grecfacilegrecfacile
Χρυσός σόλιδος της Ειρήνης της Αθηναίας, 797–802, με τη συμβατική αυτοκρατορική εικόνα της
Χρυσός σόλιδος της Ειρήνης της Αθηναίας, 797–802, με τη συμβατική αυτοκρατορική εικόνα της · Classical Numismatic Group, Inc. · CC BY-SA 2.5 · Wikimedia Commons

B1Rilindja · Perandoreshë bizantine

Irena e Athinës

Ειρήνη η Αθηναία

c. 752 – 803 · Athinë · Kostandinopojë · Lesbos

Irena e Athinës (rreth 752–803) ishte perandoreshë bizantine që sundoi për djalin Konstandin VI dhe vetëm më 797–802. Mbështeti Koncilin e Dytë të Nikesë më 787, që riktheu nderimin e ikonave. Sundimi përfshiu luftë të dhunshme për pushtet. Monedhat ruajnë figurën dhe titullin bashkëkohor, pikë konkrete për greqishten.

Jeta

Irena ishte nga Athina, lindur rreth 752; fëmijëria njihet pak. Arriti në Kostandinopojë më 769 dhe u martua me Leonin IV të ardhshëm. Konstandini lindi më 771. Kur Leoni vdiq më 780, Konstandini VI ishte fëmijë dhe ajo u bë regjente. Qeverisja kërkonte zyrtarë, ushtri e kishë. Ikonat nuk garantonin pajtim: ushtarët ndërprenë koncilin më 786.

Nikea më 787 riktheu nderimin e figurave. Marrëdhënia me të birin u bë luftë: e larguar më 790, u kthye publikisht më 792. Më 797 grupi i saj rrëzoi dhe verboi Konstandinin me përfshirjen e saj: dhunë e rëndë politike. Sundoi vetëm deri në grushtin e pallatit më 802 që solli Nikeforin I. Vdiq e mërguar në Lesbos më 803. Politika fetare dhe detyrimi perandorak shpjegojnë së bashku karrierën.

Veprat

Irena mbështeti Nikenë II më 787. Me patriarkun Tarasios dhe përfaqësues kishtarë hodhi poshtë vendimet ikonoklaste të 754 dhe mbrojti nderimin e ikonave, të ndryshëm nga adhurimi i Zotit. Grindja vazhdoi: ikonoklazma u kthye më 815, restaurimi më 843 i përket Teodorës. Janë perandoresha të ndryshme.

Monedhat e arta flasin ndryshe. Në sundimin e vetëm busti me kurorë del në të dyja anët me glob kryqi e skeptër. Basilissa do të thotë perandoreshë. Janë shenja të zakonshme pushteti, jo portret psikologjik. Monedhat shpallnin zyrtarisht sunduesin; sot krahasojmë figurë, shkronja e titull. Drejtshkrimi historik kërkon shpjegim modern. Ειρήνη do të thotë edhe paqe, por emri nuk përshkruan veprimet. Monedha dhe kronologjia lidhin gjuhën, paraqitjen dhe politikën.

Trashëgimia në Greqinë e sotme

Hapni regjistrimin e Muzeut Numizmatik Νόμισμα Ειρήνης της Αθηναίας në SearchCulture. Gjeni kurorën, globin dhe skeptrin në dy faqet. Thoni Το νόμισμα είναι χρυσό dhe Η αυτοκράτειρα κρατά μια σφαίρα. Gjeni emrin në shkronjat historike dhe krahasoni titullin me Ειρήνη, βασίλισσα. Këtu basilissa është perandorak; sot mund të jetë mbretëreshë. Bëni kronologjinë 780, 787, 797, 802 me πρώτα, μετά, τέλος. Sendi real lidh përshkrimin me rrëfimin kohor.

A e dinit?

  • Monedhat e sundimit vetëm mund ta tregojnë në dy faqet.
  • Konсili i 787 dhe restaurimi i 843 u përkasin sundimeve të ndryshme.
  • Ειρήνη do të thotë edhe paqe në greqishten moderne.

