Katerina Anghelaki-Rooke

Katerina Anghelaki-Rooke lindi në Athinë më 1939. Studioi në Greqi, Francën jugore dhe Gjenevë, ku përfundoi shkollën e përkthyesve me shkrim dhe gojë. Gjuhët përfshinin anglishten, frëngjishten dhe rusishten. Ky arsim mbështeti një karrierë ku shkrimi i poezisë greke dhe përkthimi i poetëve të tjerë mbetën ngushtë të lidhur.

Poezia e parë e botuar, Μοναξιά (Vetmia), doli në Καινούργια Εποχή (Epoka e re) më 1956, me nxitjen e Nikos Kazantzakis. Përmbledhjet pasuan nga fillimi i viteve gjashtëdhjetë. Në dekadat vijuese zhvilloi zërin e përvojës trupore: dashuria, kujtesa dhe plakja bëhen pyetje të jetuara përmes trupit. Athina dhe Egjina ishin vende të rëndësishme pune; lexime dhe ligjërata e çuan në universitete të huaja.

Përktheu Dylan Thomas, Andrei Voznesensky, Vladimir Mayakovsky dhe Seamus Heaney. Poezitë e veta qarkulluan në libra të përkthyer dhe antologji ndërkombëtare. Οι μνηστήρες (Mëtuesit, 1984) mori çmimin e dytë shtetëror të poezisë më 1985. Nderime të tjera ishin çmimi Ouranis i Akademisë së Athinës më 2000 dhe Çmimi i Madh i Letrave 2014 për kontributin e përgjithshëm. Vdiq më 21 janar 2020. Arkivi i ERT-së ruan intervista e lexime ku dëgjohet të diskutojë poezinë në greqisht.

Anghelaki-Rooke nis shpesh nga përvoja trupore në vend të një ideje të largët abstrakte. Ο τζίτζικας (Gjinkalla), në antologjinë zyrtare shkollore, i jep zë një insekti. Kënga, vapa e verës dhe lehtësimi i një flladi të freskët lidhin krijimin me nevojën për të jetuar. Dallimi mes mënyrës si zëri dëgjon veten dhe si e dëgjojnë të tjerët ngre një pyetje të hollë për shprehjen artistike.

Τα σκόρπια χαρτιά της Πηνελόπης (Letrat e shpërndara të Penelopës, 1977) sjell një grua mitike në të folurën poetike bashkëkohore. Perspektiva e saj i jep zë pritjes dhe mungesës. Οι μνηστήρες (Mëtuesit, 1984) vazhdon bisedën mes dëshirës, përvojës dhe historive të trashëguara. Poezitë në greqishten moderne u japin emrave mitologjikë kontekste e pyetje të reja.

Η ύλη μόνη (Vetëm materia, 2001) dhe Η ανορεξία της ύπαρξης (Anoreksia e ekzistencës, 2011) vendosin jetën materiale dhe ekzistencën në tituj. Της μοναξιάς διπρόσωποι μονόλογοι (Monologët dyfytyrësh të vetmisë, 2016) zhvillon dialog në vetminë e dukshme. Më 2018 e krahasoi frymëzimin me hyrjen në dhomë ku karrigia, muri ose brava mund të jenë fillim. Shkrimi rinovon vëmendjen ndaj të njohurës.

Anghelaki-Rooke mbetet e arritshme përmes antologjive shkollore, përkthimeve dhe bisedave të ERT-së. Filloni me tekstin e përshtatur dhe zgjidhni filxhan ose gotë. Përshkruani ngjyrën me βλέπω, prekni sipërfaqen dhe thoni nëse është e lëmuar apo e ashpër; vini re edhe tingullin. Shkruani tri fjali origjinale në greqishten moderne, secila nga një shqisë. Krahasoni sendin para e pas shtimit të ujit të ftohtë: si ndryshon freskia e përshkruar? Detyra lidh frymëzimin nga dhoma dhe sendet me vëmendjen trupore të Gjinkallës. Teksti B1 mbështet përshkrimet; poezia e plotë kërkon ndihmë për figurat dhe këndvështrimin.

• Poezia e parë e botuar, Vetmia, doli më 1956.
• Studioi përkthim me shkrim e gojë me anglisht, frëngjisht e rusisht.
• Mëtuesit doli më 1984 dhe mori çmimin e dytë shtetëror të poezisë më 1985.
• ERT regjistroi një bisedë televizive me të në greqisht më 2003.