Σταύρος Τορνές

Ο Τορνές εργάστηκε στον κινηματογράφο από τη δεκαετία του 1950 ως ηθοποιός και βοηθός σκηνοθέτη. Το 1967 συν-σκηνοθέτησε τον Θηραϊκό όρθρο με τον Κώστα Σφήκα. Η μετακίνηση στην Ιταλία γύρω στα χρόνια της δικτατορίας έφερε βιοποριστικές δουλειές και επαφή με το ευρωπαϊκό σινεμά. Έπαιξε σε ταινίες του Φραντσέσκο Ρόζι και των αδελφών Ταβιάνι, αναπτύσσοντας παράλληλα δικά του έργα.

Επέστρεψε στην Ελλάδα στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και γύρισε τον Μπαλαμό το 1982. Η Σαρλότ Βαν Γκέλντερ έγινε σημαντική συνεργάτιδα στη γραφή και στις ταινίες. Δούλευε με φίλους, επαγγελματίες και ανθρώπους έξω από τους συνηθισμένους υποκριτικούς κύκλους. Λίγοι πόροι διαμόρφωναν την παραγωγή, ενώ οι εικόνες περνούσαν από αναγνωρίσιμους τόπους σε απίθανα ταξίδια. Ακολούθησαν Καρκαλού, 1984, Ντανίλο Τρέλες και Ένας ερωδιός για τη Γερμανία. Πέθανε το 1988. Η μεταγενέστερη αναγνώριση περιλαμβάνει αφιέρωμα Θεσσαλονίκης το 2001. Η ομώνυμη φεστιβαλική αίθουσα συνδέει το όνομά του με τη συνεχιζόμενη εμπειρία κοινής θέασης και συζήτησης.

Ο Θηραϊκός όρθρος, 1967, έγινε με τον Κώστα Σφήκα. Το Κοάτι, 1977, της ιταλικής περιόδου ένωσε προσοχή σε περιθωριακές ζωές και επινοημένες καταστάσεις. Ο Μπαλαμός, 1982, ξεκινά με άνθρωπο που αναζητεί άλογο στις θεσσαλικές ζωοπανηγύρεις και ανοίγει σε ταξίδι μύθου και φαντασίας. Μια πρακτική συνάντηση γίνεται αρχή απρόβλεπτου κόσμου.

Η Καρκαλού, 1984, ακολουθεί ηλικιωμένο και νεαρό ταξιτζή σε ιστορία πέρα από απλή ρεαλιστική εξήγηση. Η Σαρλότ Βαν Γκέλντερ συνυπογράφει το σενάριο. Ο Ντανίλο Τρέλες, 1986, και ο Ένας ερωδιός για τη Γερμανία, με φεστιβαλική χρονολόγηση 1987, συνεχίζουν προσωπική έρευνα. Το ντοκιμαντέρ για τον Νίκο Καββαδία, πρώτη προβολή ΕΡΤ 19 Μαΐου 1982, φέρνει ελληνική ποίηση στη φωνή του και εικόνες Πειραιά και θάλασσας. Η πορεία διέσχισε χώρες και γλώσσες· κάθε ταινία έχει τις δικές της φωνές. Το σύντομο παράθεμα προέρχεται από μεταγενέστερη ανάμνηση του Καπλανίδη για συζήτηση στα γυρίσματα και διατηρεί μια μικρή ανθρώπινη ανταλλαγή.

Ο Τορνές διεύρυνε τις δυνατότητες του ελληνικού σινεμά συνδέοντας καθημερινή εμπειρία και φαντασία. Οι ταινίες του προσέχουν συναντήσεις, τόπους και φωνές. Το ντοκιμαντέρ Καββαδία ενώνει συγκεκριμένα ελληνική ποίηση και κινούμενη εικόνα.

Ο Καπλανίδης θυμάται πως ρώτησε άνθρωπο που μάθαινε ελληνικά «Τι έμαθες σήμερα;». Χρησιμοποιήστε την ερώτηση για δικό σας ημερολόγιο κινηματογραφικού λεξιλογίου. Ξεκινήστε με πλάνο και το μοντέλο «Πριν δεν ήξερα τη λέξη πλάνο. Σήμερα την έμαθα. Τώρα ξέρω τι σημαίνει». Γράψτε δική σας πρόταση και πείτε σε φίλο τι μάθατε. Στο τέλος της εβδομάδας ξαναδείτε τις λέξεις που χρησιμοποιήσατε. Το Β1 περιγράφει υποστηριζόμενη νεοελληνική δραστηριότητα που ενώνει παρελθοντική μάθηση και σημερινή γνώση.

• Συν-σκηνοθέτησε τον Θηραϊκό όρθρο με τον Κώστα Σφήκα το 1967.
• Η Καρκαλού έχει σενάριο Τορνέ και Σαρλότ Βαν Γκέλντερ.
• Το ντοκιμαντέρ Καββαδία προβλήθηκε πρώτη φορά στην ΕΡΤ στις 19 Μαΐου 1982.