Jeta
Aris Alexandrou ishte pseudonimi i Aristotelis Vasiliadis, lindur më 1922 në Shën Petërburgun e sotëm. Erdhi në Greqi më 1928, në Athinë më 1930. Mbaroi Varvakeio më 1940 dhe ndoqi ekonomi dy vjet. Më 1942 filloi si përkthyes letrar me emrin që do të njiheshin librat.
Në Pushtimin gjerman hyri në Rezistencë, por më pas la organizatën duke mos pranuar akuza kundër shokëve. Autoritetet ushtarake britanike e arrestuan në dhjetor 1944 dhe e mbajtën në El Daba; u kthye më 1945. Përndjekja politike solli internim në ishuj grekë më 1948–1951. U dënua më 1953 për refuzim të shërbimit ushtarak dhe mbeti në burg deri më 1958.
Pas vendosjes së diktaturës më 1967 u zhvendos në Paris, jetoi me punë krahu dhe shkroi. Përkthimi sillte letërsi ruse, frënge dhe angleze në greqisht. Vdiq në Paris më 1978. Dokumentet në ELIA-MIET, krahas atyre të Kaiti Drosou, përmbajnë skica, përkthime e letra që dëshmojnë punën pas librave. Arkivi ruan edhe projektin e një manuali për mësimin e greqishtes si gjuhë e huaj.
Veprat
Poezia mbeti pjesë e vazhdueshme e Alexandrou. Ακόμα τούτη η άνοιξη (Ende kjo pranverë, 1946), Άγονος γραμμή (Linjë shterpë, 1952) dhe Ευθύτης οδών (Drejtuesi i rrugëve, 1959) kalojnë në angazhim, zhgënjim e kundërshtim të dogmatizmit. Përkthimet e Dostojevskit e Gorkit zgjeruan kontributin në letërsinë greke.
Το κιβώτιο (Arka) është romani i vetëm. Në 1949, vitin e fundit të luftës civile, misioni mbart një arkë misterioze. I vetmi mbijetues e dorëzon, por është bosh. Rrëfimtari i burgosur i shkruan deklarata hetuesit të panjohur. Rrëfimi i ndryshueshëm nxit mendim për vëzhgimin, interpretimin dhe vetëjustifikimin. Fiksioni për pushtet e besim fton pyetje ndaj zërit.
Έξω απ’ τα δόντια (Hapur, 1977) mbledh ese dhe shkrime 1937–1975. Gjuha, përkthimi e politika lidhin pavarësinë nga organizatat me solidaritetin ndaj të përndjekurve të regjimeve të ndryshme. Botimi Patakis 2021 rinovon qasjen. Paraqitja citon deklaratën nga Ένδον ρήματα (Fjalë të brendshme). Përmbledhja e re Ποιήματα 1941–1974 (Poezi 1941–1974) doli më 2026.
Trashëgimia në Greqinë e sotme
Alexandrou i lë pyetjet hapur; përkthimet zgjerojnë leximin në greqisht. Το κιβώτιο nis dallimin e përditshëm: çfarë di, çfarë hamendësoj? Lexoni tekstin e përshtatur B1 dhe krahasoni Ξέρω ότι το κιβώτιο είναι άδειο. (E di se arka është bosh.) me Ίσως ήταν πάντα άδειο. (Ndoshta ishte gjithmonë bosh.) Vizatoni arkë të hapur, shënoni të dukshmen dhe shpikni shpjegim të mundshëm të së shkuarës. Mbani ξέρω ότι për dijen e deklaruar, ίσως për hamendësimin. Shpjegoni me zë. Romani origjinal kërkon mbështetje leximi; këta janë shembuj të pavarur mësimorë.
A e dinit?
- Aris Alexandrou ishte pseudonimi i Aristotelis Vasiliadis (1922–1978).
- Poet dhe përkthyes; Το κιβώτιο (Arka) është romani i vetëm.
- Regjistri i librit Kedros e daton Το κιβώτιο më 1974, biografia e autorit më 1975.
- Έξω απ’ τα δόντια (Hapur) doli së pari më 1977; botimi Patakis i cituar është i 2021.
Veprat kryesore
| Titulli greqisht | Titulli | Viti |
|---|---|---|
| Ακόμα τούτη η άνοιξη | Ende kjo pranverë — poezi | 1946 |
| Άγονος γραμμή | Linjë shterpë — poezi | 1952 |
| Ευθύτης οδών | Drejtuesi i rrugëve — poezi | 1959 |
| Το κιβώτιο | Arka — roman; regjistrat e botuesit ndryshojnë për vitin | 1974/1975 |
| Έξω απ’ τα δόντια | Hapur — ese dhe shkrime të tjera, 1937–1975 | 1977 |
Një varg për t’u mbajtur mend
Δεν ανήκω σε κανένα κόμμα και σε καμιά πολιτική οργάνωση.
Den aníko se kanéna kómma kai se kamiá politikí orgánosi.
Nuk i përkas asnjë partie e asnjë organizate politike.
