Jeta
Arkiloku ishte poet grek nga Parosi, aktiv në shekullin VII p.e.s. Parosi e Tasosi formojnë sfondin gjeografik të poezisë dhe biografive të mëvonshme. Herodoti e quan bashkëkohës të Gigjit, mbret i Lidisë. Kjo ndihmon në përcaktimin e periudhës, por lindja e vdekja e saktë mbeten të pasigurta. Vargjet i përkasin botës së ishujve, migrimit, luftës e konkurrencës shoqërore. Veta e parë e gjallë kërkon vëmendje: Aristoteli shpjegon se në fragmentin 19 për Gigjin flet zdrukthëtari Karon. Zëri poetik nuk provon vetvetiu ngjarje të jetës së autorit.
Vepra vjen në fragmente nga citimet e lashta dhe tradita dorëshkrimore ose papiruse. Redaktorët modernë i numërojnë; këtu përdoren numrat e West-it. Nuk janë tituj librash të lashtë apo rend kohor i sigurt. Parosi e kujtoi edhe me monumente e mbishkrime. Mbishkrimi i Mnesiepit, nga shekulli III p.e.s., rrëfen thirrjen poetike shekuj pas jetës së tij. Tregon kujtesë të mëvonshme, jo biografi dëshmitari. Vendi i qëndrueshëm letrar mbështetet te zërat që pyesin për nderin, pasurinë, pikëllimin dhe qëndresën njerëzore.
Veprat
Fragmentet 1 dhe 2 vendosin jetën ushtarake pranë mjeshtërisë poetike dhe ushqimit të përditshëm. Në të parin folësi i shërben zotit luftëtar dhe njeh dhuratën e Muzave. Në të dytin buka e vera lidhen vazhdimisht me shtizën. Imazhet e ngjeshura bashkojnë identitete të ndryshme në një zë. Fragmenti 5, i quajtur përshkrimisht poema e mburojës, vlerëson shpëtimin mbi armën e humbur. Folësi mendon të marrë një tjetër. Provokimi qëndron në sfidën e shkujdesur ndaj nderit ushtarak.
Fragmenti 19 shpreh përmes zdrukthëtarit Karon shpërfillje për arin dhe pushtetin e Gigjit. Fragmenti 128 i drejtohet zemrës, duke menduar për sukses e vuajtje pa teprime. Janë numra modernë dhe etiketa përshkruese; rendi është numerik, datat e krijimit të panjohura. Gjuha është greqishte e lashtë, kryesisht jonike dhe metrike. Versioni modern hap situatën para formave të vështira origjinale. Nga sendi i lënë në fragmentin 5, ushtrimi ynë i veçantë kalon te είχα (kisha) dhe έχω (kam), duke përshkruar vendin e mëparshëm e të sotëm të lapsit.
Trashëgimia në Greqinë e sotme
Antologjitë mësimore greke paraqesin Arkilokun me origjinal, përkthime moderne dhe shënime. Hapni regjistrimin e Qendrës së Gjuhës Greke për fragmentin 5 West dhe lexoni së pari përkthimin në greqishten moderne dhe shënimet për episodin e mburojës. Pastaj mbani një laps, vendoseni pranë fletores dhe thoni Πριν είχα το μολύβι στο χέρι (Më parë e kisha lapsin në dorë), Τώρα το έχω στο τραπέζι (Tani e kam mbi tryezë). Mbani përpara είχα (kisha), έχω (kam) duke ndryshuar vendin e sendit. Partneri përshkruan ndryshim tjetër. Ushtroni greqishten e përditshme moderne; format e lashta jonike duan shpjegim më vete.
A e dinit?
- Numrat e West-it janë referenca moderne, jo tituj të lashtë.
- Katër vargjet e mburojës mund të jenë poezi e plotë, megjithëse quhen fragment.
- Aristoteli emërton zdrukthëtarin Karon si folës në poezinë për Gigjin.
Veprat kryesore
| Titulli greqisht | Titulli | Viti |
|---|---|---|
| Απόσπασμα 1 West — πολεμιστής και Μούσες | Fragmenti 1 — luftëtari e Muzat | 7th c. BCE |
| Απόσπασμα 2 West — το δόρυ | Fragmenti 2 — shtiza | 7th c. BCE |
| Απόσπασμα 5 West — η ασπίδα | Fragmenti 5 — mburoja | 7th c. BCE |
| Απόσπασμα 19 West — ο Γύγης | Fragmenti 19 — Gigji | 7th c. BCE |
| Απόσπασμα 128 West — προς την καρδιά | Fragmenti 128 — zemrës | 7th c. BCE |
Një varg për t’u mbajtur mend
αὐτὸν δ᾽ ἐξεσάωσα. τί μοι μέλει ἀσπὶς ἐκείνη;
Në greqishten e sotmeΤον εαυτό μου όμως τον έσωσα. Τι με νοιάζει εκείνη η ασπίδα;
aftón d’ exesáosa. ti mi méli aspís ekíni?
Por veten e shpëtova. Ç’më duhet ajo mburojë?
