Jeta
Theodor Kallifatides lindi në Molaoi të Lakonisë më 1938 dhe erdhi në Athinë më 1946. Ndoqi shkollën dramatike të Karolos Koun dhe emigroi në Suedi më 1964. Studioi filozofi në Universitetin e Stokholmit. Gjuha tjetër u bë pjesë e karrierës mes përvojës greke dhe shprehjes suedeze.
Debutoi suedisht me poezitë Minnet i exil (Kujtesa në mërgim, 1969). Dha filozofi praktike në Stokholm më 1969–1972, pastaj drejtoi Bonniers Litterära Magasin deri më 1976. Romane, poezi e ese u zhvilluan pranë përkthimit. Solli Strindberg dhe Bergman greqisht, Ritsos dhe Theodorakis suedisht.
Zhvilloi edhe versione greke të librave. Μια ζωή ακόμα (Edhe një jetë) doli greqisht më 2016; Ännu ett liv ndoqi suedisht më 2017. Në intervistë greke shpjegoi si ky shkrim rinovoi lidhjen me gjuhën. Slaget om Troja (Rrethimi i Trojës), suedisht më 2018, iu kthye Iliadës përmes luftës moderne. Gjuha, vendet e kujtuara dhe rrëfimi janë pjesë aktive të shkëmbimit kulturor.
Veprat
Kallifatides sjell pyetje të mëdha historike në takime të vogla. Migrimi përjetohet përmes të folurit të huaj, punës, miqësisë dhe kërkimit të vendit mes të tjerëve. Kujtime greke hyjnë në prozë suedeze; versionet greke krijojnë tjetër marrëdhënie me lexuesin dhe gjuhën e fëmijërisë.
Μητέρες και γιοι (Nëna dhe bij) shqyrton kthimin, kujtesën dhe transmetimin familjar. Brev till min dotter (Letra vajzës sime, 2012) ndjek rrugë tjetër: Ovidi i mërguar i flet vajzës; shpërngulja bëhet trillim. Letrat i përkasin botës së romanit. Te Rrethimi i Trojës mësuesja u rrëfen fëmijëve luftën trojane, ndërsa fshati grek bombardohet në Luftën e Dytë Botërore. Rrëfimi antik mendon dhunën dhe cenueshmërinë.
Edhe një jetë shqyrton vështirësinë e vazhdimit të shkrimit dhe ripërtëritjen gjuhësore. Titulli grek lejon zgjatje e shtim: jeta vijon, mundësia hapet. Fjalët e zakonshme kërkojnë kontekst. Ndryshimi i vogël i vendit ndryshon theksin.
Trashëgimia në Greqinë e sotme
Nisuni nga Μια ζωή ακόμα dhe teksti i përshtatur. Ndani tri shembuj të rinj në kohë e sasi: Μαθαίνω ακόμα ελληνικά, Θέλω μία ακόμα λέξη, Δεν έχω τελειώσει ακόμα. Dalloni ende, edhe një dhe ende jo. Shkruani dialog të shkurtër për një gjuhë që mësoni. Përdorni ακόμα me dy kuptime dhe lexoni me zë. Fjala e përditshme lidh ushtrimin me gjuhën dhe fillimet e reja të librit. Greqishtja ushtrohet me tekst grek; një libër i shkruar fillimisht suedisht ofron lexim më vete.
A e dinit?
- Debutoi me një përmbledhje poetike suedisht më 1969.
- Përktheu letërsi në të dy drejtimet mes greqishtes dhe suedishtes.
- Μια ζωή ακόμα (Edhe një jetë, 2016), greqisht, parapriu Ännu ett liv (2017), suedisht.
Veprat kryesore
| Titulli greqisht | Titulli | Viti |
|---|---|---|
| Μνήμη στην εξορία (Minnet i exil) | Kujtesa në mërgim — poezi suedisht | 1969 |
| Μητέρες και γιοι (Mödrar och söner) | Nëna dhe bij — origjinali suedisht | 2007 |
| Γράμματα στην κόρη μου (Brev till min dotter) | Letra vajzës sime — origjinali suedisht | 2012 |
| Μια ζωή ακόμα | Edhe një jetë — botimi greqisht | 2016 |
| Η πολιορκία της Τροίας (Slaget om Troja) | Rrethimi i Trojës — origjinali suedisht | 2018 |
Një varg për t’u mbajtur mend
Έχω την πατρίδα μέσα μου.
Écho tin patrída mésa mou.
E mbaj atdheun brenda meje.
