Emmanuel Kriaras

Emmanuel Kriaras, którego imię zapisywane jest także jako Emmanouil lub Emmanouel, urodził się w Pireusie w 1906 roku. Część dzieciństwa spędził na Milos, dorastał w Chanii, a w latach 1924–1929 studiował filologię na Uniwersytecie Ateńskim. Następnie pracował w Archiwum Średniowiecznym Akademii Ateńskiej, najpierw jako badacz, później dyrektor. Jego doktorat z 1938 roku dotyczył źródeł Erotokritosa.

W 1950 roku został profesorem średniowiecznej filologii greckiej na uniwersytecie w Salonikach. Nauczanie, badania literackie i przygotowanie słownika historycznego rozwijały się wspólnie. Dyktatura wojskowa usunęła go z uczelni w 1968 roku. Kontynuował badania z wyszkolonym zespołem; pierwszy tom słownika ukazał się w tym samym roku. Do 1997 roku pod jego kierownictwem wydano łącznie czternaście tomów. Następnie projekt przejęło Centrum Języka Greckiego.

Kriaras uczestniczył również w publicznej dyskusji o edukacji i użyciu demotyki. Popierał żywy język w nauczaniu oraz monotoniczny system akcentowania. Akademia Ateńska wybrała go na członka korespondenta w 1980 roku. Studia, słowniki i wspomnienia towarzyszyły jego długiej pracy aż do śmierci w Salonikach 22 sierpnia 2014 roku.

Λεξικό της μεσαιωνικής ελληνικής δημώδους γραμματείας, Słownik średniowiecznej greckiej literatury w języku ludowym, gromadzi słowa z tekstów datowanych na lata 1100–1669. Pierwszy tom ukazał się w 1968 roku. Hasło prowadzi do wariantów, znaczeń i przykładów z nazwanych tekstów. Czytelnik może sprawdzić, gdzie występuje dane użycie i jakie świadectwa wspierają interpretację. To historia udokumentowanych zastosowań tworzona dzięki zespołowej pracy redakcyjnej.

Kriaras przygotowywał także wydania literackie, w tym krytyczną edycję Πανώρια, Panorii Georgiosa Chortatsisa, z 1975 roku. Wstępy, lekcje tekstowe, komentarze i słowniczek pomagają późniejszym czytelnikom poznawać przekazane dzieło innego autora. Jego Νέο ελληνικό λεξικό της σύγχρονης δημοτικής γλώσσας, Nowy grecki słownik współczesnej demotyki, z 1995 roku obejmuje współczesny język pisany i mówiony. Μακράς ζωής αγωνίσματα, Zmagania długiego życia, z 2009 roku ma charakter autobiograficzny.

Po pierwszych czternastu tomach słownik średniowieczny kontynuowano w Centrum Języka Greckiego. Internetowy skrót pokazuje razem hasła, skróty i źródła. Kriaras nadaje historii języka praktyczny wymiar: nawet znajomo wyglądające słowo wymaga określenia epoki, formy i kontekstu, zanim ustalimy znaczenie.

Otwórz hasło λέγω w internetowym skrócie słownika i znajdź warianty λέγω oraz λέω. Odszukaj αόρ., rozwiń do αόριστος, następnie wybierz przykład i zapisz oznaczenie źródła. Obok historycznego świadectwa wykonaj osobne ćwiczenie nowogreckie: jedno zdanie rozpocznij od σήμερα λέω, drugie od χθες είπα. Dodaj własny komunikat i przeczytaj oba na głos. Ćwiczysz formy, skrót gramatyczny i zmianę czasu, nie uznając wszystkich średniowiecznych form za dzisiejszą mowę. Tekst B1 wspiera te kroki. Przy dłuższym cytacie historycznym korzystaj z informacji źródłowej oraz objaśnienia lub przekładu odpowiedniego dla jego epoki.

• Jego słownik historyczny obejmuje teksty z lat 1100–1669.
• Pierwszych czternaście tomów ukazało się między 1968 a 1997 rokiem.
• Akademia Ateńska wybrała go na członka korespondenta w 1980 roku.