Alfabeti grek: 24 shkronjat dhe shqiptimi i tyre

Alfabeti i greqishtes së sotme ka 24 shkronja, prej të cilave 7 janë zanore. Format e shkrimit dhe shqiptimi kanë ndryshuar që nga lashtësia. Fillimisht lidhni shkronjat e mëdha me të voglat dhe emrat e tyre; për të lexuar fjalë, ushtroni edhe kombinimet e shkronjave dhe theksin e shkruar. Tabela i paraqet shkronjat me radhë dhe me udhëzime të përafërta shqiptimi.

Tabela e alfabetit grek: shkronjat e mëdha, të voglat dhe shqiptimi

E preferoni në letër? Alfabeti grek për ta printuar e vendos gjithë këtë tabelë në një faqe të vetme, me shkronjat e mëdha, të voglat dhe shqiptimin, gati për ta printuar dhe për ta ngjitur te frigoriferi.

Çdo shkronjë shqipe në greqisht

Greqishtja nuk ka shkronja për disa tinguj të përditshëm të shqipes, prandaj i ndërton me çifte shkronjash ose përdor tingullin më të afërt. Ja si shkruhen shkronjat dhe tingujt e shqipes në greqisht:

• B → μπ (β lexohet v): μπαρ (bar), Μπέσα (Besa).
• D → ντ (δ është dh-ja juaj): ντομάτα (domate), Ντρίτα (Drita).
• G → γκ: γκολ (gol), Γκεντ (Gent). Një γ e vetme është gjithmonë më e butë. Për GJ tingulli më i afërt është γκ para ε ose ι.
• Ç dhe C → τσ: τσάι (çaj), πίτσα (pica).
• Q → κ para ε ose ι (ose κι para zanoreve të tjera): para këtyre zanoreve κ-ja greke zbutet dhe i afrohet q-së suaj, si te κιόσκι (kioskë).
• SH → σ: greqishtja nuk ka sh, prandaj σαμπουάν (shampo) shkruhet dhe lexohet me një s të thjeshtë.
• ZH → ζ: edhe zh mungon, dhe zëvendësohet me z.
• H → χ: χ greke tingëllon si h-ja shqipe, por më e fortë dhe më e ashpër. Mos harroni se shkronja Η është zanore (i), kurrë h.
• XH dhe X → τζ: τζαμί (xhami), τζιν (xhinse).
• J → γι para zanores (ndonjëherë vetëm ι): για (ja, "për"), γιαούρτι (kos), γιόγκα (jogë).
• V → β, F → φ, Z → ζ. NJ shkruhet νι para zanores.
• DH → δ dhe TH → θ: të njëjtët tinguj! δέκα (dhéka, dhjetë), θάλασσα (thálasa, det). Këtu shqipfolësit kanë një avantazh të vërtetë. Edhe LL → λ dhe RR → ρ, por ρ greke është më e lehtë se rr-ja juaj.
• Zanoret: u → ου, i → ι (ose η, υ, ει, οι), e → ε (ose αι), o → ο (ose ω). Për y greqishtja përdor ι, ndërsa për ë nuk ka as shkronjë, as tingull.

Zanoret greke

Greqishtja ka 7 shkronja zanore (α, ε, η, ι, ο, υ, ω), por vetëm 5 tinguj zanorë: a, e, i, o, u, gjithmonë të shkurtër dhe të pastër. Tri shkronja lexohen "i" (η, ι, υ) dhe dy lexohen "o" (ο, ω). Tingulli "u" kërkon dy shkronja: ου, si te μουσική (muzikë).

Edhe katër çifte plotësojnë sistemin. αι lexohet "e" (και, "dhe", tingëllon "ke"); ει dhe οι lexohen të dyja "i" (οι nuk tingëllon kurrë "oj"). Së fundi αυ dhe ευ lexohen "av" dhe "ev", ose "af" dhe "ef" para tingujve si t, k, s dhe h: αυτό (aftó, "kjo"), ευχαριστώ (efharistó, "faleminderit"). Ndryshe nga shqipja, në greqisht zanorja e fundit nuk bie kurrë dhe nuk ka ë të pazëshme: α-ja e fundit e Καλημέρα shqiptohet plot e qartë, njësoj si çdo zanore tjetër.

