grecfacilegrecfacile
Νεότερο άγαλμα του Θεόφραστου στον Βοτανικό Κήπο του Παλέρμου· φανταστική απεικόνιση
Νεότερο άγαλμα του Θεόφραστου στον Βοτανικό Κήπο του Παλέρμου· φανταστική απεικόνιση · tato grasso; crop by Singinglemon · CC BY-SA 2.5 · Wikimedia Commons

B1Antikiteti · Filozof dhe natyralist

Teofrasti

Θεόφραστος

c. 371 BC – c. 287 BC · Eresos, Lesbos, dhe Athinë

Teofrasti ishte filozof grek nga Eresosi i Lesbosit, lindur rreth 371 para Krishtit. Bashkëpunëtor i afërt i Aristotelit, drejtoi pastaj Liceun athinas. Librat botanikë shqyrtojnë bimët, Karakteret mangësitë e përditshme. Të dy kërkojnë përshkrim të kujdesshëm, pa ngatërruar kategoritë bimore antike ose tipat letrarë me klasifikimet shkencore moderne.

Jeta

Teofrasti lindi në Eresos rreth 371 para Krishtit. Shumë hollësi vijnë nga Diogjen Laerti, shekuj më vonë. Ai përmend emrin fillestar Tirtam dhe shpjegon Teofrastin nga të folurit e admiruar. Kjo është traditë biografike, jo dokument modern emri. Me Aristotelin ndau mjedis filozofik dhe bashkëpunim përtej skemës mësues–nxënës i bindur.

Pas periudhave në Azinë e Vogël dhe Lesbos, punoi në Athinë. Kur Aristoteli u largua më 323, mori Liceun deri në vdekjen rreth 287. Politika kërcënonte mësimin: një ligj kufizues solli largim të përkohshëm para shfuqizimit. Testamenti i cituar nga Diogjeni kujdeset për libra, kopsht dhe bashkësinë e studentëve. Dija shfaqet si punë kolektive me mbështetje materiale. Titujt e shumtë tregojnë karrierë përtej botanikës, megjithëse shumica nuk ruhet e plotë.

Veprat

Kërkimi mbi bimët shqyrton dallime, pjesë, rritje dhe mjedise. Shkaqet e bimëve kërkojnë shpjegime për riprodhimin e kultivimin. Citimi rendit rrugë studimi, jo slogan natyre. Rrënjët, gjethet dhe frutat ndihmojnë krahasimin; kategoritë antike nuk përputhen drejtpërdrejt me llojet moderne.

Karakteret vëzhgojnë jetën athinase. Tridhjetë skena shfaqin lajka, ndërprerje pa vend dhe rrëmujë të panevojshme. Janë tipa letrarë, jo diagnoza klinike ose regjistrime të fqinjëve. Qëllimi fillestar mbetet i diskutuar. Mbi gurët studion minerale dhe veti. Fragmente e dëshmi ruajnë edhe logjikë, perceptim e filozofi. Katër titujt janë vepra vërtet të ruajtura, jo bibliografi e plotë. Mbledhja e hollësive, krahasimi i rasteve dhe kërkimi i shpjegimit janë praktikë e përbashkët intelektuale.

Trashëgimia në Greqinë e sotme

Teofrasti lidh Lesbosin dhe Athinën me emrat grekë të natyrës dhe përshkrimin e sjelljes. Kopshti ose fotografia jep fillim sot. Origjinali kërkon version modern; B1 lidhet me greqishten moderne të mbështetur.

Zgjidhni foto peme dhe shënoni ρίζα, φύλλο, άνθος e καρπός vetëm ku duken. Shkruani dy fjali me έχει dhe një me βλέπω. Ndani vëzhgimin nga shpjegimi. Pastaj lexoni përmbledhjen moderne të Karaktereve dhe përshkruani zakon të trilluar pa diagnostikuar njeri real. Fjalët dhe kujdesi bëhen praktikë gjuhësore.

A e dinit?

  • Drejtoi shkollën pas largimit të Aristotelit më 323.
  • Karakteret kanë tridhjetë portrete letrare.
  • Bimët dhe sjelljet përshkruhen hollësisht.

