Frida Liappa

Frida Liappa lindi në Mesini më 1948. Më 1965 hyri në Universitetin e Athinës për të studiuar letërsi dhe u aktivizua në lëvizjen studentore. Më 1968, gjatë diktaturës ushtarake, u arrestua dhe u burgos; dënimi solli edhe përjashtimin nga universiteti. Formimi i saj bashkoi interesat letrare, përvojën politike dhe lidhjen e thellë me filmin.

Më 1972 punoi si përgjegjëse e vazhdimësisë në Το προξενιό της Άννας (Fejesa e Anës) të Pantelis Voulgaris. Atë vit drejtoi edhe Μετά σαράντα μέρες (Pas dyzet ditësh). Më 1973 shkoi të studionte kinema në Londër dhe u kthye në Greqi më 1974. Pasuan filma të tjerë, kritika dhe pjesëmarrja në redaksinë e Σύγχρονος Κινηματογράφος (Kinemaja bashkëkohore). Shkrimi për filmin dhe krijimi i tij u zhvilluan së bashku.

Filmi i parë i gjatë doli më 1981, i ndjekur nga të tjerët më 1986 dhe 1991. Televizioni ofroi një fushë tjetër, përfshirë dokumentarë për ERT. Portreti i Alki Zei i vitit 1985 ndjek kujtimet e shkrimtares dhe marrëdhënien me librat e saj. Liappa shkroi edhe poezi e prozë. Vdiq më 1994, duke lënë një vepër, format e ndryshme të së cilës duhen parë së bashku, përtej filmave të gjatë.

Μια ζωή σε θυμάμαι να φεύγεις (Tërë jetën të kujtoj duke ikur, 1977) ndjek një gazetare të majtë dhe një aktor që ka braktisur teatrin në Athinën pas diktaturës. Dyzet e katër minutat lidhin marrëdhënien intime me zhgënjimin politik dhe pasigurinë artistike. Arkivi Grek i Filmit përshkruan një brez grash profesioniste midis angazhimeve publike dhe jetës personale.

Οι δρόμοι της αγάπης είναι νυχτερινοί (Rrugët e dashurisë janë të natës, 1981) përqendrohet te dy motra dhe kushëriri që kthehet. Një apartament me pamje nga një kinema e hapur lidh shtëpinë e mbyllur me një ekran tjetër. Në një intervistë të kohës, Liappa shpjegon se disa ëndrra i la si rrëfim gojor. Diskutimi për elementet poetike dhe realiste lidhet me gjuhën dhe shqiptimin e dialogëve grekë.

Ήταν ένας ήσυχος θάνατος (Ishte një vdekje e qetë, 1986) dhe Τα χρόνια της μεγάλης ζέστης (Vitet e vapës së madhe, 1991) plotësojnë filmat e saj të gjatë. Dokumentarët kërkojnë vëmendje tjetër. Në Γυναικεία πορτραίτα: Άλκη Ζέη (Portrete grash: Alki Zei, 1985), kujtimet e fëmijërisë dhe teatri gjatë Pushtimit takojnë rrëfimin e shkrimit. Letërsia bëhet praktikë e jetuar, e shpjeguar nga autorja, jo thjesht lëndë për përshtatje.

Një sallë në Magazinën D të Selanikut mban emrin e Liappa. Ruajtja lejon studime të reja: Arkivi Grek i Filmit restauroi Μια ζωή σε θυμάμαι να φεύγεις në 4K, ndërsa ERT dokumenton punën televizive.

Për një ushtrim B1 me mbështetje, hapni Γυναικεία πορτραίτα: Άλκη Ζέη në arkivin ERT. Dëgjoni pak me ndihmë gjuhësore dhe gjeni një kujtim fëmijërie dhe një informacion për shkrimin. Përshkrimi grek jep kontekst. Pastaj tregoni kujtimin tuaj me tri udhëzime: πού, «ku»; με ποιον, «me kë»; τι έκανα, «çfarë bëra». Leximi i përshtatur jep modelin. Dialogët poetikë të filmave të gjatë mbeten një dëgjim më vete, më i vështirë.

• Punoi si përgjegjëse vazhdimësie në Fejesa e Anës më 1972.
• Filmi i restauruar i 1977 zgjat 44 minuta; nuk është film i gjatë.
• Portreti ERT i Alki Zei i 1985 lidh kujtimet e fëmijërisë me krijimin e librave.