Η ζωή
Ο Στράβων γεννήθηκε γύρω στο 64 π.Χ. στην Αμάσεια του Πόντου, νότια από τη Μαύρη Θάλασσα, στη σημερινή Τουρκία. Η οικογένεια συνδεόταν με τον πολιτικό κόσμο των βασιλέων του Πόντου. Έλαβε ελληνική παιδεία, σπούδασε με τον Αριστόδημο στη Νύσα και συνέχισε στη Ρώμη. Τα ενδιαφέροντά του περιλάμβαναν ιστορία και φιλοσοφία μαζί με γεωγραφία. Τα στοιχεία για τη ζωή προέρχονται κυρίως από διάσπαρτες παρατηρήσεις στο έργο του· μια λεπτομερής προσωπική βιογραφία θα υποσχόταν περισσότερα από όσα δίνουν οι πηγές.
Έμεινε στη Ρώμη και ταξίδεψε στην Αίγυπτο, συνοδεύοντας τον Ρωμαίο έπαρχο Αίλιο Γάλλο στον Νείλο γύρω στο 25–24 π.Χ. Τα ταξίδια έδωσαν άμεση γνώση ορισμένων τόπων, όχι κάθε χώρας που περιέγραψε. Η ανάγνωση, η κριτική παλιότερων συγγραφέων και η σύγκριση αναφορών είχαν ίση σημασία. Έγραφε επί Αυγούστου και Τιβερίου και ζούσε μετά το 23 μ.Χ.· ημερομηνία και τόπος θανάτου είναι άγνωστα. Η ζωή περνούσε ανάμεσα σε ελληνικές παραδόσεις και ρωμαϊκή εξουσία. Αυτό εξηγεί το ενδιαφέρον όχι μόνο για τη θέση μιας πόλης, αλλά και για το παρελθόν, τους πόρους και τη θέση της στον ευρύτερο κόσμο.
Το έργο
Τα Γεωγραφικά περιλαμβάνουν δεκαεπτά βιβλία. Η αρχή ρωτά σε τι χρησιμεύει η γεωγραφία και την εντάσσει στη φιλοσοφική έρευνα. Η περιφερειακή επισκόπηση διατρέχει Ευρώπη, Ασία και Αφρική όπως τις καταλάβαινε ο Στράβων. Τα βιβλία 8–10 αφορούν ελληνικούς τόπους και το 17 Αίγυπτο και Λιβύη. Είναι μέρη ενός έργου, όχι ξεχωριστά βιβλία που επινόησαν νεότεροι εκδότες. Ένα παλιότερο ιστορικό σχέδιο, τα Ιστορικά υπομνήματα, χάθηκε σχεδόν ολόκληρο και γνωρίζεται από αποσπάσματα και αναφορές.
Ο Στράβων συνδυάζει ακτές, ποτάμια και βουνά με ιδρύσεις πόλεων, τοπικές ιστορίες, πολιτικές αλλαγές και σημαντικά πρόσωπα. Ο Όμηρος είναι βασικός συνομιλητής, ενώ ο Ερατοσθένης και άλλοι γεωγράφοι δίνουν πληροφορίες που μερικές φορές αμφισβητεί. Το κείμενο διασώζει γνώση και δείχνει τις επιλογές της συγκέντρωσής της. Ένας τόπος που περιγράφεται εκτενώς δεν είναι αναγκαστικά τόπος που επισκέφθηκε ο συγγραφέας. Η διάκριση παρατήρησης, δανεισμένης πληροφορίας και παράδοσης είναι απαραίτητη. Ήθελε ευρεία εικόνα της οικουμένης για μορφωμένους και ανθρώπους των δημόσιων υποθέσεων. Η έκταση και η περιέργεια το κάνουν πολύτιμο, ενώ η άνιση τεκμηρίωση δεν επιτρέπει να γίνει αδιαμφισβήτητος χάρτης του παρελθόντος.
Η κληρονομιά στη σημερινή Ελλάδα
Στην Ελλάδα ο Στράβων προσφέρει αρχαία ελληνική περιγραφή οικείων τοπίων: Πελοπόννησο, κεντρική Ελλάδα και νησιά. Ένας σύγχρονος χάρτης φανερώνει αλλαγμένα τοπωνύμια και τη διαφορά λογοτεχνικής περιγραφής και μετρημένης γεωγραφίας. Το κείμενο δίνει πρακτική αφετηρία για περιγραφές.
Διαλέξτε έναν ελληνικό τόπο και γράψτε τρεις σημερινές προτάσεις: πού είναι, τι βρίσκεται κοντά και αν είναι παραθαλάσσιος. Εξασκήστε στην, κοντά σε και μακριά από με ακτή και βουνό. Συγκρίνετε έπειτα με χάρτη και σύντομο μεταφρασμένο χωρίο. Η άσκηση κρατά χωριστά την αρχαία γλώσσα του πρωτοτύπου και τα νέα ελληνικά ενός ταξιδιού.
Το ξέρατε;
- Τα Γεωγραφικά έχουν δεκαεπτά βιβλία, αλλά λείπουν μέρη του έβδομου.
- Πολλούς τόπους περιέγραψε από παλιότερους συγγραφείς, όχι προσωπική επίσκεψη.
- Το παλιότερο ιστορικό έργο έχει κυρίως χαθεί.
Βασικά έργα
| Τίτλος | Σημασία | Έτος |
|---|---|---|
| Ἱστορικὰ ὑπομνήματα (χαμένο έργο) | Ιστορικά υπομνήματα: κυρίως χαμένο ιστορικό έργο | 1st century BC |
| Γεωγραφικά (17 βιβλία) | Γεωγραφικά: επισκόπηση δεκαεπτά βιβλίων | Late 1st century BC–early 1st century AD |
| Ελληνικοί τόποι (Γεωγραφικά 8–10) | Ελληνικοί τόποι: Γεωγραφικά 8–10, μέρος του έργου | Late 1st century BC–early 1st century AD |
| Αίγυπτος και Λιβύη (Γεωγραφικά 17) | Αίγυπτος και Λιβύη: Γεωγραφικά 17, μέρος του έργου | Late 1st century BC–early 1st century AD |
Μια φράση που μένει
τῆς τοῦ φιλοσόφου πραγματείας εἶναι νομίζομεν, εἴπερ ἄλλην τινά, καὶ τὴν γεωγραφικήν, ἣν νῦν προῃρήμεθα ἐπισκοπεῖν.
Στα σημερινά ελληνικάΠιστεύουμε ότι η γεωγραφία, που τώρα επιλέξαμε να εξετάσουμε, ανήκει όσο κάθε άλλη έρευνα στο έργο του φιλοσόφου.
tēs tou philosophou pragmateias einai nomizomen, eiper allēn tina, kai tēn geōgraphikēn, hēn nyn proērēmetha episkopein.
