grecfacilegrecfacile
Poet and art critic Eleni Vakalo in an undated black-and-white photograph by Dimitris Papadimos.
Poet and art critic Eleni Vakalo in an undated black-and-white photograph by Dimitris Papadimos. · Dimitris Papadimos · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

B1Greqia moderne · Poete dhe kritike arti

Eleni Vakalo

Ελένη Βακαλό

1921 – 2001 · Kostandinopojë, Athinë dhe Paris

Eleni Vakalo ishte poete, kritike arti dhe mësuese greke, e lindur në Kostandinopojë më 1921 dhe e vdekur në Athinë më 2001. Poezia shqyrton perceptimin, trupin dhe marrëdhëniet; kritika afron lexuesit me artin modern. Bashkëthemeluese e shkollës Vakalo, ajo solli vëmendjen ndaj pamjeve dhe gjuhës në arsim dhe letërsi. Një varg i shkurtër hap këtu ushtrimin e shkakut dhe pasojës.

Jeta

Vakalo, e lindur Eleni Stavrinu, u rrit në Athinë. Studioi arkeologji në Universitetin e Athinës dhe ndoqi histori arti në Sorbonë. Poezia dhe artet pamore u zhvilluan bashkë në punën e saj. Përmbledhja e parë Θέμα και παραλλαγές (Temë dhe variacione) doli më 1945, pas poezive në shtypin letrar.

Shkroi për Ta Nea dhe Zygos mbi ekspozitat dhe gjuhën në ndryshim të pikturës e skulpturës. Në nëntor 1958 bashkëthemeloi shkollën Vakalo me piktorin e skenografin Jorgos Vakalo, piktorin Panajotis Tetsis dhe botuesin Frantzis Frantziskakis. Mësimi i historisë së artit dhe perceptimit pamor lidhte analizën me përvojën e shikimit. Mbeti në drejtimin e shkollës deri në fund të jetës.

Çmimi Shtetëror i Poezisë më 1991 vlerësoi Γεγονότα και ιστορίες της κυρα-Ροδαλίνας (Ngjarje dhe histori të zonjës Rodalina). Arkivi në Princeton ruan dorëshkrime poezish, ligjërata, ese, letra dhe fletore. Vdiq në Athinë më 2001. Librat, mësimdhënia dhe skicat tregojnë një rrugë takimesh të vëmendshme me fjalë, pamje dhe njerëz.

Veprat

Το Δάσος (Pylli), 1954, dhe Περιγραφή του Σώματος (Përshkrimi i trupit), 1959, përfshijnë peizazhin dhe përvojën trupore në një gjuhë poetike eksperimentale. Emrat e njohur nuk emërtojnë vetëm sende të qëndrueshme: marrëdhëniet e tyre ndryshojnë gjatë tekstit. Kompozimet e gjata kërkojnë të ndiqen ritmi, zëri dhe këndvështrimet në ndryshim.

Του κόσμου (I botës), 1978, përmban “Si u bë një njeri i keq”, të përfshirë në tekstin shkollor grek të letërsisë. Rrëfimi në dukje i thjeshtë ndjek keqardhjen që bëhet frikë, vetëjustifikim dhe pjesëmarrje në dhunë. Toni përrallor mpreh pyetjen e përgjegjësisë. Citimi i shkurtër i përket historisë, jo një rrëfimi autobiografik.

Kritika shqyrton gjithashtu takimin me artin. Η φυσιογνωμία της μεταπολεμικής τέχνης στην Ελλάδα (Fizionomia e artit të pasluftës në Greqi), katër vëllime të 1981–1984, studion fushën artistike në ndryshim. Libri i Rodalinës, 1990, dhe Το άλλο του πράγματος (Tjetra e sendit), poezi 1954–1994 e përmbledhur më 1995, tregojnë vazhdimësinë letrare. Poezia dhe kritika ndajnë interesin për mënyrën si vëmendja formon kuptimin.

Trashëgimia në Greqinë e sotme

Vakalo vazhdon përmes librave, shkollës që bashkëthemeloi dhe poezisë në arsimin e mesëm grek. Arkivi lejon studimin e shkrimit dhe mësimit pas teksteve të shtypura. Pjesa e dhënë propozon të lexohen ndjenjat brenda një vargu zgjedhjesh.

