Jeta
Kassiani jetoi në Kostandinopojën e shekullit IX, kryeqytet i Perandorisë Bizantine. Dorëshkrimet japin Kassia, Kasia, Ikasia dhe forma të tjera; Kassiani njihet në greqishten moderne. Data e saktë e lindjes nuk vërtetohet. Studiuesit e vendosin në fillim të shekullit; prosopografia akademike shënon vdekjen para vitit 867. U bë murgeshë dhe abateshë, e lidhur me një manastir të qytetit. Vepra tregon arsimim në gjuhën biblike dhe letërsinë e krishterë.
Historitë e jetës janë më të sakta sesa lejojnë provat. Kronika të mëvonshme e lidhin me zgjedhjen e një nuseje perandorake dhe një përgjigje të mprehtë ndaj Teofilit. Episodi i famshëm është rrëfim i trashëguar, jo bisedë e dokumentuar me siguri; nuk shpjegon çdo vendim. Pikënisje më e fortë është poezia liturgjike e ruajtur me emrin e saj në dorëshkrime dhe pjesërisht në librat e shërbesave. Rëndësia mbështetet te prania e vazhdueshme e teksteve. Karriera kujton edhe pjesëmarrjen e grave në letërsinë fetare bizantine.
Veprat
Kassiani shkroi për një kulturë që lexonte, mësonte përmendsh dhe këndonte poezi. Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσοῦσα γυνή (Zot, gruaja e rënë në shumë mëkate) paraqet një grua biblike që kërkon mëshirë. Vajtimi në vetën e parë është zë dramatik, jo rrëfim i autores. Lotët, nata dhe deti formësojnë lutjen. Citati kërkon pranimin e lotëve; δάκρυα do të thotë lot edhe sot.
Himni i Krishtlindjes Αὐγούστου μοναρχήσαντος (Kur Augusti sundonte i vetëm) lidh perandorinë me Mishërimin e krishterë. Himnet e tagrambledhësit dhe fariseut shqyrtojnë përulësinë e mburrjen. Autorësia ka rëndësi: jo çdo poezi me emrin e saj është me siguri e saj; edhe epigramet laike ngrenë pyetje. Regjistrimi modern nuk ruan medoemos melodinë fillestare: të njëjtat fjalë morën muzikë të ndryshme. Katër himnet e zgjedhura i përkasin repertorit të shekullit IX; datat dhe rendi i krijimit nuk dihen.
Trashëgimia në Greqinë e sotme
Në Greqi shumë e njohin Kassianin nga himni të martën e shenjtë në mbrëmje, në shërbesën e së mërkurës së shenjtë. Dëgjoni në kishë ose regjistrim duke ndjekur tekstin grek. Nisni me citatin: njihni δάκρυα, krahasoni δέξαι e vjetër me δέξου moderne. Gjeni të njëjtat fjalë në dy versione dhe vini re si melodia zgjat një rrokje. Leximi paraprak i versionit modern lehtëson sintaksën mesjetare. Ushtrimi lidh fjalët e njohura me regjistrin e vjetër, duke dalluar poezinë, personazhin dhe muzikën e mëvonshme.
A e dinit?
- Emri ruhet me disa shkrime në dorëshkrime.
- Në himnin e njohur flet një grua biblike.
- Datat e veçanta të himneve të zgjedhura nuk njihen.
- Versionet e mëvonshme nuk përsërisin të gjitha një melodi mesjetare.
Veprat kryesore
| Titulli greqisht | Titulli | Viti |
|---|---|---|
| Αὐγούστου μοναρχήσαντος | Kur Augusti sundonte i vetëm | 9th c. (undated) |
| Παντοκράτορ Κύριε, οἶδα πόσα δύνανται τὰ δάκρυα | Zot i plotfuqishëm, njoh fuqinë e lotëve | 9th c. (undated) |
| Ταῖς ἐξ ἔργων καυχήσεσι | Me mburrjen për veprat | 9th c. (undated) |
| Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσοῦσα γυνή | Zot, gruaja e rënë në shumë mëkate | 9th c. (undated) |
Një varg për t’u mbajtur mend
Δέξαι μου τὰς πηγὰς τῶν δακρύων
Në greqishten e sotmeΔέξου τις πηγές των δακρύων μου.
Dexai mou tas pegas ton dakryon.
Prano burimet e lotëve të mi.