Veprat kryesore

Titulli greqishtTitulliViti
Στέψη και γάμος με τον Λέοντα Δ΄Kurorëzim dhe martesë me Leonin IV769
Αντιβασιλεία για τον Κωνσταντίνο ΣΤ΄Regjencë për Konstandinin VI780
Β΄ Σύνοδος της ΝίκαιαςKonсili i Dytë i Nikesë787
Μοναρχία και χρυσά νομίσματαSundim vetëm dhe monedha të arta797–802

Një varg për t’u mbajtur mend

ΕΙΡΙΝΗ ΒΑΣΙΛΙΣΣΗ

Në greqishten e sotmeΕιρήνη, βασίλισσα.

Eirini basilissi

Irena, perandoreshë.

Greek-character transcription of coin legend about Irene, Constantinople gold solidus, 797–802 (Numismatic Museum: EIRINH BASILISSH). Historical spelling preserved; an inscription, not spoken words.
B1

Lexoni për Irena e Athinës në greqisht (B1)

Fjalë nga teksti

  • monedha
  • faqja
  • kurora
  • pushteti
  • sundoj
  • vëzhgoj
  • i artë
  • vetëm

Provoni një mësim falas të nivelit B1Pa llogari për tre ushtrimet e para.

Të tjerë në nivelin B1

Greqia moderne · Poet dhe diplomatJorgos Seferis1900 – 1971Greqia moderne · PoetKostas Kariotaqis1896 – 1928Greqia moderne · RomancierStratis Mirivilis1890 – 1969Antikiteti · TragjedianSofokliuc. 497 BC – 406 BCAntikiteti · KomediografAristofanic. 446 BC – c. 386 BCAntikiteti · Matematikan dhe shpikësArkimedic. 287 BC – c. 212 BCAntikiteti · MjekHipokratic. 460 BC – c. 370 BCAntikiteti · Matematikane dhe filozofeHipatia e Aleksandrisëc. 355 – 415Greqia moderne · Gjeneral i vitit 1821Theodhoros Kolokotronis1770 – 1843Greqia moderne · PoeteMaria Polidhuri1902 – 1930Greqia moderne · Romancier dhe dramaturgGrigorios Ksenopulos1867 – 1951Greqia moderne · Romancier, presidenti i parë i KONDhimitrios Vikelas1835 – 1908Greqia moderne · Poet dhe detarNikos Kavadias1910 – 1975Greqia moderne · RomancierAntonis Samarakis1919 – 2003Greqia moderne · Këngëtar rebetiko dhe interpretues buzukiMarkos Vamvakaris1905 – 1972Greqia moderne · Kompozitor, interpretues buzukiVasilis Tsitsanis1915 – 1984Greqia moderne · PiktorJanis Caruhis1910 – 1989Greqia moderne · Oficer, Lufta MaqedonasePavlos Melas1870 – 1904Greqia moderne · PoetAristotelis Valaoritis1824 – 1879Greqia moderne · Romancier, gazetarJoanis Kondilakis1861 – 1920Greqia moderne · RomancierIlias Venezis1904 – 1973Greqia moderne · Romanciere, dramaturgeMargarita Liberaki1919 – 2001Greqia moderne · RomancierVasilis Vasilikos1934 – 2023Greqia moderne · PiktorNikos Haxhiqiriakos-Gjika1906 – 1994Greqia moderne · Piktor, shkrimtarFotis Kontoglu1895 – 1965Greqia moderne · Këngëtare popullore, studiueseDomna Samiu1928 – 2012Greqia moderne · PoetKostas Kristalis1868 – 1894Greqia moderne · RomanciereMaria Jordanidu1897 – 1989Greqia moderne · Humorist, skenaristNikos Ciforos1909 – 1970Greqia moderne · ArkeologManolis Andronikos1919 – 1992Greqia moderne · Hero i Rezistencës, politikanManolis Glezos1922 – 2020Greqia moderne · Heroinë e RezistencësLela Karajani1898 – 1944Greqia moderne · KompozitorApostolos Kaldaras1922 – 1990Greqia moderne · AstronomDhimitër Eginitis1862 – 1934Rilindja · Poete · perandoreshëAelia Eudociac. 