Jeta
Chrysa Prokopaki lindi në Komotini dhe u rrit në Athinë, ku studioi filologji. Studimet pasuniversitare e çuan në Paris. Dha letërsi neogreke në Paris III, pastaj përkthim letrar në Athinë, në qendrën e përkthimit të Institutit Francez dhe Qendrën Evropiane të Përkthimit EKEMEL.
Poezia e saj doli në Αποστάσεις (Largësi, 1973), Το αλωνάκι (Lëmi i vogël, 1976) dhe Ο χλωρός παράδεισος (Parajsa e gjelbër, 1982). Krahas tyre zhvilloi kërkime për Yannis Ritsos. Η πορεία προς τη Γκραγκάντα ή οι περιπέτειες του οράματος (Rruga drejt Gragandës, ose aventurat e vizionit) doli më 1981. Përzgjodhi dhe redaktoi Ανθολογία Γιάννη Ρίτσου (Antologji e Yannis Ritsos), botuar më 2000.
Punoi gjerësisht edhe për Stratis Tsirkas. Me Catherine Lerouvre përktheu në frëngjisht trilogjinë Qytete në rrjedhë, botuar më 1971; kronologjia Στα ίχνη του Στρατή Τσίρκα (Në gjurmët e Stratis Tsirkas) ndoqi më 1985. Përkthimet teatrore, përfshirë Molierin dhe Çehovin, sollën tjetër publik për greqishten e saj. Mësimdhënia, poezia dhe studimi u zhvilluan përmes takimesh të përsëritura me kërkesat e gjuhës së tjetrit.
Veprat
Poezia e saj meriton vëmendje krahas studimit të autorëve të tjerë. Në poezinë hyrëse të Parajsës së gjelbër, kutitë që derdhen mbledhin letra, pasaportë dhe dantellë. Sendet materiale mbartin histori. Ku t’i çosh bëhet pyetje për çfarë ruhet apo i përcillet dikujt.
Poezia grumbullon hollësi. Letra e konsumuar dhe punimi shtëpiak ndajnë hapësirën me dokument kalimi kufijsh. Kujtesa del nga tekstura dhe vendosje, jo nga rrëfim i thjeshtë ngjarjesh. Sendet nuk bëhen muze i rregullt: tepria krijon trysni, ngurrim dhe detyrë të pazgjidhur.
Studimi ndjek vëmendje të tjera: interpretim, kronologji, përzgjedhje dhe kujdes botues. Antologjia e Ritsos hap rrugë në një vepër të gjerë; studimet e Tsirkas lidhin leximin me historinë. Përkthimi kërkon vendime të tjera. Te Molieri i saj greqisht, vargu duhet të mbetet i shqiptueshëm në skenë. Kuptimi, ritmi dhe fryma e aktorit bashkojnë letërsinë me interpretimin.
Trashëgimia në Greqinë e sotme
Lexoni poezinë e parë të Parajsës së gjelbër te Rrethi i Poetëve, pastaj përdorni tekstin e përshtatur për paketim. Shënoni tri sende me nyje: το διαβατήριο, τη φωτογραφία dhe τα χαρτιά. Zëvendësojini me το, τη ose τα në fjali të reja për ruajtjen apo vendosjen. Thoni fillimisht emrin, pastaj variantin përemëror dhe kontrolloni nëse dëgjuesi kupton referimin. Vizatoni një send dhe shtoni një fjali tuajën për kujtimin që mbart. Praktika e përemrave grekë lidhet kështu me vëmendjen e poezisë ndaj sendeve dhe historive të tyre.
A e dinit?
- Tri përmbledhjet poetike i botoi Kedros.
- Përktheu për lexues francezë dhe skena greke.
- Dha përkthim letrar në qendrën e Institutit Francez dhe në EKEMEL, Athinë.
Veprat kryesore
| Titulli greqisht | Titulli | Viti |
|---|---|---|
| Αποστάσεις | Largësi | 1973 |
| Το αλωνάκι | Lëmi i vogël | 1976 |
| Η πορεία προς τη Γκραγκάντα ή οι περιπέτειες του οράματος | Rruga drejt Gragandës, ose aventurat e vizionit — studim për Ritsos | 1981 |
| Ο χλωρός παράδεισος | Parajsa e gjelbër | 1982 |
| Στα ίχνη του Στρατή Τσίρκα | Në gjurmët e Stratis Tsirkas — kronologji | 1985 |
Një varg për t’u mbajtur mend
Ξεχείλιζαν τα χαρτοκούτια, και πού να τα πας,
Xechílizan ta chartokoútia, kai poú na ta pas,
Kutitë e kartonit derdheshin, e ku t’i çoje,
