Lela Karajani

Lela Karajani lindi më 1898 në Limni, një qytezë e vogël bregdetare në veri të Eubesë. U martua dhe u vendos në Athinë, ku rriti një familje të madhe me shtatë fëmijë. Asgjë në jetën e saj para luftës nuk paralajmëronte një heroinë: ishte amvise dhe nënë në një shtëpi athinase të klasës së mesme.

Në prill 1941 ushtria gjermane hyri në Athinë dhe Greqia u nda mes pushtimit gjerman, italian dhe bullgar. Mijëra ushtarë britanikë, australianë dhe zelandezë që kishin luftuar në Greqi mbetën prapa dhe fshiheshin. Karajani, me anëtarë të familjes dhe miq, filloi t’u jepte strehë, t’i ushqente dhe t’u organizonte arratisjen me varka drejt Lindjes së Mesme. Shtëpia e saj u bë qendra e një rrjeti në rritje. Gjatë tre viteve në vijim grupi, që mori emrin «Μπουμπουλίνα» (Bubulina), mblodhi edhe informacione ushtarake për Aleatët, ndihmoi njerëz që i kërkonin gjermanët dhe mori pjesë në akte sabotazhi. U arrestua për herë të parë në tetor 1941 dhe kaloi rreth shtatë muaj në burg, pastaj iu kthye punës së saj.

Në verën e vitit 1944, e tradhtuar nga një spiun, u arrestua përsëri, bashkë me disa nga fëmijët e saj, dhe u dërgua në selinë e Gestapos në rrugën Merlin. U mor në pyetje dhe u torturua, por nuk i tradhtoi shokët. U mbajt në kampin e përqendrimit të Haidarit, në perëndim të Athinës, kampi më i madh gjerman në Greqinë e pushtuar. Më 8 shtator 1944 u pushkatua në korijen e Haidarit bashkë me rreth gjashtëdhjetë të burgosur të tjerë. Një muaj më vonë, në tetor 1944, gjermanët u larguan nga Athina.

Rrjeti «Bubulina» është një shembull i mirë se si funksiononte Rezistenca greke në qytete. Ndryshe nga çetat e armatosura në male, grupet e qytetit jetonin brenda një kryeqyteti të pushtuar, plot spiunë dhe patrulla. Armët e tyre ishin besimi, fshehtësia dhe guximi: shtëpi ku mund të flinte një i huaj, familje që ndanin ushqimin në një qytet ku, në dimrin e 1941–42, dhjetëra mijë njerëz vdiqën nga uria, peshkatarë gati të lundronin natën dhe mesazhe që kalonin dorë më dorë.

Roli i Karajanit ishte ai i organizatores. Ajo rekrutonte ndihmës, gjente shtëpi të sigurta dhe varka dhe kujdesej që informacioni i mbledhur nga njerëzit e saj të arrinte te Aleatët në Lindjen e Mesme. Zgjedhja e emrit «Μπουμπουλίνα» thotë shumë: Laskarina Bubulina, armatore dhe komandante detare e Luftës për Pavarësi, ishte luftëtarja greke më e famshme, dhe grupi i Karajanit e vendoste veten në atë traditë. Rëndësia e saj është edhe simbolike. Ajo tregoi se Rezistenca nuk ishte vetëm për burra të rinj me armë, por edhe për gra dhe nëna, dhe guximi i saj i qetë pas arrestimit u bë model. Pas luftës Akademia e Athinës e nderoi pas vdekjes, dhe më 2011 Yad Vashem e njohu si të Drejtë midis Kombeve për ndihmën ndaj hebrenjve gjatë pushtimit. Jeta e saj është treguar në libra, tekste shkollore dhe dokumentarë televizivë.

Sot një rrugë pranë sheshit Amerikis në Athinë mban emrin e saj, dhe një bust i saj prej mermeri (1963) qëndron në rrugën Tositsa në Eksarhia, në kujtim të grave të Rezistencës. Rrugë me emrin e saj ka edhe në Selanik, Halkida, Haidari dhe qytete të tjera. Historia e saj tregohet në shkolla rreth 28 tetorit dhe në përvjetorin e çlirimit të Athinës, më 12 tetor. Vendi i ish-kampit të Haidarit, me memorialin për të burgosurit që u torturuan dhe u pushkatuan atje, mund të vizitohet. Nëse doni të ushtroni greqishten, kërkoni çdo vjeshtë fjalën αντίσταση (rezistencë) dhe emrin «Μπουμπουλίνα» në faqet e historisë së gazetave greke: emri i Lela Karajanit rikthehet çdo vit.

• Ishte nënë e shtatë fëmijëve kur filloi të fshihte ushtarë aleatë në shtëpinë e saj.
• Rrjeti i saj mori emrin e Bubulinës, heroinës së Luftës për Pavarësi të vitit 1821.
• U ekzekutua më 8 shtator 1944, rreth një muaj para se gjermanët të largoheshin nga Athina.
• Më 2011 Yad Vashem e shpalli të Drejtë midis Kombeve.