Kurthet që duhet t'i njihni

• Miqtë e rremë. Β lexohet "v", Η lexohet "i", Ρ lexohet "r", Υ lexohet "i", Χ lexohet "h". Këto pesë ngatërrojnë më shumë: duken si shkronja latine, por tingëllojnë krejt ndryshe. Lexojeni ΡΩΜΗ "Romi", jo "Pwmh".
• Shkronjat e vogla mashtruese. ν është n (jo v), ρ është r (jo p), η është "i" (jo n), dhe υ, që duket si u, është gjithashtu "i". Thojini me zë të lartë çdo herë, derisa të bëhen refleks.
• γ (gama): nuk është kurrë g-ja e fortë shqipe. Para α, ο, ου është një tingull i zbutur që formohet në fund të gojës; para ε dhe ι bëhet "j": για (ja, "për").
• χ (hi): si h-ja shqipe, por më e fortë dhe më e ashpër, afër ch-së gjermane te "Bach". Te χέρι (dorë) zbutet dhe i afrohet "hj"-së.
• θ dhe δ: th-ja dhe dh-ja juaj, dhe këtu shqipfolësit kanë një avantazh të vërtetë. θ është si th te "thikë" (θέλω, dua); δ është si dh te "dhomë" (δέκα, dhjetë). Shumica e nxënësve duhet t'i mësojnë; ju i keni tashmë.
• η, ι, υ: tri shkronja, një tingull. Të treja shqiptohen "i", ashtu si edhe çiftet ει dhe οι. Kjo është trashëgimi nga greqishtja e lashtë, ku tingujt ishin të ndryshëm. Leximi është i lehtë, por për drejtshkrimin duhet mësuar përmendësh çdo fjalë.
• Shkronjat e mëdha nuk kanë theks. Me shkronja të vogla pothuajse çdo fjalë me dy ose më shumë rrokje mban një shenjë theksi (ά, έ, ό…) mbi rrokjen e theksuar: mbështetuni tek ajo, sepse një theks i gabuar mund ta ndryshojë fjalën. Me shkronja të mëdha theksi zhduket: Αθήνα bëhet ΑΘΗΝΑ.
• Sigma përfundimtare. Sigma ka dy forma të vogla: σ brenda fjalës dhe ς në fund fare: σοφός (i urtë). E njëjta shkronjë, i njëjti tingull.

Shkronjat greke në matematikë, fizikë dhe shkencë

Me siguri e njihni tashmë gjysmën e alfabetit grek, pa lexuar asnjë fjalë greqisht. Ja shkronjat që do t'i shihni më shpesh:

Një gjë i habit të gjithë: shkencëtarët përdorin emrat e vjetër të shkollës, ndërsa grekët jo. Në shkencë thuhet "beta", "eta", "zeta" dhe "tau". Një grek thotë vita, ita, zita dhe taf. Të dy kanë të drejtë në botën e tyre, por nëse mësoni greqishten e re, përdorni emrat grekë.

Si të shkruani shkronja greke. Në Windows, shtoni greqishten si gjuhë dhe tastierë te Cilësimet, në pjesën për orën dhe gjuhën, pastaj kaloni nga njëra te tjetra me Windows + Hapësirë. Në Mac, shtoni greqishten te cilësimet e sistemit, në pjesën e tastierës. Në telefon, shtoni tastierën greke te cilësimet e tastierës dhe kaloni me butonin e globit. Në tastierën greke theksi ndodhet te tasti i pikëpresjes (shtypeni, pastaj zanoren) dhe ς-ja përfundimtare te tasti W. Për një simbol të vetëm në Word, përdorni Insert ▸ Symbol.

