Jeta
Anaksimandri jetoi në Milet, qytet grek në bregun e Azisë së Vogël, në Turqinë e sotme. Datat tradicionale, rreth 610–546 para Krishtit, mbështeten në kronologji të mëvonshme antike, jo në dokumente bashkëkohore. Mileti ishte pjesë e botës tregtare të Jonisë. Udhëtimet, lundrimi dhe takimet me kulturat fqinje nxitnin pyetje për tokën dhe qiellin. Autorët e lashtë e lidhnin me Talesin dhe Anaksimenin. Vargu i njohur i mësuesve dhe nxënësve ndihmon, por nuk është regjistër shkollor i dokumentuar.
Për jetën e përditshme dihen pak gjëra. Dëshmitë e lidhin me një hartë të botës së banuar dhe me përdorimin e gnomonit, shufrës vertikale hija e së cilës ndihmon në matjen e kohës. Kjo nuk e bën shpikës të çdo instrumenti që i atribuohet. Libri në prozë, tradicionalisht Mbi natyrën, është zhdukur. Aristoteli dhe Teofrasti diskutuan idetë e tij; autorë të tjerë përcollën pjesë të diskutimit. Në shekullin e gjashtë pas Krishtit, Simplici ruajti fragmentin e famshëm për drejtësinë dhe kohën. Ky zinxhir i gjatë lexuesish shpjegon njohuritë tona dhe kujdesin që kërkojnë pohimet biografike në dukje të thjeshta.
Veprat
Arritja e Anaksimandrit është një mënyrë për të lidhur pyetjet mbi natyrën. Sipas dëshmive të lashta, burimi i gjërave ishte apeironi, diçka e pakufishme ose e papërcaktuar, jo një lëndë e zakonshme si uji. Kuptimi i saktë mbetet i diskutueshëm; nuk duhet ta kthejmë në koncept shkencor modern me përkufizim të ngurtë. Fragmenti flet për gjëra që i paguajnë njëra-tjetrës dënim dhe shlyerje sipas kohës. Gjuha juridike sugjeron ndryshim të rregullt, por konteksti fillestar dhe kufijtë e citimit mbeten të pasigurt.
Edhe astronomia e tij ishte ambicioze. Toka thuhet se mbetet pa mbështetje sepse pozita qendrore nuk i jep arsye të lëvizë në një drejtim në vend të një tjetri. Nuk ishte Toka sferike moderne: dëshmitë përshkruajnë një cilindër. Rrotat e zjarrta pas trupave qiellorë të dukshëm janë pjesë e modelit të tij. Një hartë që i atribuohet bashkonte tokat e banuara në një pamje. Propozimet ishin hamendësuese dhe shumë të gabuara. Vlera është përpjekja për të shpjeguar botën përmes marrëdhënieve natyrore dhe arsyetimeve. Tabela dallon librin e humbur nga idetë dhe arritja e përcjellë nga burime të mëvonshme.
Trashëgimia në Greqinë e sotme
Në Greqi Anaksimandri paraqitet zakonisht me milesianët Talesi dhe Anaksimeni. Atdheu i tyre greqishtfolës në Azinë e Vogël kujton se kultura antike i kalonte kufijtë e sotëm. Fjalët ndihmojnë greqishten moderne: αρχή do të thotë fillim ose parim, κόσμος botë ose njerëz, φύση natyrë ose karakter i diçkaje.
Lexoni tekstin grek, vizatoni Tokën e tij dhe krahasojeni me një skemë moderne. Shtoni emërtime greke dhe përdorini tri fjalët në fjali të përditshme. Mund të krahasoni pyetjen e zanafillës me paraqitjen e mendimtarëve të hershëm nga Aristoteli. Kështu bëhet i prekshëm dallimi mes dëshmisë, rindërtimit dhe dijes së sotme.
A e dinit?
- Libri njihet nga një fragment dhe dëshmi të mëvonshme.
- Kufijtë e citimit te Simplici diskutohen.
- Toka pa mbështetje përshkruhet cilindrike.
Veprat kryesore
| Titulli greqisht | Titulli | Viti |
|---|---|---|
| Περὶ φύσεως (συμβατικός τίτλος) | Mbi natyrën: vepër e humbur, titull tradicional | 6th century BC |
| Το ἄπειρον ως αρχή | E pakufishmja si burim: doktrinë e përcjellë | 6th century BC |
| Η Γη χωρίς στήριγμα | Toka pa mbështetje: shpjegim i përcjellë | 6th century BC |
| Χάρτης της οικουμένης (μαρτυρία) | Hartë e botës së banuar: atribuim i lashtë | 6th century BC |
Një varg për t’u mbajtur mend
διδόναι γὰρ αὐτὰ δίκην καὶ τίσιν ἀλλήλοις τῆς ἀδικίας κατὰ τὴν τοῦ χρόνου τάξιν
Në greqishten e sotmeΓιατί πληρώνουν το ένα στο άλλο ποινή και αποζημίωση για την αδικία, σύμφωνα με την τάξη του χρόνου.
didonai gar auta dikēn kai tisin allēlois tēs adikias kata tēn tou chronou taxin
Sepse i paguajnë njëra-tjetrës dënim dhe shlyerje për padrejtësinë, sipas rendit të kohës.
