Leven
Chrysa Prokopaki werd in Komotini geboren en groeide op in Athene, waar ze filologie studeerde. Vervolgstudie bracht haar naar Parijs. Ze doceerde Nieuwgriekse literatuur aan Paris III en later literair vertalen in Athene, bij het vertaalcentrum van het Franse Instituut en het Europese vertaalcentrum EKEMEL.
Haar poëzie verscheen in Αποστάσεις (Afstanden, 1973), Το αλωνάκι (De kleine dorsvloer, 1976) en Ο χλωρός παράδεισος (Het groene paradijs, 1982). Daarnaast onderzocht ze langdurig Yannis Ritsos. Η πορεία προς τη Γκραγκάντα ή οι περιπέτειες του οράματος (De weg naar Graganda, of de avonturen van het visioen) verscheen in 1981. Ze selecteerde en redigeerde de Ανθολογία Γιάννη Ρίτσου (Yannis Ritsos-bloemlezing), uitgegeven in 2000.
Ook Stratis Tsirkas hield haar uitvoerig bezig. Met Catherine Lerouvre vertaalde ze zijn trilogie Steden op drift in het Frans, verschenen in 1971; haar chronologie Στα ίχνη του Στρατή Τσίρκα (In de voetsporen van Stratis Tsirkas) volgde in 1985. Toneelvertalingen, waaronder Molière en Tsjechov, brachten haar Grieks naar een ander publiek. Onderwijs, poëzie en onderzoek ontwikkelden zich in herhaalde ontmoetingen met andermans literaire taal.
Werk
Haar eigen poëzie verdient aandacht naast het werk over anderen. In het openingsgedicht van Het groene paradijs verzamelen overvolle dozen papieren, een paspoort en kant. Materiële voorwerpen dragen verhalen. Waarheen je ze brengt wordt een vraag naar bewaren en doorgeven.
Het gedicht stapelt details op. Versleten papier en huiselijk handwerk delen de ruimte met een grensdocument. Herinnering ontstaat uit texturen en schikkingen in plaats van een eenvoudig gebeurtenissenverslag. De dingen vormen geen keurig museum: hun overvloed schept druk, aarzeling en een onopgeloste taak.
Onderzoek volgt andere vormen van aandacht: interpretatie, chronologie, selectie en redactionele zorg. De Ritsos-bloemlezing leidt door een omvangrijk oeuvre; Tsirkas-studies verbinden lezen met geschiedenis. Vertalen vraagt weer andere besluiten. In haar Griekse Molière moet het vers op het toneel spreekbaar blijven. Betekenis, ritme en adem van de acteur verbinden literair werk met uitvoering.
Nalatenschap in het Griekenland van nu
Lees het eerste gedicht van Het groene paradijs bij de Dichterskring en gebruik de aangepaste tekst voor een inpakoefening. Noteer drie dingen met lidwoorden: το διαβατήριο, τη φωτογραφία en τα χαρτιά. Vervang ze door το, τη of τα in eigen zinnen over bewaren of wegleggen. Zeg eerst het volledige zelfstandig naamwoord, dan de voornaamwoordversie; controleer of een luisteraar het verband begrijpt. Teken een voorwerp en voeg een eigen zin toe over een herinnering eraan. Zo verbindt de oefening met Griekse voornaamwoorden zich aan de aandacht van het gedicht voor dingen en hun verhalen.
Wist je dat?
- Haar drie dichtbundels verschenen bij Kedros.
- Ze vertaalde voor Franse lezers en Griekse podia.
- Ze doceerde literair vertalen bij het centrum van het Franse Instituut en EKEMEL in Athene.
Belangrijkste werken
| Griekse titel | Titel | Jaar |
|---|---|---|
| Αποστάσεις | Afstanden | 1973 |
| Το αλωνάκι | De kleine dorsvloer | 1976 |
| Η πορεία προς τη Γκραγκάντα ή οι περιπέτειες του οράματος | De weg naar Graganda, of de avonturen van het visioen — Ritsos-studie | 1981 |
| Ο χλωρός παράδεισος | Het groene paradijs | 1982 |
| Στα ίχνη του Στρατή Τσίρκα | In de voetsporen van Stratis Tsirkas — chronologie | 1985 |
Een zin om te onthouden
Ξεχείλιζαν τα χαρτοκούτια, και πού να τα πας,
Xechílizan ta chartokoútia, kai poú na ta pas,
De kartonnen dozen puilden uit, en waarheen ermee,
