Theodor Kallifatides

Theodor Kallifatides werd in 1938 in Molaoi, Lakonië, geboren en verhuisde in 1946 naar Athene. Hij bezocht Karolos Kouns toneelschool en emigreerde in 1964 naar Zweden. Daar studeerde hij filosofie aan de universiteit van Stockholm. Een andere taal leren werd deel van een loopbaan tussen Griekse ervaring en Zweedse uitdrukking.

Zijn Zweedse debuut was de bundel Minnet i exil (Herinnering in ballingschap, 1969). Hij doceerde praktische filosofie in Stockholm van 1969 tot 1972 en leidde daarna Bonniers Litterära Magasin tot 1976. Romans, gedichten en essays groeiden naast vertalingen. Hij bracht Strindberg en Bergman naar het Grieks, Ritsos en Theodorakis naar het Zweeds.

Hij ontwikkelde ook Griekse versies van eigen boeken. Μια ζωή ακόμα (Nog een leven) verscheen in 2016 in het Grieks; Ännu ett liv volgde in 2017 in het Zweeds. In een Grieks interview beschreef hij hoe het schrijven zijn taalband vernieuwde. Slaget om Troja (Het beleg van Troje), Zweeds 2018, keert via moderne oorlog naar de Ilias terug. Taal, herinnerde plaatsen en vertellen vormen actieve culturele uitwisseling.

Kallifatides brengt grote historische vragen in kleine ontmoetingen. Migratie wordt beleefd via vreemde spraak, dagelijks werk, vriendschap en een plaats zoeken tussen anderen. Griekse herinneringen reizen naar Zweedse proza; Griekse versies scheppen andere banden met lezers en kindertaal.

Μητέρες και γιοι (Moeders en zonen) verkent terugkeer, geheugen en overdracht van familieverhaal. Brev till min dotter (Brieven aan mijn dochter, 2012) volgt een andere weg: de verbannen Ovidius spreekt zijn dochter toe; ontheemding wordt fictie. De brieven horen bij de romanwereld. In Het beleg van Troje vertelt een lerares kinderen over de Trojaanse oorlog, terwijl hun Griekse dorp in de Tweede Wereldoorlog wordt gebombardeerd. Oud vertellen bevraagt geweld en kwetsbaarheid.

Nog een leven behandelt verder schrijven en taalvernieuwing. De Griekse titel laat duur en toevoeging toe: het leven gaat verder, een mogelijkheid opent. Gewone woorden vragen aandacht voor context. Een kleine verplaatsing verandert de nadruk van een bekend woord.

Begin met Μια ζωή ακόμα en de aangepaste tekst. Sorteer drie nieuwe voorbeelden onder tijd en hoeveelheid: Μαθαίνω ακόμα ελληνικά, Θέλω μία ακόμα λέξη, Δεν έχω τελειώσει ακόμα. Onderscheid nog steeds, nog één en nog niet. Schrijf met iemand een korte dialoog over een taal die je leert. Gebruik ακόμα met twee betekenissen en lees voor. Het alledaagse woord verbindt de oefening met taal en nieuw begin in het boek. Grieks oefen je met Griekse tekst; een oorspronkelijk Zweeds boek biedt een eigen leeservaring.

• Hij debuteerde in 1969 met een Zweedse dichtbundel.
• Hij vertaalde literatuur in beide richtingen tussen Grieks en Zweeds.
• Het Griekse Μια ζωή ακόμα (Nog een leven, 2016) verscheen vóór het Zweedse Ännu ett liv (2017).