Simonides van Keos

Simonides kwam van het eiland Kea, in oude bronnen ook Keos genoemd. Zijn leven wordt traditioneel rond 556–468 v.Chr. geplaatst, tussen de late archaïsche tijd en de Perzische oorlogen. Griekse literatuurgeschiedenissen verbinden zijn loopbaan met Athene, Thessalië en Sicilië, waar heersers en rijke opdrachtgevers dichters en openbare uitvoeringen steunden. Zijn werk hoort bij een wereld waarin liederen een beschermheer konden loven, een overwinning gedenken of rouw een publieke vorm geven. De Latijnse spelling Simonides en het Griekse Σιμωνίδης duiden dezelfde dichter uit Keos aan.

Het bewaarde bewijs is ongelijkmatig. Plato introduceert uitdrukkelijk een lied aan Skopas, terwijl Diodoros een gedicht voor de Thermopylendoden citeert. Deze passages tonen een veelzijdige dichterlijke reputatie, maar vertellen niet doorlopend over zijn reizen of ervaringen. Latere schrijvers maakten hem ook tot held van onvergetelijke verhalen. Cicero vertelt dat Simonides na de instorting van een feestzaal slachtoffers zou hebben herkend aan de herinnerde plaatsen aan tafel, en koppelt dit aan geheugentraining. Het is een latere literaire traditie, geen eigentijds verslag. Biografie en reputatie komen dus voort uit verschillende getuigenissen: bewaarde verzen, oude discussies en veel later vertelde verhalen.

Simonides’ poëzie bestaat vooral uit fragmenten die andere schrijvers citeren. Moderne uitgaven identificeren veel passages met nummers. Fragment 542 PMG, het lied aan Skopas, bespreekt hoe moeilijk het is werkelijk goed te worden. In Plato’s Πρωταγόρας (Protagoras) debatteren de sprekers over een mogelijke tegenspraak, deels door goed worden van goed zijn te onderscheiden. Hun uitleg hoort bij een filosofische dialoog, niet bij een directe verklaring van de dichter. Fragment 521 PMG, overgeleverd door Stobaios, waarschuwt voor onzeker menselijk geluk.

De gewoonlijk Δανάη (Danaë) genoemde passage, fragment 543 PMG, toont moeder en kind op zee. Danaës angstige woorden contrasteren met de slapende baby Perseus; de scène hoort bij de mythe. De lof van de Thermopylendoden, fragment 531 PMG, verandert rouw in blijvende herinnering. Diodoros citeert het uitdrukkelijk als Simonides’ werk. Dit is een ander gedicht dan het beroemde Spartaanse grafschrift aan een vreemdeling. Herodotos neemt dat laatste op zonder Simonides als auteur te noemen. Hij verbindt hem specifiek met het opschrift voor de ziener Megistias. Het onderscheid telt: een grote latere reputatie maakt niet elk beroemd oud epigram zeker van hem. Lof, klacht en reflectie blijven zichtbaar in de fragmenten.

Simonides is te vinden in Griekse bloemlezingen, bij Plato en in de Thermopylenherinnering. Begin met het korte citaat en onze moderne Griekse versie. B1 geldt voor de aangepaste leestekst, niet voor zelfstandige beheersing van het oude gedicht. Vergelijk twee oorspronkelijke zinnen: Είμαι αρχάριος στα ελληνικά (Ik ben beginner in het Grieks) en Με την εξάσκηση γίνομαι πιο άνετος (Door oefening word ik zekerder). De eerste beschrijft een toestand, de tweede verandering. Kies een klein taaldoel en leg uw oefening uit. De activiteit volgt het onderscheid in de dialoog zonder Simonides taalleeradvies toe te schrijven.

• Keos is het eiland dat nu meestal Kea heet.
• Plato citeert een lied van Simonides aan Skopas.
• Het Danaë-fragment toont een mythische moeder en kind.
• Het Spartaanse grafschrift is minder zeker toegeschreven dan populaire verhalen suggereren.