Kopjoni «Λυπήθηκα επειδή ήταν μόνος. Γι’ αυτό κάθισα δίπλα του». Nënvizoni shkakun pas επειδή dhe pasojën pas γι’ αυτό. Shkruani një përgjigje tjetër ndihmuese me modelin e dytë. Lexojini të dyja me zë dhe krahasoni pasojat. Këto janë fjalitë tona ushtrimore; fundi shqetësues i poezisë mbetet zgjedhje letrare më vete. B1 përshkruan leximin e përshtatur në greqishten e re dhe ushtrimin e mbështetur.

A e dinit?

  • Punoi në poezi, kritikë arti dhe arsim.
  • Shkolla e daton themelimin në nëntor 1958.
  • Princeton ruan dorëshkrimet poetike dhe ligjëratat e saj.

Veprat kryesore

Titulli greqishtTitulliViti
Το ΔάσοςPylli1954
Περιγραφή του ΣώματοςPërshkrimi i trupit1959
Του κόσμουI botës1978
Η φυσιογνωμία της μεταπολεμικής τέχνης στην ΕλλάδαFizionomia e artit të pasluftës në Greqi1981–1984
Γεγονότα και ιστορίες της κυρα-ΡοδαλίναςNgjarje dhe histori të zonjës Rodalina1990
Το άλλο του πράγματος: Ποίηση 1954–1994Tjetra e sendit: poezi 1954–19941995

Një varg për t’u mbajtur mend

Τόσο πολύ λυπήθηκε που ύστερα φοβήθηκε

Tóso polý lypíthike pou ýstera fovíthike

Aq shumë i erdhi keq, sa më pas pati frikë.

Eleni Vakalo, “How a Bad Person Came to Be”, Of the World (1978), reproduced in the Greek upper-secondary literature textbook.
B1

Lexoni për Eleni Vakalo në greqisht (B1)

Fjalë nga teksti

  • qëndrim
  • shkak
  • pasojë
  • ndiej keqardhje
  • kam frikë
  • ndihmoj
  • i vëmendshëm
  • shikues

Provoni një mësim falas të nivelit B1Pa llogari për tre ushtrimet e para.

