Katerina Anghelaki-Rooke

Katerina Anghelaki-Rooke 1939’da Atina’da doğdu. Yunanistan, Güney Fransa ve Cenevre’de öğrenim görerek çevirmenlik ve sözlü çeviri okulunu bitirdi. Dilleri arasında İngilizce, Fransızca ve Rusça vardı. Bu eğitim, Yunanca şiir yazmakla başka şairleri Yunancaya taşımayı birleştiren kariyerini destekledi.

İlk yayımlanan şiiri Μοναξιά (Yalnızlık), Nikos Kazantzakis’in teşvikiyle 1956’da Καινούργια Εποχή (Yeni Çağ) dergisinde çıktı. Altmışların başından itibaren şiir kitapları geldi. Sonraki on yıllarda bedensel deneyime odaklanan bir ses geliştirdi: aşk, bellek ve yaşlanma bedenle yaşanan sorulara dönüşür. Atina ve Egina önemli çalışma yerleriydi; okumalar ve konferanslar onu yurt dışındaki üniversitelere götürdü.

Dylan Thomas, Andrey Voznesenski, Vladimir Mayakovski ve Seamus Heaney’i çevirdi. Kendi şiirleri de çeviri kitaplar ve uluslararası antolojilerde yayıldı. Οι μνηστήρες (Talipler, 1984), 1985’te ikinci Devlet Şiir Ödülü’nü aldı. Başka onurları arasında 2000 Atina Akademisi Ouranis Ödülü ve toplam katkısı için 2014 Büyük Edebiyat Ödülü bulunur. 21 Ocak 2020’de öldü. ERT arşivi, şiir üzerine Yunanca konuşmasını duyabileceğimiz söyleşi ve okumaları saklıyor.

Anghelaki-Rooke çoğu kez uzak soyut düşünceden değil bedensel deneyimden başlar. Resmî okul antolojisindeki Ο τζίτζικας (Ağustos Böceği) bir böceğe konuşan ses verir. Şarkı, yaz sıcağı ve serin rüzgârın rahatlığı yaratmayı yaşama ihtiyacına bağlar. Sesin kendini duymasıyla başkalarının onu duyması arasındaki fark, sanatsal anlatıma ince bir soru yöneltir.

Τα σκόρπια χαρτιά της Πηνελόπης (Penelope’nin Dağınık Kâğıtları, 1977), mitolojik kadını çağdaş şiir diline getirir. Onun bakışı bekleyişe ve yokluğa kendi sesini verir. Οι μνηστήρες (Talipler, 1984), arzu, deneyim ve miras kalan hikâyelerin konuşmasını sürdürür. Modern Yunanca şiirler tanıdık mitolojik adlara yeni ortamlar ve sorular kazandırır.

Η ύλη μόνη (Yalnızca Madde, 2001) ve Η ανορεξία της ύπαρξης (Varoluşun İştahsızlığı, 2011), maddi yaşamı ve varoluşu doğrudan adlarına taşır. Της μοναξιάς διπρόσωποι μονόλογοι (Yalnızlığın İki Yüzlü Monologları, 2016), görünür yalnızlık içinde diyalog geliştirir. 2018’de ilhamı, sıradan sandalye, duvar veya kilidin başlangıca dönüşebildiği bir odaya girmeye benzetti. Yazısı tanıdık olana dikkati yeniler.

Anghelaki-Rooke’a okul antolojileri, çeviriler ve ERT konuşmalarıyla ulaşılır. Uyarlanmış metinle başlayıp bir fincan veya bardak seçin. Rengini βλέπω ile anlatın, yüzeyine dokunup pürüzsüz mü pürüzlü mü olduğunu söyleyin; sesine de dikkat edin. Farklı duyulara dayanan üç özgün Modern Yunanca cümle yazın. Soğuk su eklemeden önceki ve sonraki hâli karşılaştırın: serinlik betimlemesi nasıl değişir? Görev, oda ve nesnelerden ilham anlatısını Ağustos Böceği’nin bedensel dikkatiyle birleştirir. B1 metin betimlemeyi destekler; bütün şiir, imgeler ve konuşanın bakışı için ek yardım ister.

• İlk yayımlanan şiiri Yalnızlık 1956’da çıktı.
• İngilizce, Fransızca ve Rusçayla yazılı ve sözlü çeviri eğitimi aldı.
• Talipler 1984’te çıktı, 1985’te ikinci Devlet Şiir Ödülü’nü aldı.
• ERT, 2003’te onunla Yunanca bir televizyon söyleşisi kaydetti.