Katerina Anghelaki-Rooke

Katerina Anghelaki-Rooke werd in 1939 in Athene geboren. Ze studeerde in Griekenland, Zuid-Frankrijk en Genève, waar ze de vertaal- en tolkenopleiding afrondde. Haar talen waren onder meer Engels, Frans en Russisch. Die opleiding ondersteunde een loopbaan waarin Griekse poëzie schrijven en andere dichters naar het Grieks vertalen nauw verbonden bleven.

Haar eerste gepubliceerde gedicht, Μοναξιά (Eenzaamheid), verscheen in Καινούργια Εποχή (Nieuw tijdperk) in 1956, aangemoedigd door Nikos Kazantzakis. Vanaf het begin van de jaren zestig volgden bundels. Later ontwikkelde ze een stem rond lichamelijke ervaring: liefde, herinnering en ouder worden werden vragen die het lichaam beleeft. Athene en Egina waren belangrijke werkplekken; lezingen en voordrachten brachten haar naar buitenlandse universiteiten.

Ze vertaalde Dylan Thomas, Andrej Voznesenski, Vladimir Majakovski en Seamus Heaney. Haar eigen gedichten circuleerden ook in vertaalde boeken en internationale bloemlezingen. Οι μνηστήρες (De vrijers, 1984) ontving in 1985 de tweede Staatsprijs voor Poëzie. Andere onderscheidingen waren de Ouranisprijs van de Atheense Academie in 2000 en de Grote Letterenprijs 2014 voor haar gehele bijdrage. Ze overleed op 21 januari 2020. ERT bewaart interviews en voordrachten waarin ze in het Grieks over poëzie spreekt.

Anghelaki-Rooke begint vaak bij lichamelijke ervaring in plaats van verre abstractie. Ο τζίτζικας (De cicade), opgenomen in de officiële schoolbloemlezing, geeft een insect een stem. Het zingen, de zomerhitte en verlichting door een koele bries verbinden scheppen met de behoefte te blijven leven. Het verschil tussen de eigen klankwaarneming en hoe anderen die horen stelt een subtiele vraag over kunst.

Τα σκόρπια χαρτιά της Πηνελόπης (Penelopes verspreide papieren, 1977) brengt een mythische vrouw in hedendaagse poëtische taal. Haar perspectief geeft wachten en afwezigheid een eigen stem. Οι μνηστήρες (De vrijers, 1984) vervolgt het gesprek tussen verlangen, ervaring en overgeleverde verhalen. Deze Nieuwgriekse gedichten geven vertrouwde mythische namen nieuwe omgevingen en vragen.

Η ύλη μόνη (Alleen de materie, 2001) en Η ανορεξία της ύπαρξης (De anorexia van het bestaan, 2011) zetten materieel leven en bestaan in hun titels. Της μοναξιάς διπρόσωποι μονόλογοι (Dubbelzijdige monologen van de eenzaamheid, 2016) ontwikkelt dialoog in schijnbare afzondering. In 2018 vergeleek ze inspiratie met een kamer binnengaan waar stoel, muur of slot een begin kan worden. Haar schrijven vernieuwt aandacht voor het vertrouwde.

Anghelaki-Rooke blijft toegankelijk via schoolboeken, vertalingen en ERT-gesprekken. Begin met de bewerkte tekst en kies een kop of glas. Beschrijf de kleur met βλέπω, raak het oppervlak aan en zeg of het glad of ruw is; merk ook geluid op. Schrijf drie eigen Nieuwgriekse zinnen vanuit verschillende zintuigen. Vergelijk het voorwerp voor en na het toevoegen van koud water: hoe verandert de beschrijving van koelte? De taak verbindt haar verhaal over inspiratie door een kamer en gewone dingen met de lichamelijke aandacht in De cicade. De B1-tekst ondersteunt de beschrijving; het hele gedicht vraagt hulp bij beelden en het perspectief van de spreker.

• Haar eerste gepubliceerde gedicht Eenzaamheid verscheen in 1956.
• Ze volgde een vertaal- en tolkenopleiding met Engels, Frans en Russisch.
• De vrijers verscheen in 1984 en won in 1985 de tweede Staatsprijs voor Poëzie.
• ERT nam in 2003 een Griekstalig televisiegesprek met haar op.