400 – 460Greqia moderne · Skulptore dhe artiste pamoreAlex Mylona1920 – 2016Greqia moderne · Regjisore dokumentarëshAlinda Dimitriou1933 – 2013Greqia moderne · Romanciere · tregimtareAmanda Michalopoulou1966Antikiteti · Filozof i natyrësAnaksagorac. 500 BC – 428 BCAntikiteti · Filozof i natyrësAnaksimandric. 610 BC – c. 546 BCAntikiteti · Filozof i natyrësAnaksimeni6th c. BCGreqia moderne · Folkloriste dhe studiueseAngeliki Chatzimichali1895 – 1965Greqia moderne · Aktore dhe themeluese trupeAnna Synodinou1927 – 2016Greqia moderne · Regjisore eksperimentale dhe artiste pamoreAntoinetta Angelidi1950Greqia moderne · Poet · Romancier · PërkthyesAris Alexandrou1922 – 1978Antikiteti · Matematikan dhe astronomAristarku i Samositc. 310 BC – c. 230 BCGreqia moderne · Aktore, organizatore teatri dhe shkrimtareAspasia Papathanassiou1918 – 2020Antikiteti · Figurë e Athinës klasikeAspasia5th c. BCGreqia moderne · Poete dhe gazetareAthina Papadaki1945Greqia moderne · Regjisore dhe producenteAthina Rachel Tsangari1966Greqia moderne · Artiste pamoreBia Davou1932 – 1996Greqia moderne · Poete dhe përkthyeseChrysa Prokopaki1940Greqia moderne · Artiste pamoreChryssa Romanou1931 – 2006Greqia moderne · Artiste instalacioni dhe peizazhiDanae Stratou1964Greqia moderne · Koreograf dhe artist pamorDimitris Papaioannou1964Antikiteti · FilozofDemokritic. 460 BC – c. 370 BC (uncertain)Greqia moderne · Regjisor filmi e teatriDimos Avdeliodis1952Greqia moderne · Organizatore vallëzimi · trashëgimiDora Stratou1903 – 1988Greqia moderne · Piktore dhe mësuese artiEleni Boukoura-Altamoura1821/1824 – 1900Greqia moderne · Kompozitore · kinema e teatërEleni Karaindrou1941Greqia moderne · Poete dhe kritike artiEleni Vakalo1921 – 2001Greqia moderne · Filolog · leksikografEmmanuel Kriaras1906 – 2014Antikiteti · Filozof dhe poetEmpedokliuc. 490 BC – c. 430 BC (uncertain)Antikiteti · Filozof stoikEpiktetic. AD 55 – c. AD 135Antikiteti · Matematikan dhe gjeografEratostenic. 276 BC – c. 194 BCAntikiteti · SkulptorFidiaUnknown – UnknownGreqia moderne · Regjisore · shkrimtareFrida Liappa1948 – 1994Greqia moderne · Romanciere dhe poeteGalatea Kazantzaki1881 – 1962Antikiteti · Mjek dhe shkrimtar mjekësorGaleniAD 129 – c. AD 216 (uncertain)Greqia moderne · Gjuhëtar dhe leksikografGeorgios Babiniotis1939Greqia moderne · Këngëtare laïko · mësuese vokaliGiota NegkaGreqia moderne · Romanciere · skenaristeIoanna Karystiani1952Greqia moderne · Mecosoprano · PianisteIrma Kolassi1918 – 2012Antikiteti · Poet · DijetarKalimakuc. 