Φρίντα Λιάππα

Η Φρίντα Λιάππα γεννήθηκε στη Μεσσήνη το 1948. Το 1965 εισήχθη στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και δραστηριοποιήθηκε στο φοιτητικό κίνημα. Το 1968, επί στρατιωτικής δικτατορίας, συνελήφθη και φυλακίστηκε· η καταδίκη της συνοδεύτηκε από διαγραφή από το πανεπιστήμιο. Η διαμόρφωσή της συνδύασε λογοτεχνικά ενδιαφέροντα, πολιτική εμπειρία και ουσιαστική σχέση με τις ταινίες.

Το 1972 εργάστηκε ως σκριπτ στο Προξενιό της Άννας του Παντελή Βούλγαρη. Την ίδια χρονιά σκηνοθέτησε το Μετά σαράντα μέρες. Το 1973 πήγε στο Λονδίνο για σπουδές κινηματογράφου και επέστρεψε στην Ελλάδα το 1974. Ακολούθησαν άλλες ταινίες, παράλληλα με την κριτική και τη συμμετοχή της στη συντακτική επιτροπή του περιοδικού Σύγχρονος Κινηματογράφος. Η γραφή για το σινεμά και η δημιουργία ταινιών αναπτύχθηκαν μαζί στην πορεία της.

Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της παρουσιάστηκε το 1981 και ακολούθησαν άλλες δύο, το 1986 και το 1991. Η τηλεόραση αποτέλεσε ακόμη ένα πεδίο εργασίας, με ντοκιμαντέρ για την ΕΡΤ. Το πορτρέτο της Άλκης Ζέη του 1985 ακολουθεί τις αναμνήσεις της συγγραφέως και τη σχέση της με τα βιβλία της. Η Λιάππα έγραψε επίσης ποίηση και πεζογραφία. Πέθανε το 1994, αφήνοντας ένα έργο που αξίζει να εξετάζεται συνολικά, πέρα από τις μεγάλου μήκους ταινίες.

Το Μια ζωή σε θυμάμαι να φεύγεις του 1977 ακολουθεί μια αριστερή δημοσιογράφο και έναν ηθοποιό που έχει εγκαταλείψει το θέατρο, στην Αθήνα της Μεταπολίτευσης. Στα σαράντα τέσσερα λεπτά του, η προσωπική σχέση συνδέεται με την πολιτική απογοήτευση και το καλλιτεχνικό αδιέξοδο. Η Ταινιοθήκη της Ελλάδος περιγράφει μια γενιά επαγγελματιών γυναικών που διαπραγματεύονται δημόσιες δεσμεύσεις και προσωπική ζωή.

Οι δρόμοι της αγάπης είναι νυχτερινοί του 1981 επικεντρώνονται σε δύο αδελφές και στον ξάδελφό τους που επιστρέφει. Ένα διαμέρισμα με θέα σε θερινό κινηματογράφο συνδέει τον κλειστό οικιακό χώρο με μια άλλη οθόνη. Σε συνέντευξη της εποχής, η Λιάππα εξηγεί ότι άφησε ορισμένα όνειρα ως προφορική αφήγηση αντί να τα μετατρέψει σε εικόνες. Η συζήτησή της για ποιητικά και ρεαλιστικά στοιχεία αφορά τη γλώσσα και την εκφορά των ελληνικών διαλόγων.

Το Ήταν ένας ήσυχος θάνατος του 1986 και Τα χρόνια της μεγάλης ζέστης του 1991 ολοκληρώνουν το έργο της μεγάλου μήκους. Τα ντοκιμαντέρ απαιτούν άλλη προσοχή. Στα Γυναικεία πορτραίτα: Άλκη Ζέη του 1985, οι αναμνήσεις από την παιδική ηλικία και το θέατρο της Κατοχής συναντούν την αφήγηση της συγγραφικής εργασίας. Η λογοτεχνία γίνεται βιωμένη πρακτική που συζητά η δημιουργός της, όχι απλώς υλικό διασκευής.

Μια κινηματογραφική αίθουσα στην Αποθήκη Δ της Θεσσαλονίκης φέρει το όνομα της Λιάππα. Η διατήρηση των ταινιών επιτρέπει νέες προσεγγίσεις: η Ταινιοθήκη της Ελλάδος αποκατέστησε το Μια ζωή σε θυμάμαι να φεύγεις σε 4 Κ, ενώ η ΕΡΤ τεκμηριώνει το τηλεοπτικό της έργο.

Για μια δραστηριότητα B1 με υποστήριξη, ανοίγουμε τα Γυναικεία πορτραίτα: Άλκη Ζέη στο Αρχείο της ΕΡΤ. Ακούμε ένα μικρό απόσπασμα με γλωσσική βοήθεια και εντοπίζουμε μια παιδική ανάμνηση και μια πληροφορία για το γράψιμο. Η ελληνική περιγραφή δίνει το πλαίσιο. Μετά αφηγούμαστε μια δική μας ανάμνηση με τρεις οδηγούς: πού, με ποιον, τι έκανα. Το προσαρμοσμένο κείμενο δίνει υπόδειγμα. Οι ποιητικοί διάλογοι των ταινιών μυθοπλασίας παραμένουν διαφορετική, απαιτητικότερη ακρόαση.

• Εργάστηκε ως σκριπτ στο Προξενιό της Άννας το 1972.
• Η αποκατεστημένη ταινία του 1977 διαρκεί 44 λεπτά· δεν πρέπει να συγχέεται με μεγάλου μήκους.
• Το πορτρέτο της Άλκης Ζέη στην ΕΡΤ το 1985 συνδέει παιδικές αναμνήσεις με τη δημιουργία βιβλίων.