Si ta shkruani emrin tuaj greqisht

Shkruajeni sipas tingullit, jo shkronjë për shkronjë: greqishtja shkruan atë që dëgjohet, prandaj tingujt që nuk kanë shkronjë greke zëvendësohen me çifte shkronjash greke. Disa emra të zakonshëm:

• Arben → Αρμπέν
• Drita → Ντρίτα
• Ardit → Αρντίτ
• Besa → Μπέσα
• Dhurata → Δουράτα
• Erion → Εριόν

Vendoseni theksin (ά, έ, ί, ό…) mbi rrokjen që e theksoni kur e thoni emrin tuaj. Emrat njërrokësh, si Γκεντ (Gent), nuk marrin theks.

Ushtrim i vogël leximi

Provoni t'i lexoni me zë të lartë: Καλημέρα (mirëmëngjes), ευχαριστώ (faleminderit), ταξί (taksi), μουσική (muzikë), φιλοσοφία (filozofi), Ελλάδα (Greqia).

Përgjigjja: "kaliméra, efharistó, taksí, musikí, filosofía, Eládha". Nëse kështu i lexuat, e keni arritur: ju dini të lexoni greqisht.

Alfabeti grek: pyetje të shpeshta

Sa shkronja ka alfabeti grek?

24 shkronja: 7 zanore (α, ε, η, ι, ο, υ, ω) dhe 17 bashkëtingëllore. Secila ka një formë të madhe dhe një të vogël, ndërsa sigma ka dy forma të vogla (σ dhe ς).

Cila është shkronja e parë dhe e fundit e alfabetit grek?

E para është alfa (Α α) dhe e fundit, e 24-ta, është omega (Ω ω). Prej këtu vjen shprehja "alfa dhe omega", fillimi dhe fundi.

A ndryshon alfabeti grek i lashtë nga ai i sotmi?

Greqishtja moderne përdor alfabetin standard klasik me 24 shkronja, të vendosur rreth vitit 400 p.e.s. Me kalimin e kohës ndryshuan format e shkrimit dhe shqiptimi (β, η dhe υ, për shembull, nuk tingëllojnë më si në lashtësi). Ka ndryshuar edhe shënimi i theksit: që nga viti 1982 greqishtja e re përdor një shenjë theksi. Format e shkronjave të vogla që përdoren sot në shtyp u zhvilluan shumë më vonë, në periudhën bizantine.

Si t'i shkruaj shkronjat greke në tastierë?

Shtoni tastierën greke te cilësimet e kompjuterit ose të telefonit dhe kaloni tek ajo (Windows + Hapësirë në Windows). Për një shkronjë të vetme në një dokument, mjafton menyja Insert ▸ Symbol e Word-it.

A është i vështirë alfabeti grek?

Jo. Njohja e shkronjave është hapi i parë. Leximi i rrjedhshëm kërkon edhe ushtrime me kombinimet e shkronjave dhe theksin në fjalë të vërteta; drejtshkrimi kërkon praktikë më vete, sepse një tingull mund të ketë disa shkrime.

Cilat shkronja greke ngjajnë me shkronjat shqipe?

Α, Ε, Ζ, Ι, Κ, Μ, Ν, Ο dhe Τ ngjajnë me shkronjat e mëdha latine dhe tingëllojnë pothuajse njësoj. Β, Η, Ρ, Υ dhe Χ duken gjithashtu të njohura, por tingëllojnë ndryshe: v, i, r, i dhe h.

Për të shkuar më tej, mësimi i plotë i alfabetit paraqet çdo shkronjë me audio dhe tabelat e plota të tingujve, ndërsa lojërat me shkronja e kthejnë mësimin përmendësh në refleks. Përsëritni rregullisht shkronjat, kombinimet dhe theksin në fjalë të vërteta; ritmi i të mësuarit ndryshon nga personi në person.