Jeta
Protagora lindi në Abdera në bregun verior të Egjeut në Traki rreth 490 para Krishtit. Vdekja vendoset rreth 420, por vitet e fundit janë të pasigurta. Udhëtonte si mësues dhe qëndroi në Athinë pranë Perikliut dhe njerëzve me ndikim. Mësimi me pagesë ishte identitet publik. Mendoni nxënës që kërkonin të folur bindës e pjesëmarrje qytetare, jo post universitar modern.
Platoni e bën vizitor qendror në Protagora dhe diskuton idetë në Teetetin. Dëshmi të vlefshme, por bisedat janë ndërtime letrare, jo regjistrime. Burime të vona shtojnë origjinë modeste, gjyq fetar, djegie librash e mbytje anijeje. Drama nuk bëhet biografi e sigurt. Mësimi te Demokriti është i dyshimtë, sepse ai ishte më i ri. Më e sigurt është fama e mësuesit të argumentit e gjuhës dhe ndikimi në debatet pasuese. Personi historik dallohet nga i famshmi i lavdëruar dhe mashtruesi i rrezikshëm i traditave rivale.
Veprat
Fjalët e ruajtura janë të pakta. E vërteta, Mbi perënditë dhe Argumente të kundërta janë tituj të përcjellë; diskutohet nëse ishin pjesë ose emra alternativë, jo libra të pavarur. Sekst Empiriku citon masën dhe Platoni diskuton. Vendos përvojën njerëzore në qendër të gjykimit, por nuk jep teori të gatshme për mendime njësoj të dobishme. Interpretimi kontrollohet me dëshmitë.
Mësimi përfshinte gjuhën e saktë, poezinë dhe argumentet kundërshtuese. Të folurit bëhej studim praktik: krijimi i pohimit, kuptimi i fjalës dhe gjykimi i dëgjuesit. Thënia për perënditë tregon kufijtë e dijes, jo provë automatike të mosekzistencës. Politika dhe arsimi vijnë shumë përmes Platonit, si mësimi i virtytit qytetar. Dalloni fragmentin autentik, interpretimin e vonë dhe fjalimin e personazhit. Tabela jep tri tituj e një temë, jo katër vëllime të ruajtura.
Trashëgimia në Greqinë e sotme
Protagora lidh Abderën e Greqisë veriore të sotme me gjuhën qytetare. Kujdesi për fjalët është më shumë se slogan: arsye për të shpjeguar mendimin e dëgjuar tjetrin. Platoni mund të hapë më vonë leximin e greqishtes së lashtë.
Filloni κατά τη γνώμη μου për një aktivitet të përbashkët. Partneri përgjigjet συμφωνώ ose διαφωνώ dhe shton γιατί. Ndërroni rolet dhe përsëritni fillimisht arsyen e tjetrit. Praktikoni diskutim të dobishëm pa pretenduar rindërtim të mësimeve të humbura ose zgjidhje përfundimtare të citimit.
A e dinit?
- Librat humbën; mbeten fragmente dhe interpretime.
- Protagora i Platonit është dialog i ndërtuar, jo procesverbal.
- Gjyqi, librat e djegur dhe anija janë të pabesueshëm.
Veprat kryesore
| Titulli greqisht | Titulli | Viti |
|---|---|---|
| Ἀλήθεια (μαρτυρούμενος τίτλος) | E vërteta: titull i përcjellë, vepër e humbur | 5th century BC |
| Περὶ θεῶν (μαρτυρούμενος τίτλος) | Mbi perënditë: titull i përcjellë, vepër e humbur | 5th century BC |
| Ἀντιλογίαι (μαρτυρούμενος τίτλος) | Argumente të kundërta: titull i përcjellë, vepër e humbur | 5th century BC |
| Ὀρθοέπεια (θέμα διδασκαλίας) | Përdorimi i saktë i fjalëve: temë mësimi | 5th century BC |
Një varg për t’u mbajtur mend
πάντων χρημάτων μέτρον ἐστὶν ἄνθρωπος
Në greqishten e sotmeΜέτρο όλων των πραγμάτων είναι ο άνθρωπος.
pantōn chrēmatōn metron estin anthrōpos
Njeriu është masa e të gjitha gjërave.
