Jeta
Eratosteni lindi rreth 276 para Krishtit në Kirenë, qytet grek i Afrikës Veriore në Libinë e sotme. Studioi në Athinë para se të shkonte në Aleksandri me ftesë të Ptolemeut III. Në mesin e shekullit III, oborri egjiptian ofronte mjedis shumë të pasur studimi. I lidhur me familjen mbretërore, drejtoi Bibliotekën e Aleksandrisë. Karriera i përket rrjetit mesdhetar greqishtfolës, jo vetëm Greqisë së sotme.
Biblioteka mundësonte krahasimin dhe mbledhjen e teksteve. Ai bashkonte fusha sot të ndara: botën e banuar, marrëdhëniet matematikore, datat dhe poezinë. Kontaktet mes dijetarëve dhe kushtimi i Metodës së Arkimedit tregojnë bisedë të gjerë intelektuale. Ndoshta vdiq në Aleksandri rreth 194 para Krishtit. Biografitë e mëvonshme japin fund dramatik pa siguruar çdo hollësi. Shumica e veprave janë të humbura ose fragmentare. Jetën e rindërtojmë nga referencat antike dhe gjurmët e shkrimit, duke dalluar dëshmitë nga biografia moderne pa boshllëqe të dukshme.
Veprat
Gjeografia organizonte botën e banuar me pyetje matematikore dhe rrëfime udhëtimi. Platoniku i humbur trajtonte matematikën e lidhur me Platonin. Tabela përfshin dy arritje, jo katër libra të plotë të ruajtur: perimetrin tokësor dhe sitën e numrave të thjeshtë. Sita heq shumëfishat; emri vjen nga tradita e mëvonshme.
Llogaritja njihet sidomos përmes Kleomedit më të vonshëm. Rrëfimi i thjeshtuar krahason Sienën dhe Aleksandrinë në solstic: një e pesëdhjeta e rrethit dhe 5000 stade japin 250000 stade. Autorë të tjerë japin 252000. Janë numra antikë, jo kilometra modernë; gjatësia e stadit dhe procedura diskutohen. Vlera është arsyetimi nga vëzhgimi vendor në shkallë planetare, jo një përqindje e saktë moderne gabimi. Citimi vjen nga epigrami mbi dyfishimin e vëllimit të kubit, ruajtur nga Eutokiu. Letra shoqëruese për Ptolemeun është e diskutueshme; poema përgjithësisht pranohet si autentike.
Trashëgimia në Greqinë e sotme
Eratosteni jep mënyrë për të përshkruar hapësirën dhe llogaritjet greqisht. Kirena dhe Aleksandria tregojnë kulturën përtej kufijve të sotëm. Γεωγραφία dhe Γη çojnë te shkrimi i vjetër shkencor pa e bërë automatikisht të lehtë.
Vizatoni dy shufra me hije. Shënoni σκιά, γωνία dhe απόσταση, pastaj krahasoni me μεγαλύτερη dhe μικρότερη. Shtoni fjali me Υπολογίζω ose Συγκρίνω. Përdorni tekstin modern të përshtatur dhe përkthimin; epigrami antik kërkon version modern më vete. Ushtroni përshkrim shkencor pa rindërtuar çdo hap të pasigurt të matjes historike.
A e dinit?
- Gjeografia ruhet në fragmente dhe citime.
- Kleomedi jep 250000 stade; burime të tjera 252000.
- Dyfishimi i kubit është i vëllimit, jo i çdo brinje.
Veprat kryesore
| Titulli greqisht | Titulli | Viti |
|---|---|---|
| Γεωγραφικά | Gjeografia: vepër e humbur në fragmente | 3rd century BC |
| Πλατωνικός | Platoniku: vepër matematikore e humbur | 3rd century BC |
| Μέτρηση της περιφέρειας της Γης | Matja e perimetrit të Tokës: arritje | 3rd century BC |
| Κόσκινο του Ερατοσθένη | Sita e Eratostenit: metodë e atribuar | 3rd century BC |
Një varg për t’u mbajtur mend
εἰ κύβον ἐξ ὀλίγου διπλήσιον, ὦγαθέ, τεύχειν φράζεαι ἢ στερεὴν πᾶσαν ἐς ἄλλο φύσιν εὖ μεταμορφῶσαι, τόδε τοι πάρα
Në greqishten e sotmeΑν σκέφτεσαι, φίλε μου, να φτιάξεις κύβο με διπλάσιο όγκο από έναν μικρό ή να μεταμορφώσεις οποιοδήποτε στερεό σε άλλο, να, το μέσο είναι στη διάθεσή σου.
ei kybon ex oligou diplēsion, ōgathe, teukhein phrazeai ē stereēn pasan es allo physin eu metamorphōsai, tode toi para
Nëse dëshiron, miku im, të bësh një kub me vëllim dyfish të një kubi të vogël, ose të shndërrosh një trup në tjetër, mjeti është këtu.
