Hayatı
Protagoras yaklaşık MÖ 490’da Trakya’nın kuzey Ege kıyısındaki Abdera’da doğdu. Ölümü yaklaşık 420’ye konur ama son yıllar belirsizdir. Öğretmen olarak gezer, Atina’da Perikles ve önde gelenlerle ilişki kurardı. Ücretli ders kamusal kimliğiydi. Modern üniversite makamı değil, ikna edici konuşma ve yurttaş katılımı arayan öğrenciler düşünün.
Platon onu Protagoras diyaloğunun merkezi ziyaretçisi yapar, Theaitetos’ta fikirlerini tartışır. Bunlar değerli kanıttır ama edebî konuşmadır, kayıt değil. Geç kaynaklar yoksul köken, dinsizlik davası, kitap yakılması ve gemi kazası ekler. Dramatik çekicilik kesin biyografi olmaz. Demokritos’un öğrenciliği özellikle kuşkuludur çünkü o daha gençti. Daha sağlam olan argüman ve dil öğretmenliği ünüyle sonraki tartışmalara etkisidir. Tarihsel kişi rakip geleneklerin övülen şöhreti ve tehlikeli düzenbazından ayrılır.
Eserleri
Kalan özgün sözler azdır. Hakikat, Tanrılar Üzerine ve Karşıt Argümanlar aktarılan adlardır; ayrı kitap yerine bölüm ya da alternatif ad olup olmadıkları tartışılır. Sextus Empiricus ölçü sözünü aktarır, Platon tartışır. Deneyimi yargının merkezine koyar ama her görüşün eşit yararlı olduğu hazır teori vermez. Yorum tanıklıkla sınanmalıdır.
Öğreti doğru dil, şiir incelemesi ve karşıt argümanları da kapsar. Konuşma pratik inceleme olur: iddia nasıl kurulur, sözcük ne demektir, dinleyici nasıl yargılar? Tanrı sözü bilgi sınırını ifade eder, yokluğu otomatik kanıtlamaz. Siyasal ve eğitsel malzeme çoğunlukla Platon’dan, yurttaş erdeminin öğretilebilirliği gibi gelir. Özgün fragman, geç yorum ve karakterin sözünü ayırın. Tablo üç aktarılan başlık ve bir konu verir, dört korunmuş cilt değil.
Bugünkü Yunanistan’daki mirası
Protagoras bugünkü Kuzey Yunanistan’ın Abdera’sını yurttaş tartışmasının diline bağlar. Sözcük özeni doğruluk sloganından fazlasıdır: görüşü açıklama ve dinleme nedeni. Platon daha sonra eski Yunancaya açılabilir.
κατά τη γνώμη μου ile ortak faaliyet hakkında görüş verin. Eşiniz συμφωνώ veya διαφωνώ deyip γιατί eklesin. Rolleri değiştirin ve önce ötekinin gerekçesini tekrarlayın. Kayıp dersleri kurduğunuzu ya da alıntının felsefesini kesinleştirdiğinizi söylemeden yararlı konuşma çalışılır.
Biliyor muydunuz?
- Kitaplar kayıp; fragman ve yorumlar kalmıştır.
- Platon’un Protagoras’ı kurgulanmış diyalogdur, tutanak değil.
- Dava, yanan kitaplar ve gemi kazası güvenilir değildir.
Başlıca eserleri
| Yunanca başlık | Başlık | Yıl |
|---|---|---|
| Ἀλήθεια (μαρτυρούμενος τίτλος) | Hakikat: aktarılan başlık, kayıp eser | 5th century BC |
| Περὶ θεῶν (μαρτυρούμενος τίτλος) | Tanrılar Üzerine: aktarılan başlık, kayıp eser | 5th century BC |
| Ἀντιλογίαι (μαρτυρούμενος τίτλος) | Karşıt Argümanlar: aktarılan başlık, kayıp eser | 5th century BC |
| Ὀρθοέπεια (θέμα διδασκαλίας) | Doğru sözcük kullanımı: öğretim konusu | 5th century BC |
Akılda kalacak bir söz
πάντων χρημάτων μέτρον ἐστὶν ἄνθρωπος
Bugünün YunancasıylaΜέτρο όλων των πραγμάτων είναι ο άνθρωπος.
pantōn chrēmatōn metron estin anthrōpos
İnsan her şeyin ölçüsüdür.
