kithira.
Përktheu tragjedi antike në greqishten moderne për Teatrin e Artit të Karolos Koun. Romani Materiale për vitet gjashtëdhjetë i vitit 1989 mori Çmimin Shtetëror të Romanit më 1990. Anëtar i rregullt i Akademisë së Athinës më 2008, president më 2016. Vdiq më 30 tetor 2024. Proza, skenari e përkthimi vëzhgojnë zërin rrëfimtar dhe gjuhën që i jep formë.
Veprat
Valtinos shpesh i jep zërit, letrës apo fragmentit më shumë peshë se shpjegimit të gjatë. Proza ngjesh ngjarjet dhe lë boshllëqe mes rrëfimeve. Lexuesi dëgjon fjalor, ritëm e këndvështrim: kush flet, kujt dhe me çfarë dijenieje? Format dokumentare ndërtojnë trillimin.
Zbritja e të nëntëve ndjek një grup në dhunën e Luftës Civile greke. Jeta e Andreas Kordopatis i jep formë letrare rrëfimit të një migranti për Amerikën. Μπλε βαθύ σχεδόν μαύρο (Blu e thellë pothuajse e zezë, 1985) kalon te monologu i një gruaje, duke treguar si një zë tjetër organizon rrëfimin.
Romani Materiale për vitet gjashtëdhjetë bashkon letra, reportazhe e tekste të përditshme. Valtinos përshkroi kërkim në gazeta dhe koleksione letrash; përzgjedhja dhe renditja krijojnë lidhjet. Ορθοκωστά (Orthokosta, 1994) mbledh zëra rreth dhunës së luftës në Kinuri dhe shkaktoi debat të ashpër politik e historik. Pritja tregon letërsinë brenda kujtesës publike të diskutueshme. Zgjedhjet e vogla gjuhësore zbulojnë largësi, afërsi dhe autoritet. Kërkesa e zakonshme tregon marrëdhënien shkrues–marrës.
Trashëgimia në Greqinë e sotme
Hapni fragmentin shkollor Δύο γράμματα της Χαράς (Dy letra të Harës), nga Materiale për vitet gjashtëdhjetë. Gjeni dërguesin dhe marrësin përpara diskutimit të migrimit. Shkruani pastaj kërkesën tuaj për adresë, pa lidhje me jetën e personazheve. Për mikun: Σε παρακαλώ, στείλε μου τη διεύθυνση. Për marrës formal: Σας παρακαλώ, στείλτε μου τη διεύθυνση. Ruani informacionin, ndryshoni së bashku përshëndetjen, përemrin dhe foljen. Partneri përgjigjet në të njëjtin regjistër. Lexoni të dy shkëmbimet me zë. Letrat bëhen ushtrim praktik për marrësin, mirësjelljen dhe greqishten moderne të shkruar qartë.
A e dinit?
- Thanasis Valtinos ishte pseudonimi i Athanasios Spanos.
- Zbritja e të nëntëve doli fillimisht në revistë më 1963, më vete si libër më 1978.
- Çmimin e skenarit në Kanë më 1984 e ndau me Angelopoulos dhe Guerra.
Veprat kryesore
| Titulli greqisht | Titulli | Viti |
|---|---|---|
| Η κάθοδος των εννιά | Zbritja e të nëntëve — botimi i parë në revistë | 1963 |
| Συναξάρι Αντρέα Κορδοπάτη — Αμερική | Jeta e Andreas Kordopatis: Amerika — libri i parë më vete | 1972 |
| Μπλε βαθύ σχεδόν μαύρο | Blu e thellë pothuajse e zezë | 1985 |
| Στοιχεία για τη δεκαετία του ’60 | Materiale për vitet gjashtëdhjetë | 1989 |
| Ορθοκωστά | Orthokosta | 1994 |
Një varg për t’u mbajtur mend
Δεν υπάρχει φτωχή ελληνική γλώσσα.
Den ipárchi ftochí ellinikí glóssa.
Greqishtja nuk është gjuhë e varfër.
