Θοδωρής Καλλιφατίδης

Ο Θοδωρής Καλλιφατίδης γεννήθηκε στους Μολάους Λακωνίας το 1938 και ήρθε στην Αθήνα το 1946. Φοίτησε στη δραματική σχολή του Καρόλου Κουν και μετανάστευσε στη Σουηδία το 1964. Εκεί σπούδασε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης. Η εκμάθηση άλλης γλώσσας έγινε μέρος μιας πορείας που συνέδεε ελληνική εμπειρία και σουηδική έκφραση.

Πρωτοεμφανίστηκε στα σουηδικά με την ποιητική συλλογή Minnet i exil (Μνήμη στην εξορία), το 1969. Δίδαξε πρακτική φιλοσοφία στη Στοκχόλμη από το 1969 έως το 1972 και κατόπιν διηύθυνε το Bonniers Litterära Magasin έως το 1976. Μυθιστορήματα, ποιήματα και δοκίμια αναπτύχθηκαν μαζί με μεταφράσεις. Μετέφερε, μεταξύ άλλων, Στρίντμπεργκ και Μπέργκμαν στα ελληνικά, Ρίτσο και Θεοδωράκη στα σουηδικά.

Δημιούργησε επίσης ελληνικές εκδοχές δικών του βιβλίων. Το Μια ζωή ακόμα εκδόθηκε στα ελληνικά το 2016· το σουηδικό Ännu ett liv ακολούθησε το 2017. Σε ελληνική συνέντευξη περιέγραψε πώς η γραφή του βιβλίου ανανέωσε τον δεσμό με τη γλώσσα του. Το Slaget om Troja (Η πολιορκία της Τροίας), του 2018 στα σουηδικά, επέστρεψε στην Ιλιάδα μέσα από σύγχρονο πολεμικό πλαίσιο. Γλώσσα, τόποι της μνήμης και αφήγηση γίνονται ενεργά στοιχεία πολιτιστικής ανταλλαγής.

Ο Καλλιφατίδης φέρνει συχνά μεγάλο ιστορικό ερώτημα σε μικρή ανθρώπινη συνάντηση. Η μετανάστευση βιώνεται μέσα από ξένη ομιλία, καθημερινή εργασία, φιλία και προσπάθεια να βρει κανείς θέση ανάμεσα στους άλλους. Ελληνικές μνήμες περνούν στη σουηδική πεζογραφία, ενώ οι ελληνικές εκδοχές δημιουργούν άλλη σχέση με αναγνώστες και γλώσσα της παιδικής ηλικίας.

Το βιβλίο «Μητέρες και γιοι» εξετάζει επιστροφή, μνήμη και μετάδοση οικογενειακής ιστορίας. Το Brev till min dotter (Γράμματα στην κόρη μου), του 2012, ακολουθεί άλλο δρόμο: ένας εξόριστος Οβίδιος απευθύνεται στην κόρη του, και η εκτόπιση γίνεται μυθοπλασία. Οι επιστολές ανήκουν στον κόσμο του μυθιστορήματος. Στην Πολιορκία της Τροίας, δασκάλα αφηγείται στα παιδιά τον Τρωικό Πόλεμο, ενώ το ελληνικό χωριό βομβαρδίζεται στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η αρχαία αφήγηση εξετάζει βία και ανθρώπινη ευαλωτότητα.

Το Μια ζωή ακόμα στρέφεται στη δυσκολία συνέχισης της γραφής και στην ανανέωση που προσφέρει η γλώσσα. Ο τίτλος επιτρέπει διάρκεια και προσθήκη: η ζωή συνεχίζεται, μια δυνατότητα ανοίγει. Τα καθημερινά λόγια ζητούν ανάγνωση μέσα στα συμφραζόμενα. Μια αλλαγή θέσης μεταβάλλει την έμφαση μιας γνώριμης λέξης.

Ξεκινήστε από το Μια ζωή ακόμα και το προσαρμοσμένο κείμενο. Χωρίστε τρία νέα παραδείγματα σε χρόνο και ποσότητα: Μαθαίνω ακόμα ελληνικά, Θέλω μία ακόμα λέξη και Δεν έχω τελειώσει ακόμα. Εξηγήστε πού δηλώνεται συνέχεια, πού ένα επιπλέον και πού κάτι που δεν ολοκληρώθηκε ακόμη. Γράψτε σύντομο διάλογο για γλώσσα που μαθαίνετε. Χρησιμοποιήστε το ακόμα με δύο σημασίες και διαβάστε δυνατά. Η άσκηση ακολουθεί το ενδιαφέρον του βιβλίου για γλώσσα και νέα αρχή μέσα από χρήσιμη καθημερινή λέξη. Η πρακτική γίνεται στο ελληνικό κείμενο· ένα βιβλίο γραμμένο αρχικά στα σουηδικά προσφέρει χωριστή εμπειρία ανάγνωσης.

• Το λογοτεχνικό του ντεμπούτο ήταν μια σουηδική ποιητική συλλογή το 1969.
• Μετέφρασε λογοτεχνία και προς τις δύο κατευθύνσεις ανάμεσα στα ελληνικά και τα σουηδικά.
• Το ελληνικό Μια ζωή ακόμα (2016) προηγήθηκε του σουηδικού Ännu ett liv (2017).