Të tjerë në nivelin B1

Greqia moderne · Poet dhe diplomatJorgos Seferis1900 – 1971Greqia moderne · PoetKostas Kariotaqis1896 – 1928Greqia moderne · RomancierStratis Mirivilis1890 – 1969Antikiteti · TragjedianSofokliuc. 497 BC – 406 BCAntikiteti · KomediografAristofanic. 446 BC – c. 386 BCAntikiteti · Matematikan dhe shpikësArkimedic. 287 BC – c. 212 BCAntikiteti · MjekHipokratic. 460 BC – c. 370 BCAntikiteti · Matematikane dhe filozofeHipatia e Aleksandrisëc. 355 – 415Greqia moderne · Gjeneral i vitit 1821Theodhoros Kolokotronis1770 – 1843Greqia moderne · PoeteMaria Polidhuri1902 – 1930Greqia moderne · Romancier dhe dramaturgGrigorios Ksenopulos1867 – 1951Greqia moderne · Romancier, presidenti i parë i KONDhimitrios Vikelas1835 – 1908Greqia moderne · Poet dhe detarNikos Kavadias1910 – 1975Greqia moderne · RomancierAntonis Samarakis1919 – 2003Greqia moderne · Këngëtar rebetiko dhe interpretues buzukiMarkos Vamvakaris1905 – 1972Greqia moderne · Kompozitor, interpretues buzukiVasilis Tsitsanis1915 – 1984Greqia moderne · PiktorJanis Caruhis1910 – 1989Greqia moderne · Oficer, Lufta MaqedonasePavlos Melas1870 – 1904Greqia moderne · PoetAristotelis Valaoritis1824 – 1879Greqia moderne · Romancier, gazetarJoanis Kondilakis1861 – 1920Greqia moderne · RomancierIlias Venezis1904 – 1973Greqia moderne · Romanciere, dramaturgeMargarita Liberaki1919 – 2001Greqia moderne · RomancierVasilis Vasilikos1934 – 2023Greqia moderne · PiktorNikos Haxhiqiriakos-Gjika1906 – 1994Greqia moderne · Piktor, shkrimtarFotis Kontoglu1895 – 1965Greqia moderne · Këngëtare popullore, studiueseDomna Samiu1928 – 2012Greqia moderne · PoetKostas Kristalis1868 – 1894Greqia moderne · RomanciereMaria Jordanidu1897 – 1989Greqia moderne · Humorist, skenaristNikos Ciforos1909 – 1970Greqia moderne · ArkeologManolis Andronikos1919 – 1992Greqia moderne · Hero i Rezistencës, politikanManolis Glezos1922 – 2020Greqia moderne · Heroinë e RezistencësLela Karajani1898 – 1944Greqia moderne · KompozitorApostolos Kaldaras1922 – 1990Greqia moderne · AstronomDhimitër Eginitis1862 – 1934Rilindja · Poete · perandoreshëAelia Eudociac. 400 – 460Greqia moderne · Skulptore dhe artiste pamoreAlex Mylona1920 – 2016Greqia moderne · Regjisore dokumentarëshAlinda Dimitriou1933 – 2013Greqia moderne · Romanciere · tregimtareAmanda Michalopoulou1966Antikiteti · Filozof i natyrësAnaksagorac. 500 BC – 428 BCAntikiteti · Filozof i natyrësAnaksimandric. 610 BC – c. 546 BCAntikiteti · Filozof i natyrësAnaksimeni6th c. BCGreqia moderne · Folkloriste dhe studiueseAngeliki Chatzimichali1895 – 1965Greqia moderne · Aktore dhe themeluese trupeAnna Synodinou1927 – 2016Greqia moderne · Regjisore eksperimentale dhe artiste pamoreAntoinetta Angelidi1950Greqia moderne · Poet · Romancier · PërkthyesAris Alexandrou1922 – 1978Antikiteti · Matematikan dhe astronomAristarku i Samositc. 310 BC – c. 230 BCGreqia moderne · Aktore, organizatore teatri dhe shkrimtareAspasia Papathanassiou1918 – 2020Antikiteti · Figurë e Athinës klasikeAspasia5th c. BCGreqia moderne · Poete dhe gazetareAthina Papadaki1945Greqia moderne · Regjisore dhe producenteAthina Rachel Tsangari1966Greqia moderne · Artiste pamoreBia Davou1932 – 1996Greqia moderne · Poete dhe përkthyeseChrysa Prokopaki1940Greqia moderne · Artiste pamoreChryssa Romanou1931 – 2006Greqia moderne · Artiste instalacioni dhe peizazhiDanae Stratou1964Greqia moderne · Koreograf dhe artist pamorDimitris Papaioannou1964Antikiteti · FilozofDemokritic. 460 BC – c. 370 BC (uncertain)Greqia moderne · Regjisor filmi e teatriDimos Avdeliodis1952Greqia moderne · Organizatore vallëzimi · trashëgimiDora Stratou1903 – 1988Greqia moderne · Piktore dhe mësuese artiEleni Boukoura-Altamoura1821/1824 – 1900Greqia moderne · Kompozitore · kinema e teatërEleni Karaindrou1941Greqia moderne · Filolog · leksikografEmmanuel Kriaras1906 – 2014Antikiteti · Filozof dhe poetEmpedokliuc. 