Jeta
Straboni lindi rreth 64 para Krishtit në Amasia të Pontit, në jug të Detit të Zi, në Turqinë e sotme. Familja lidhej me politikën e mbretërve pontikë. Mori arsim grek, studioi me Aristodemin në Nisa dhe më vonë në Romë. Interesat përfshinin histori dhe filozofi bashkë me gjeografi. Jeta njihet kryesisht nga vërejtje të shpërndara në veprën e vet; biografia e hollësishme do të premtonte më shumë se burimet.
Qëndroi në Romë dhe udhëtoi në Egjipt me prefektin romak Eli Gal duke ngjitur Nilin rreth 25–24 para Krishtit. Udhëtimet dhanë njohje të drejtpërdrejtë të disa vendeve, jo çdo shteti të përshkruar. Leximi, kundërshtimi i autorëve dhe krahasimi i rrëfimeve kishin po aq rëndësi. Shkroi nën Augustin e Tiberin dhe jetonte pas 23 pas Krishtit; data dhe vendi i vdekjes janë të panjohur. Jeta kalonte mes traditave greke dhe pushtetit romak. Kjo shpjegon interesin jo vetëm për vendin e qytetit, por për të kaluarën, burimet dhe pozitën në botën më të gjerë.
Veprat
Gjeografia përfshin shtatëmbëdhjetë libra. Fillimi pyet për dobinë dhe e lidh disiplinën me kërkimin filozofik. Shqyrtimi rajonal kalon në Evropë, Azi e Afrikë sipas Strabonit. Librat 8–10 trajtojnë trojet greke, 17 Egjiptin e Libinë. Janë pjesë të një vepre, jo libra të veçantë të shpikur nga botues modernë. Shënimet historike të mëparshme janë kryesisht të humbura, njihen nga fragmente e referenca.
Straboni lidh brigje, lumenj e male me themelime qytetesh, histori vendore, politikë e njerëz të njohur. Homeri është bashkëbisedues i rëndësishëm; Eratosteni e gjeografë të tjerë ofrojnë të dhëna ndonjëherë të kundërshtuara. Shkrimi ruan informacionin dhe tregon përzgjedhjen. Përshkrimi i gjatë nuk provon vizitë personale. Dallimi vëzhgim, raport i huazuar dhe traditë është thelbësor. Synonte panoramë të botës së banuar për lexues të arsimuar dhe punë publike. Përmasat e kureshtja janë të vlefshme, por provat e pabarabarta dhe supozimet e lashta e pengojnë të jetë hartë e padiskutueshme e së kaluarës.
Trashëgimia në Greqinë e sotme
Për Greqinë, Straboni jep rrëfim grek të lashtë për peizazhe familjare: Peloponez, Greqi qendrore dhe ishuj. Harta moderne tregon emra të ndryshuar dhe largësinë mes përshkrimit letrar e gjeografisë së matur. Gjuha ofron fillim praktik për vende.
Zgjidhni një vend grek dhe shkruani tri fjali moderne: ku është, çfarë ka afër dhe marrëdhënien me detin. Ushtroni στην, κοντά σε dhe μακριά από me ακτή e βουνό. Krahasoni hartën dhe një pjesë të përkthyer. Kështu origjinali antik ndahet nga greqishtja moderne që përdorni në udhëtim.
A e dinit?
- Ka shtatëmbëdhjetë libra, por pjesë të të shtatit mungojnë.
- Shumë vende u përshkruan nga autorë të vjetër, jo vizita.
- Historia e mëparshme është kryesisht e humbur.
Veprat kryesore
| Titulli greqisht | Titulli | Viti |
|---|---|---|
| Ἱστορικὰ ὑπομνήματα (χαμένο έργο) | Shënime historike: histori kryesisht e humbur | 1st century BC |
| Γεωγραφικά (17 βιβλία) | Gjeografia: shtatëmbëdhjetë libra | Late 1st century BC–early 1st century AD |
| Ελληνικοί τόποι (Γεωγραφικά 8–10) | Troje greke: Gjeografia 8–10, pjesë e veprës | Late 1st century BC–early 1st century AD |
| Αίγυπτος και Λιβύη (Γεωγραφικά 17) | Egjipti dhe Libia: Gjeografia 17, pjesë e veprës | Late 1st century BC–early 1st century AD |
Një varg për t’u mbajtur mend
τῆς τοῦ φιλοσόφου πραγματείας εἶναι νομίζομεν, εἴπερ ἄλλην τινά, καὶ τὴν γεωγραφικήν, ἣν νῦν προῃρήμεθα ἐπισκοπεῖν.
Në greqishten e sotmeΠιστεύουμε ότι η γεωγραφία, που τώρα επιλέξαμε να εξετάσουμε, ανήκει όσο κάθε άλλη έρευνα στο έργο του φιλοσόφου.
tēs tou philosophou pragmateias einai nomizomen, eiper allēn tina, kai tēn geōgraphikēn, hēn nyn proērēmetha episkopein.
Mendojmë se gjeografia, që zgjodhëm të shqyrtojmë, i përket punës së filozofit sa çdo kërkim tjetër.
