Maria Polidhuri

Maria Polidhuri lindi më 1 prill 1902 në Kalamata, në Peloponez, e bija e një mësuesi letërsie; familja u zhvendos me emërimet e tij në Gjithio dhe Filiatra. E zgjuar dhe e shqetësuar, filloi të botonte poezi qysh nxënëse dhe në moshën gjashtëmbëdhjetë vjeç punonte tashmë si nëpunëse në prefekturën e Mesenisë. Në vitin 1920 i vdiqën të dy prindërit brenda pak javësh. Vitin pasardhës u transferua në prefekturën e Atikës në Athinë dhe u regjistrua në fakultetin e drejtësisë, më shumë nga ambicia sesa nga dëshira për t'u bërë juriste.

Në zyrë, në vitin 1922, njohu një koleg, poetin Kostas Kariotakis. U dashuruan; ai ishte njëzet e pesë vjeç, ajo njëzet. Brenda pak muajsh Kariotakisi zbuloi se kishte sifilis dhe e ndërpreu lidhjen pa i thënë pse. E lënduar dhe e hutuar, Polidhuri u fejua me një avokat, e prishi fejesën, la studimet dhe administratën dhe u regjistrua në shkollën e dramës, ku doli për pak kohë në skenë. Në vitin 1926 u nis për në Paris, ku studioi rrobaqepësi dhe jetoi në varfëri; atje u sëmur nga tuberkulozi.

U kthye në Athinë në vitin 1928 dhe hyri në sanatoriumin Sotiria, spitali i madh i tuberkulozit në shpatet e malit Imit. Në korrik të po atij viti Kariotakisi vrau veten në Prevezë. Polidhuri, që nuk kishte pushuar së dashuri atë, e derdhi pjesën tjetër të jetës në dy libra të hollë dhe në një ditar. Vdiq në një klinikë të Athinës më 29 prill 1930, njëzet e tetë vjeçe.

Dy përmbledhjet e Polidhurit, Οι τρίλλιες που σβήνουν (Trilet që shuhen, 1928) dhe Ηχώ στο χάος (Jehonë në kaos, 1929), u shtypën të dyja ndërsa ajo ishte në sanatorium, dhe pothuajse çdo poezi në to i drejtohet dikujt që mungon: prindërve të vdekur, të dashurit të humbur, vetë vdekjes, të cilën ajo e përshkruan si një dhëndër që vjen ta marrë. Gjuha është popullore dhe muzikore, me rimë dhe metër të rregullt, dhe toni është një përzierje e ekzaltimit adoleshent dhe e trishtimit të kthjellët që asnjë poet tjetër grek i viteve 1920 nuk e ka plotësisht. Kritikët e kohës së saj e renditën, bashkë me Kariotakisin, te «brezi i viteve njëzet», poetët e zhgënjimit pas katastrofës së Azisë së Vogël të vitit 1922; por aty ku Kariotakisi është ironik, Polidhuri është e pambrojtur.

Poezia e saj më e famshme, «Μόνο γιατί μ' αγάπησες» (Vetëm se më deshe), e përmbys rendin e zakonshëm të poezisë së dashurisë: ajo këndon, thotë, jo sepse është e bukur apo e talentuar, por vetëm sepse dikur u dashurua, dhe ajo dashuri i dha një zë dhe një arsye për të ekzistuar. Poezi të tjera që njerëzit i njohin janë Σ' αγαπώ (Të dua), Γιατί σ' αγάπησα (Sepse të desha) dhe poezitë për Kariotakisin pas vdekjes së tij. Ditari i saj nga sanatoriumi dhe teksti në prozë Ημερολόγιο (Ditar) tregojnë të njëjtin zë në prozë të thjeshtë, pa sentimentalizëm përballë sëmundjes dhe vdekjes. Pas vdekjes së saj, poezitë u mblodhën, bashkë me pjesë të pabotuara, në një vëllim të vetëm Άπαντα (Vepra të plota).

Polidhuri dhe Kariotakisi janë çifti i madh letrar i mallkuar i Greqisë, dhe historia e tyre është treguar në romane dhe në drama televizive. Poezitë e saj lexohen në orët e letërsisë në gjimnaz dhe në lice krahas atyre të tij, dhe «Μόνο γιατί μ' αγάπησες» është kompozuar disa herë; versionet e kënduara gjenden në çdo shërbim transmetimi dhe janë mënyra më e lehtë për ta njohur. Në Kalamata, vendlindja e saj, një rrugë mban emrin e saj dhe një bust i saj qëndron në qytet, i cili i kushton një sallë. Spitali Sotiria në Athinë, ku shkroi librin e saj të dytë, është ende spitali kryesor i sëmundjeve të gjoksit në vend. Poezitë e saj të plota janë në domenin publik dhe lexohen falas në internet, gjë që e bën atë një nga poetët e parë që një nxënës mund ta lexojë të plotë.

• Ajo dhe Kariotakisi u njohën si kolegë në prefekturën e Atikës në Athinë në vitin 1922; të dy ishin nëpunës shteti që shkruanin poezi pas punës.
• Të dyja përmbledhjet e saj u botuan ndërsa ishte paciente në sanatoriumin e tuberkulozit Sotiria.
• Vdekja e saj më 29 prill 1930 erdhi më pak se dy vjet pas vetëvrasjes së Kariotakisit në Prevezë në korrik të vitit 1928.
• Botonte poezi qysh nxënëse në Kalamata dhe punonte si nëpunëse shteti në moshën gjashtëmbëdhjetë vjeç.