Jorgos Seferis

Seferisi lindi me emrin Jorgos Seferiadis më 29 shkurt 1900 (13 mars sipas kalendarit gregorian) në Vurla, sot Urla, një qytezë pranë Smirnës në bregdetin e Azisë së Vogël. I ati, Stelios Seferiadis, ishte avokat dhe më vonë profesor i së drejtës ndërkombëtare në Athinë. Familja u shpërngul në Athinë më 1914 dhe më 1918 Jorgosi shkoi në Paris për të studiuar drejtësi. Ndërsa ishte atje, më 1922, ushtria greke u mund në Azinë e Vogël dhe Smirna u dogj. Bota greke e fëmijërisë së tij u zhduk, dhe ai atdhe i humbur përshkon në heshtje gjithë poezinë e tij.

Më 1926 hyri në Ministrinë e Punëve të Jashtme të Greqisë. Gjatë tridhjetë e gjashtë viteve që pasuan shërbeu në Londër, në Korçë të Shqipërisë, në Pretoria, Kajro dhe Ankara, duke ndjekur qeverinë greke në mërgim në Egjipt dhe Afrikën e Jugut gjatë Luftës së Dytë Botërore. Posti i tij i fundit ishte më i larti: ambasador në Londër nga 1957 deri më 1962, gjatë negociatave të vështira për Qipron. Më 1963 Akademia Suedeze i dha Çmimin Nobel në Letërsi, të parin ndonjëherë për një shkrimtar grek.

I dalë në pension në Athinë, refuzoi të heshtte përballë juntës ushtarake që mori pushtetin më 1967. Më 28 mars 1969 bëri një deklaratë publike kundër diktaturës, të transmetuar nga BBC, ku tha se e shihte greminën drejt së cilës regjimi po e çonte vendin. Vdiq në Athinë më 20 shtator 1971. Varrimi i tij u kthye në një nga demonstratat e para masive kundër regjimit: mijëra njerëz ndoqën arkivolin duke kënduar Άρνηση.

Seferisi botoi pak dhe e lëmoi gjithçka. Përmbledhja e tij e parë, Στροφή (Kthesë, 1931), lajmëroi një zë të ri e të zhveshur pas vargjeve me rimë të brezit të mëparshëm. Μυθιστόρημα (Mythistorema, 1935), libri i tij më i njohur, është një cikël me njëzet e katër poezi të shkurtra ku figura nga Homeri dhe tragjikët endën nëpër peizazhin e Greqisë moderne, të lodhura e pa shtëpi, duke kërkuar një kuptim që ka humbur: «Ξύπνησα με το μαρμάρινο τούτο κεφάλι στα χέρια» (U zgjova me këtë kokë mermeri në duar). Gurët e lashtë, deti, anijet dhe statujat janë figurat e tij të përsëritura; toni është i qetë dhe melankolik, kurrë i bërtitur.

Tri vëllimet e Ημερολόγιο Καταστρώματος (Ditar Bordi, 1940, 1944 dhe 1955) ndjekin vitet e luftës dhe udhëtimet e tij; i treti i kushtohet Qipros. Κίχλη (Mëllenja, 1947), e quajtur sipas një anijeje të fundosur që pa pranë ishullit Poros, është poema e tij e gjatë më e vështirë, një meditim mbi dritën, drejtësinë dhe vdekjen. Τρία κρυφά ποιήματα (Tri poezi të fshehta, 1966) ishte libri i tij i fundit me poezi. Shkroi edhe ese (Δοκιμές), përktheu në greqisht Tokën e shkretë të T. S. Eliotit si Η Έρημη Χώρα (1936) dhe mbajti ditar për pjesën më të madhe të jetës, të botuar pas vdekjes si Μέρες (Ditë), të cilin shumë lexues e duan po aq sa poezitë. Motivacioni i Nobelit lavdëroi shkrimin e tij lirik, të frymëzuar nga një ndjenjë e thellë për botën kulturore helene.

Dëgjoni së pari Άρνηση (Mohimi), nga cikli i këngëve Επιφάνια i Theodorakisit i vitit 1961: grekët e çdo moshe e këndojnë në tryeza dhe në demonstrata, shpesh pa e menduar si poezi. Poezi si Ελένη (Helena), Ο βασιλιάς της Ασίνης (Mbreti i Asinës) dhe Επί ασπαλάθων (Mbi gjineshtrat), poezia e tij e fundit, botuar më 1971 si protestë kundër juntës, lexohen në shkollat e mesme greke. Në Athinë mund të vizitoni shtëpinë e tij në rrugën Agras 20 në Pangrati, pak më poshtë Stadiumit Panathinaik, dhe varrin e tij në Varrezat e Para. Shtëpia ku lindi qëndron ende në Urla, në Turqi. Rrugë me emrin Σεφέρη ka pothuajse në çdo qytet grek, dhe vargu i tij «Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει» (Kudo që të udhëtoj, Greqia më plagos) citohet sa herë që grekët debatojnë për vendin e tyre.

• Lindi më 29 shkurt 1900, një datë që ekziston vetëm në vitet e brishta, kështu që e kishte ditëlindjen e vërtetë vetëm një herë në katër vjet.
• Gjatë Luftës së Dytë Botërore ndoqi qeverinë greke në mërgim nga Kreta në Egjipt dhe Afrikën e Jugut, duke shkruar poezi në Pretoria dhe Kajro.
• Përkthimi i tij i Tokës së shkretë të T. S. Eliotit (1936) doli një vit pas Μυθιστόρημα; ndikimi i Eliotit te ai libër është i qartë, dhe dy poetët u takuan më vonë në Londër.
• Në varrimin e tij më 1971 turma këndoi Άρνηση me muzikë të Theodorakisit, një kompozitor veprat e të cilit junta i kishte ndaluar.