490 BC – c. 430 BC (uncertain)Antikiteti · Filozof stoikEpiktetic. AD 55 – c. AD 135Antikiteti · Matematikan dhe gjeografEratostenic. 276 BC – c. 194 BCAntikiteti · SkulptorFidiaUnknown – UnknownGreqia moderne · Regjisore · shkrimtareFrida Liappa1948 – 1994Greqia moderne · Romanciere dhe poeteGalatea Kazantzaki1881 – 1962Antikiteti · Mjek dhe shkrimtar mjekësorGaleniAD 129 – c. AD 216 (uncertain)Greqia moderne · Gjuhëtar dhe leksikografGeorgios Babiniotis1939Greqia moderne · Këngëtare laïko · mësuese vokaliGiota NegkaGreqia moderne · Romanciere · skenaristeIoanna Karystiani1952Rilindja · Perandoreshë bizantineIrena e Athinësc. 752 – 803Greqia moderne · Mecosoprano · PianisteIrma Kolassi1918 – 2012Antikiteti · Poet · DijetarKalimakuc. 305 BC – c. 240 BCRilindja · Poete · himnografeKassiani (Kassia)c. 800–810 – before 867Greqia moderne · Poete dhe përkthyeseKaterina Anghelaki-Rooke1939 – 2020Greqia moderne · Gjyqtare · ish-presidenteKaterina Sakellaropoulou1956Antikiteti · Mbretëreshë e EgjiptitKleopatra VII69 BC – 30 BCGreqia moderne · Piktor peizazheshKonstantinos Maleas1879 – 1928Antikiteti · Poete lirikeKorinadate disputedGreqia moderne · Regjisor · skenaristCosta-Gavras1933Greqia moderne · Mësuese kërcimi e koreografeKoula Pratsika1899 – 1984Greqia moderne · Artiste pamore dhe performanceLeda Papakonstantinou1945Greqia moderne · Shkrimtar dhe gazetarLafkadio Hërn1850 – 1904Greqia moderne · Romanciere dhe historianeLena Divani1955Greqia moderne · Violinist · DirigjentLeonidas Kavakos1967Greqia moderne · Aktore · regjisore · pedagoge teatriLydia Koniordou1953Greqia moderne · Poete dhe përkthyeseManto Aravantinu1923/1926 – 1998Greqia moderne · Këngëtare · interpretuese poezieMaria Farantouri1947Greqia moderne · Poete, prozatoreMaria Kentrou-Agathopoulou1930Greqia moderne · Poete dhe përkthyeseMaria Kyrtzaki1948 – 2016Greqia moderne · Skulptore dhe artiste instalacioneshMaria Loizidou1958Greqia moderne · Regjisore dhe montazhiereMaria Plyta1915 – 2006Antikiteti · Dramaturg · Komedia e ReMenandric. 344–342 BC – c. 292–291 BCGreqia moderne · Prozator · PërkthyesMenis Koumantareas1931 – 2014Greqia moderne · Poete dhe piktoreNana Isaia1934 – 2003Greqia moderne · Regjisor filmiNikos Koundouros1926 – 2017Greqia moderne · Tekstshkrues këngësh · ProzatorOdysseas Ioannou1967Antikiteti · Filozof dhe poetParmenidic. 515 BC (uncertain) – UnknownGreqia moderne · Romancier · prozë policorePetros Markaris1937Antikiteti · Sofist dhe mësuesProtagorac. 490 BC – c. 420 BCGreqia moderne · Kërcimtare, koreografe e mësueseRallou Manou1915 – 1988Greqia moderne · Artiste pamore dhe mësueseRena Papaspyrou1938Greqia moderne · Këngëtare · kompozitoreSavina Yannatou1959Antikiteti · Poet lirikSimonidi i Keositc. 556 BC – c. 468 BCGreqia moderne · PiktoreSofia Laskaridou1876 – 1965Greqia moderne · Romanciere, historiane dhe përkthyeseSoti Triantafyllou1957Greqia moderne · Piktor dhe dekorues kishashSpiros Papalukas1892 – 1957Greqia moderne · Kineast dhe aktorStavros Tornes1932 – 1988Antikiteti · Gjeograf dhe historianStrabonic. 64 BC – After AD 23Greqia moderne · Këngëtare · aktoreTania Tsanaklidou1952Greqia moderne · Prozator · SkenaristThanasis Valtinos1932 – 2024Rilindja · Perandoreshë bizantineTheodorac. 500 – 548Greqia moderne · Regjisor dhe mësues teatriTeodoros Terzopulos1945Antikiteti · Filozof dhe natyralistTeofrastic. 371 BC – c. 287 BCGreqia moderne · Romancier dhe përkthyesTheodor Kallifatides1938Greqia moderne · Poet · PërkthyesTitos Patrikios1928Greqia moderne · Regjisore · skenaristeTonia Marketaki1942 – 1994Greqia moderne · Poete · PërkthyeseJenny Mastoraki1949 – 2024Antikiteti · Filozof i paradokseveZenoni i Eleasc. 490 BC – UnknownGreqia moderne · Valltare, koreografe dhe mësueseZouzou Nikoloudi1917 – 2004

Të gjitha personalitetet →