305 BC – c. 240 BCRilindja · Poete · himnografeKassiani (Kassia)c. 800–810 – before 867Greqia moderne · Poete dhe përkthyeseKaterina Anghelaki-Rooke1939 – 2020Greqia moderne · Gjyqtare · ish-presidenteKaterina Sakellaropoulou1956Antikiteti · Mbretëreshë e EgjiptitKleopatra VII69 BC – 30 BCGreqia moderne · Piktor peizazheshKonstantinos Maleas1879 – 1928Antikiteti · Poete lirikeKorinadate disputedGreqia moderne · Regjisor · skenaristCosta-Gavras1933Greqia moderne · Mësuese kërcimi e koreografeKoula Pratsika1899 – 1984Greqia moderne · Artiste pamore dhe performanceLeda Papakonstantinou1945Greqia moderne · Shkrimtar dhe gazetarLafkadio Hërn1850 – 1904Greqia moderne · Romanciere dhe historianeLena Divani1955Greqia moderne · Violinist · DirigjentLeonidas Kavakos1967Greqia moderne · Aktore · regjisore · pedagoge teatriLydia Koniordou1953Greqia moderne · Poete dhe përkthyeseManto Aravantinu1923/1926 – 1998Greqia moderne · Këngëtare · interpretuese poezieMaria Farantouri1947Greqia moderne · Poete, prozatoreMaria Kentrou-Agathopoulou1930Greqia moderne · Poete dhe përkthyeseMaria Kyrtzaki1948 – 2016Greqia moderne · Skulptore dhe artiste instalacioneshMaria Loizidou1958Greqia moderne · Regjisore dhe montazhiereMaria Plyta1915 – 2006Antikiteti · Dramaturg · Komedia e ReMenandric. 344–342 BC – c. 292–291 BCGreqia moderne · Prozator · PërkthyesMenis Koumantareas1931 – 2014Greqia moderne · Poete dhe piktoreNana Isaia1934 – 2003Greqia moderne · Regjisor filmiNikos Koundouros1926 – 2017Greqia moderne · Tekstshkrues këngësh · ProzatorOdysseas Ioannou1967Antikiteti · Filozof dhe poetParmenidic. 515 BC (uncertain) – UnknownGreqia moderne · Romancier · prozë policorePetros Markaris1937Antikiteti · Sofist dhe mësuesProtagorac. 490 BC – c. 420 BCGreqia moderne · Kërcimtare, koreografe e mësueseRallou Manou1915 – 1988Greqia moderne · Artiste pamore dhe mësueseRena Papaspyrou1938Greqia moderne · Këngëtare · kompozitoreSavina Yannatou1959Antikiteti · Poet lirikSimonidi i Keositc. 556 BC – c. 468 BCGreqia moderne · PiktoreSofia Laskaridou1876 – 1965Greqia moderne · Romanciere, historiane dhe përkthyeseSoti Triantafyllou1957Greqia moderne · Piktor dhe dekorues kishashSpiros Papalukas1892 – 1957Greqia moderne · Kineast dhe aktorStavros Tornes1932 – 1988Antikiteti · Gjeograf dhe historianStrabonic. 64 BC – After AD 23Greqia moderne · Këngëtare · aktoreTania Tsanaklidou1952Greqia moderne · Prozator · SkenaristThanasis Valtinos1932 – 2024Rilindja · Perandoreshë bizantineTheodorac. 500 – 548Greqia moderne · Regjisor dhe mësues teatriTeodoros Terzopulos1945Antikiteti · Filozof dhe natyralistTeofrastic. 371 BC – c. 287 BCGreqia moderne · Romancier dhe përkthyesTheodor Kallifatides1938Greqia moderne · Poet · PërkthyesTitos Patrikios1928Greqia moderne · Regjisore · skenaristeTonia Marketaki1942 – 1994Greqia moderne · Poete · PërkthyeseJenny Mastoraki1949 – 2024Antikiteti · Filozof i paradokseveZenoni i Eleasc. 490 BC – UnknownGreqia moderne · Valltare, koreografe dhe mësueseZouzou Nikoloudi1917 – 2004

Të gjitha personalitetet →