Miltos Sahturis

Sahturisi lindi në Athinë më 29 korrik 1919. Familja e tij ishte e vjetër: ai ishte pasardhës i Georgios Sahturisit, një nga admiralët e Hidrës në Luftën e Pavarësisë të vitit 1821. Në vitin 1937, nën trysninë e të atit, u regjistrua në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Athinës, por në vitin 1944, në vitin e katërt, dogji librat e drejtësisë dhe iu kushtua poezisë, një vendim që i kushtoi shumë në rehati dhe siguri.

U rrit në vitet më të këqija të historisë moderne greke: Pushtimi i viteve 1941–1944, me urinë dhe ekzekutimet e tij, dhe Lufta Civile që pasoi. Pas një broshure të vitit 1941, të shtypur me pseudonim e të mohuar më vonë, përmbledhja e tij e parë e vërtetë, Η λησμονημένη (E harruara), doli më 1945. Në ato vite ai iu afrua rrethit të surrealistëve grekë, sidomos Nikos Engonopulosit dhe Andreas Embirikosit, liria e figurës së të cilëve e nxiti lirinë e tij, megjithëse nuk qe kurrë anëtar i ndonjë lëvizjeje.

Jeta e tij e mëvonshme ishte në dukje pa ngjarje. Jetoi në Athinë, modestisht dhe disi larg shoqërisë letrare, duke botuar libra të hollë çdo disa vjet, dhe njihej për rezervimin dhe butësinë e tij. Njohja erdhi ngadalë, por pa u ndalur: poetët më të rinj, sidomos brezi i viteve 1970, filluan ta shihnin si mjeshtër, dhe vepra e tij u përkthye në shumë gjuhë, në anglisht sidomos nga Kimon Friar (With Face to the Wall, 1968; Selected Poems, 1982). Vdiq në Athinë më 29 mars 2005.

Një poezi e Sahturisit është zakonisht e shkurtër, e shkruar me fjalë të thjeshta të përditshme, pothuajse pa mbiemra dhe pa retorikë. E megjithatë ajo që ndodh në të është e çuditshme dhe shpesh e tmerrshme. Të njëjtat figura shfaqen vazhdimisht: zogj që rrjedhin gjak, engjëj të plagosur, fëmijë të trembur, shtëpi bosh, dielli i skuqur, një trokitje në derë. Figurat pasojnë njëra-tjetrën me logjikën e ëndrrës, dhe lexuesit nuk i thuhet kurrë se çfarë kuptimi kanë.

Kritikët e kanë quajtur botën e tij një botë makthesh, dhe është e pamundur të mos shohësh në të hijen e viteve 1940: urinë, dhunën, frikën, trokitjen në derë natën. Por Sahturisi nuk e përshkruan kurrë historinë drejtpërdrejt. Ai e shndërron atë në mit, në figura që përsëriten, gruaja e harruar, i huaji, fëmija i vdekur, dielli që rrjedh gjak, të cilat kthehen nga libri në libër.

Vetëm titujt e vizatojnë këtë peizazh: Η λησμονημένη (E harruara, 1945), Παραλογαίς (Balada, 1948), i quajtur sipas παραλογές, një lloj balade popullore greke, Με το πρόσωπο στον τοίχο (Me fytyrë nga muri, 1952), Τα στίγματα (Stigmat, 1962), Το σκεύος (Ena, 1971) dhe Εκτοπλάσματα (Ektoplazmat, 1986). Kursimi i tij i mjeteve, mënyra se si pak fjalë të zakonshme mund të hapen drejt tmerrit ose dhembshurisë, ndikoi shumë poetë më të rinj.

Sahturisi është më pak i njohur për publikun e gjerë se Seferisi, Elitisi apo Ricosi, dhe asnjë këngë popullore nuk i bëri vargjet e tij pronë të të gjithëve. Por mes poetëve dhe lexuesve seriozë autoriteti i tij është shumë i lartë, dhe poezitë e tij gjenden në çdo antologji të poezisë neogreke dhe në kurset universitare për letërsinë e pasluftës. Poezitë e tij të mbledhura vazhdojnë të botohen, dhe një lexues mund t'i përshkojë në pak mbrëmje. Një mënyrë e mirë për të hyrë është të lexosh me zë, ngadalë, disa poezi nga Με το πρόσωπο στον τοίχο dhe të vësh re sa pak fjalë i nevojiten. Pastaj krahasoji me poezitë surrealiste të Engonopulosit, mikut dhe më të moshuarit të tij.

• Ishte pasardhës i Georgios Sahturisit, admiral i Hidrës në Revolucionin e vitit 1821.
• Fitoi një Çmim Shtetëror për Τα στίγματα më 1962 dhe Çmimin e Parë Shtetëror për Poezinë për Εκτοπλάσματα më 1987.
• Librat e tij janë shumë të hollë; disa nga poezitë e tij më të famshme kanë vetëm pak vargje.
• Ishte afër surrealistëve grekë, por nuk iu bashkua kurrë lëvizjes së tyre.