Veprat kryesore

Titulli greqishtTitulliViti
Περὶ φυτῶν ἱστορίαςKërkimi mbi bimëtLate 4th–early 3rd century BC
Περὶ φυτῶν αἰτιῶνMbi shkaqet e bimëveLate 4th–early 3rd century BC
ΧαρακτῆρεςKarakteretLate 4th–early 3rd century BC
Περὶ λίθωνMbi gurëtLate 4th–early 3rd century BC

Një varg për t’u mbajtur mend

Τῶν φυτῶν τὰς διαφορὰς καὶ τὴν ἄλλην φύσιν ληπτέον κατά τε τὰ μέρη καὶ τὰ πάθη καὶ τὰς γενέσεις καὶ τοὺς βίους

Në greqishten e sotmeΠρέπει να μελετούμε τις διαφορές και τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά των φυτών εξετάζοντας τα μέρη τους, τις μεταβολές τους, τους τρόπους γένεσης και τη ζωή τους.

Tōn phytōn tas diaphoras kai tēn allēn physin lēpteon kata te ta merē kai ta pathē kai tas geneseis kai tous bious

Dallimet dhe veçoritë e tjera të bimëve duhen studiuar përmes pjesëve, ndryshimeve, mënyrave të lindjes dhe jetës.

Enquiry into Plants1.1.1, opening clause before the semicolon, Greek text edited by Arthur Hort (1916), reproduced by Perseus. Ancient Greek prose; modern rendition and translations original.
B1

Lexoni për Teofrasti në greqisht (B1)

Fjalë nga teksti

  • bimë
  • rrënjë
  • gjethe
  • lule
  • frut
  • sjellje
  • përshkruaj
  • vëzhgoj

Provoni një mësim falas të nivelit B1Pa llogari për tre ushtrimet e para.

