Simonidi i Keosit

Simonidi vinte nga ishulli Kea, i quajtur edhe Keos në burimet e lashta. Jeta vendoset tradicionalisht rreth viteve 556–468 p.e.s., mes fundit të periudhës arkaike dhe Luftërave Persiane. Historitë e letërsisë greke e lidhin karrierën me Athinën, Thesalinë dhe Sicilinë, ku sundimtarë e mbështetës të pasur përkrahnin poetët dhe shfaqjet publike. Vepra i përket një bote ku këngët mund të lavdëronin mbrojtësin, të përkujtonin fitore ose t’i jepnin zisë formë publike. Shkrimi latin Simonides dhe greqishtja Σιμωνίδης identifikojnë të njëjtin poet të Keosit.

Dëshmitë e ruajtura janë të pabarabarta. Platoni paraqet shprehimisht këngë për Skopasin, ndërsa Diodori citon poezi për të rënët në Termopile. Pjesët vërtetojnë famë të larmishme, por jo rrëfim të vazhdueshëm për lëvizje ose përvoja. Autorë të mëvonshëm e bënë edhe hero historish të paharrueshme. Ciceroni tregon se pas shembjes së një salle gostie ai paskësh njohur viktimat duke kujtuar vendet në tryezë, duke e lidhur historinë me stërvitjen e kujtesës. Është traditë letrare e mëvonshme, jo regjistrim bashkëkohor. Biografia dhe fama dalin kështu nga lloje të ndryshme dëshmish: vargje të ruajtura, diskutime të lashta dhe rrëfime shumë më të vona.

Poezia e Simonidit mbijeton kryesisht në fragmente të cituara nga autorë të tjerë. Botimet moderne i identifikojnë shpesh me numra. Fragmenti 542 PMG, kënga për Skopasin, trajton vështirësinë për t’u bërë vërtet i mirë. Në dialogun Πρωταγόρας (Protagora) të Platonit bashkëbiseduesit debatojnë kundërthënie të mundshme, duke dalluar pjesërisht të bëhesh i mirë dhe të jesh i mirë. Interpretimi i përket dialogut filozofik, jo shpjegimit të drejtpërdrejtë të poetit. Fragmenti 521 PMG, transmetuar nga Stobeu, paralajmëron pasigurinë e fatit njerëzor.

Pjesa zakonisht e quajtur Δανάη (Danae), fragmenti 543 PMG, paraqet nënë e fëmijë në det. Fjala e shqetësuar e Danaes bie ndesh me gjumin e Perseut foshnjë; skena i përket mitit. Lavdërimi i të rënëve në Termopile, fragmenti 531 PMG, e kthen zinë në kujtim të qëndrueshëm. Diodori e citon shprehimisht si vepër të Simonidit. Është i ndryshëm nga epitafi i famshëm spartan që i drejtohet një të huaji. Herodoti e jep atë pa përmendur Simonidin si autor; e lidh posaçërisht me mbishkrimin për parashikuesin Megistias. Dallimi ka rëndësi: fama e mëvonshme nuk e bën çdo epigram të njohur me siguri të tijin. Lavdërimi, vajtimi dhe mendimi mbeten të dukshëm në fragmente.

Simonidi njihet në antologji greke, te Platoni dhe në kujtesën e Termopileve. Nisuni nga citati i shkurtër dhe versioni ynë në greqishten e sotme. B1 i përket tekstit të përshtatur, jo zotërimit të pavarur të poezisë së lashtë. Krahasoni dy fjali origjinale: Είμαι αρχάριος στα ελληνικά (Jam fillestar në greqisht) dhe Με την εξάσκηση γίνομαι πιο άνετος (Me ushtrime bëhem më i lirshëm). E para përshkruan gjendje, e dyta ndryshim. Zgjidhni objektiv të vogël gjuhësor dhe shpjegoni si do të ushtroheni. Veprimtaria merr shkas nga dallimi në dialog pa ia atribuar Simonidit këshilla për mësim gjuhësh.

• Keosi është ishulli sot zakonisht i quajtur Kea.
• Platoni citon këngë të Simonidit për Skopasin.
• Fragmenti Danae paraqet nënë e fëmijë mitikë.
• Autorësia e epitafit spartan është më pak e sigurt nga sa sugjerojnë rrëfimet popullore.