Emmanuel Kriaras

Adı Emmanouil veya Emmanouel olarak da yazılan Emmanuel Kriaras, 1906’da Pire’de doğdu. Çocukluğunun bir bölümünü Milos’ta geçirdi, Hanya’da büyüdü ve 1924–1929 arasında Atina Üniversitesinde filoloji okudu. Ardından Atina Akademisinin Ortaçağ Arşivinde önce araştırmacı, daha sonra müdür olarak çalıştı. 1938’de tamamladığı doktorası Erotokritos’un kaynaklarını inceliyordu.

1950’de Selanik Üniversitesinde Ortaçağ Yunan Filolojisi profesörü oldu. Öğretim, edebiyat araştırması ve tarihsel sözlük hazırlığı birlikte gelişti. Askerî diktatörlük 1968’de onu üniversitedeki görevinden uzaklaştırdı. Eğitimli bir ekiple araştırmasını sürdürdü; sözlüğün ilk cildi de aynı yıl yayımlandı. 1997’ye kadar onun yönetiminde toplam on dört cilt çıktı. Ardından proje Yunan Dili Merkezine geçti.

Kriaras eğitim ve halk dili Yunancasının kullanımı üzerine kamusal tartışmalara da katıldı. Öğretimde yaşayan dili ve tek vurgu işaretli monotonik sistemi savundu. Atina Akademisi onu 1980’de muhabir üyeliğe seçti. Araştırmalar, sözlükler ve anılarla sürdürdüğü uzun çalışma hayatı 22 Ağustos 2014’te Selanik’te ölümüyle sona erdi.

Λεξικό της μεσαιωνικής ελληνικής δημώδους γραμματείας, Ortaçağ Yunan Halk Dili Edebiyatı Sözlüğü, 1100–1669 arasındaki metinlerden sözcükler derler. İlk cildi 1968’de çıktı. Madde başı, farklı biçimlere, anlamlara ve adı belirtilmiş metinlerden örneklere açılır. Böylece okur bir kullanımın nerede geçtiğini ve yorumunu hangi belgelerin desteklediğini sorabilir. Belgelenmiş kullanımların bu tarihi kolektif editörlük çalışmasıyla oluşmuştur.

Kriaras edebî metinlerin yayımlarını da hazırladı; bunlardan biri Georgios Chortatsis’in Πανώρια, Panoria adlı oyununun 1975 tarihli eleştirel basımıdır. Girişler, metin okumaları, açıklamalar ve sözlükçe sonraki okurları başka bir yazarın aktarılmış eserine yaklaştırır. 1995 tarihli Νέο ελληνικό λεξικό της σύγχρονης δημοτικής γλώσσας, Çağdaş Halk Dili Yunancasının Yeni Sözlüğü, modern yazılı ve sözlü dili ele alır. 2009 tarihli Μακράς ζωής αγωνίσματα, Uzun Bir Ömrün Mücadeleleri, otobiyografidir.

İlk on dört ciltten sonra ortaçağ sözlüğü Yunan Dili Merkezinde sürdürüldü. Çevrimiçi özeti maddeleri, kısaltmaları ve kaynakları birlikte inceleme imkânı verir. Kriaras dil tarihini somutlaştırır: tanıdık görünen bir sözcüğün anlamı bile dönemini, biçimini ve bağlamını gerektirir.

Çevrimiçi özette λέγω maddesini açıp λέγω ve λέω biçimlerini bulun. αόρ. kısaltmasını bulup αόριστος olarak yazın; ardından bir örnek seçip kaynak etiketini not edin. Bu tarihsel kanıtın yanında ayrı bir Modern Yunanca alıştırması yapın: σήμερα λέω ile başlayan bir cümle ve χθες είπα ile başlayan bir başka cümle yazın. Kendi mesajınızı ekleyip ikisini sesli okuyun. Her ortaçağ biçimini bugünkü konuşmaya taşımadan sözcük biçimleri, dilbilgisi kısaltması ve zaman değiştirme çalışırsınız. B1 metni bu adımları destekler. Uzun bir tarihsel alıntı için kaynak bilgisinden ve metnin dönemine uygun açıklama ya da çeviriden yararlanın.

• Tarihsel sözlüğü 1100–1669 arasındaki metinleri kapsar.
• İlk on dört cilt 1968–1997 arasında çıktı.
• Atina Akademisi onu 1980’de muhabir üye seçti.