Të tjerë në nivelin B1

Greqia moderne · Poet dhe diplomatJorgos Seferis1900 – 1971Greqia moderne · PoetKostas Kariotaqis1896 – 1928Greqia moderne · RomancierStratis Mirivilis1890 – 1969Antikiteti · TragjedianSofokliuc. 497 BC – 406 BCAntikiteti · KomediografAristofanic. 446 BC – c. 386 BCAntikiteti · Matematikan dhe shpikësArkimedic. 287 BC – c. 212 BCAntikiteti · MjekHipokratic. 460 BC – c. 370 BCAntikiteti · Matematikane dhe filozofeHipatia e Aleksandrisëc. 355 – 415Greqia moderne · Gjeneral i vitit 1821Theodhoros Kolokotronis1770 – 1843Greqia moderne · PoeteMaria Polidhuri1902 – 1930Greqia moderne · Romancier dhe dramaturgGrigorios Ksenopulos1867 – 1951Greqia moderne · Romancier, presidenti i parë i KONDhimitrios Vikelas1835 – 1908Greqia moderne · Poet dhe detarNikos Kavadias1910 – 1975Greqia moderne · RomancierAntonis Samarakis1919 – 2003Greqia moderne · Këngëtar rebetiko dhe interpretues buzukiMarkos Vamvakaris1905 – 1972Greqia moderne · Kompozitor, interpretues buzukiVasilis Tsitsanis1915 – 1984Greqia moderne · PiktorJanis Caruhis1910 – 1989Greqia moderne · Oficer, Lufta MaqedonasePavlos Melas1870 – 1904Greqia moderne · PoetAristotelis Valaoritis1824 – 1879Greqia moderne · Romancier, gazetarJoanis Kondilakis1861 – 1920Greqia moderne · RomancierIlias Venezis1904 – 1973Greqia moderne · Romanciere, dramaturgeMargarita Liberaki1919 – 2001Greqia moderne · RomancierVasilis Vasilikos1934 – 2023Greqia moderne · PiktorNikos Haxhiqiriakos-Gjika1906 – 1994Greqia moderne · Piktor, shkrimtarFotis Kontoglu1895 – 1965Greqia moderne · Këngëtare popullore, studiueseDomna Samiu1928 – 2012Greqia moderne · PoetKostas Kristalis1868 – 1894Greqia moderne · RomanciereMaria Jordanidu1897 – 1989Greqia moderne · Humorist, skenaristNikos Ciforos1909 – 1970Greqia moderne · ArkeologManolis Andronikos1919 – 1992Greqia moderne · Hero i Rezistencës, politikanManolis Glezos1922 – 2020Greqia moderne · Heroinë e RezistencësLela Karajani1898 – 1944Greqia moderne · KompozitorApostolos Kaldaras1922 – 1990Greqia moderne · AstronomDhimitër Eginitis1862 – 1934Rilindja · Poete · perandoreshëAelia Eudociac. 400 – 460Greqia moderne · Skulptore dhe artiste pamoreAlex Mylona1920 – 2016Greqia moderne · Regjisore dokumentarëshAlinda Dimitriou1933 – 2013Greqia moderne · Romanciere · tregimtareAmanda Michalopoulou1966Antikiteti · Filozof i natyrësAnaksagorac. 500 BC – 428 BCAntikiteti · Filozof i natyrësAnaksimandric. 610 BC – c. 546 BCAntikiteti · Filozof i natyrësAnaksimeni6th c. BCGreqia moderne · Folkloriste dhe studiueseAngeliki Chatzimichali1895 – 1965Greqia moderne · Aktore dhe themeluese trupeAnna Synodinou1927 – 2016Greqia moderne · Regjisore eksperimentale dhe artiste pamoreAntoinetta Angelidi1950Greqia moderne · Poet · Romancier · PërkthyesAris Alexandrou1922 – 1978Antikiteti · Matematikan dhe astronomAristarku i Samositc. 310 BC – c. 230 BCGreqia moderne · Aktore, organizatore teatri dhe shkrimtareAspasia Papathanassiou1918 – 2020Antikiteti · Figurë e Athinës klasikeAspasia5th c. BCGreqia moderne · Poete dhe gazetareAthina Papadaki1945Greqia moderne · Regjisore dhe producenteAthina Rachel Tsangari1966Greqia moderne · Artiste pamoreBia Davou1932 – 1996Greqia moderne · Poete dhe përkthyeseChrysa Prokopaki1940Greqia moderne · Artiste pamoreChryssa Romanou1931 – 2006Greqia moderne · Artiste instalacioni dhe peizazhiDanae Stratou1964Greqia moderne · Koreograf dhe artist pamorDimitris Papaioannou1964Antikiteti · FilozofDemokritic. 460 BC – c. 370 BC (uncertain)Greqia moderne · Regjisor filmi e teatriDimos Avdeliodis1952Greqia moderne · Organizatore vallëzimi · trashëgimiDora Stratou1903 – 1988Greqia moderne · Piktore dhe mësuese artiEleni Boukoura-Altamoura1821/1824 – 1900Greqia moderne · Kompozitore · kinema e teatërEleni Karaindrou1941Greqia moderne · Poete dhe kritike artiEleni Vakalo1921 – 2001Greqia moderne · Filolog · leksikografEmmanuel Kriaras1906 – 2014Antikiteti · Filozof dhe poetEmpedokliuc. 490 BC – c. 430 BC (uncertain)Antikiteti · Filozof stoikEpiktetic. AD 55 – c. AD 135Antikiteti · Matematikan dhe gjeografEratostenic. 276 BC – c. 194 BCAntikiteti · SkulptorFidiaUnknown – UnknownGreqia moderne · Regjisore · shkrimtareFrida Liappa1948 – 1994Greqia moderne · Romanciere dhe poeteGalatea Kazantzaki1881 – 1962Antikiteti · Mjek dhe shkrimtar mjekësorGaleniAD 129 – c. AD 216 (uncertain)Greqia moderne · Gjuhëtar dhe leksikografGeorgios Babiniotis1939Greqia moderne · Këngëtare laïko · mësuese vokaliGiota NegkaGreqia moderne · Romanciere · skenaristeIoanna Karystiani1952Rilindja · Perandoreshë bizantineIrena e Athinësc. 752 – 803Greqia moderne · Mecosoprano · PianisteIrma Kolassi1918 – 2012Antikiteti · Poet · DijetarKalimakuc. 305 BC – c. 240 BCRilindja · Poete · himnografeKassiani (Kassia)c. 800–810 – before 867Greqia moderne · Poete dhe përkthyeseKaterina Anghelaki-Rooke1939 – 2020Greqia moderne · Gjyqtare · ish-presidenteKaterina Sakellaropoulou1956Antikiteti · Mbretëreshë e EgjiptitKleopatra VII69 BC – 30 BCGreqia moderne · Piktor peizazheshKonstantinos Maleas1879 – 1928Antikiteti · Poete lirikeKorinadate disputedGreqia moderne · Regjisor · skenaristCosta-Gavras1933Greqia moderne · Mësuese kërcimi e koreografeKoula Pratsika1899 – 1984Greqia moderne · Artiste pamore dhe performanceLeda Papakonstantinou1945Greqia moderne · Shkrimtar dhe gazetarLafkadio Hërn1850 – 1904Greqia moderne · Romanciere dhe historianeLena Divani1955Greqia moderne · Violinist · DirigjentLeonidas Kavakos1967Greqia moderne · Aktore · regjisore · pedagoge teatriLydia Koniordou1953Greqia moderne · Poete dhe përkthyeseManto Aravantinu1923/1926 – 1998Greqia moderne · Këngëtare · interpretuese poezieMaria Farantouri1947Greqia moderne · Poete, prozatoreMaria Kentrou-Agathopoulou1930Greqia moderne · Poete dhe përkthyeseMaria Kyrtzaki1948 – 2016Greqia moderne · Skulptore dhe artiste instalacioneshMaria Loizidou1958Greqia moderne · Regjisore dhe montazhiereMaria Plyta1915 – 2006Antikiteti · Dramaturg · Komedia e ReMenandric. 344–342 BC – c. 292–291 BCGreqia moderne · Prozator · PërkthyesMenis Koumantareas1931 – 2014Greqia moderne · Poete dhe piktoreNana Isaia1934 – 2003Greqia moderne · Regjisor filmiNikos Koundouros1926 – 2017Greqia moderne · Tekstshkrues këngësh · ProzatorOdysseas Ioannou1967Antikiteti · Filozof dhe poetParmenidic. 515 BC (uncertain) – UnknownGreqia moderne · Romancier · prozë policorePetros Markaris1937Antikiteti · Sofist dhe mësuesProtagorac. 490 BC – c. 420 BCGreqia moderne · Kërcimtare, koreografe e mësueseRallou Manou1915 – 1988Greqia moderne · Artiste pamore dhe mësueseRena Papaspyrou1938Greqia moderne · Këngëtare · kompozitoreSavina Yannatou1959Antikiteti · Poet lirikSimonidi i Keositc. 556 BC – c. 468 BCGreqia moderne · PiktoreSofia Laskaridou1876 – 1965Greqia moderne · Romanciere, historiane dhe përkthyeseSoti Triantafyllou1957Greqia moderne · Piktor dhe dekorues kishashSpiros Papalukas1892 – 1957Greqia moderne · Kineast dhe aktorStavros Tornes1932 – 1988Antikiteti · Gjeograf dhe historianStrabonic. 64 BC – After AD 23Greqia moderne · Këngëtare · aktoreTania Tsanaklidou1952Greqia moderne · Prozator · SkenaristThanasis Valtinos1932 – 2024Rilindja · Perandoreshë bizantineTheodorac. 500 – 548Greqia moderne · Regjisor dhe mësues teatriTeodoros Terzopulos1945Greqia moderne · Romancier dhe përkthyesTheodor Kallifatides1938Greqia moderne · Poet · PërkthyesTitos Patrikios1928Greqia moderne · Regjisore · skenaristeTonia Marketaki1942 – 1994Greqia moderne · Poete · PërkthyeseJenny Mastoraki1949 – 2024Antikiteti · Filozof i paradokseveZenoni i Eleasc. 490 BC – UnknownGreqia moderne · Valltare, koreografe dhe mësueseZouzou Nikoloudi1917 – 2004

Të gjitha personalitetet →