Δήμος Αβδελιώδης

Ο Δήμος Αβδελιώδης, που συναντάται στα λατινικά ως Dimos ή Demos Avdeliodis, γεννήθηκε στη Χίο το 1952. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και παρακολούθησε τη δραματική σχολή του Γιώργου Θεοδοσιάδη. Η δουλειά του αναπτύχθηκε στη σκηνοθεσία, στη γραφή, στην υποκριτική και στην παραγωγή, με τα τοπία και την κοινοτική ζωή του νησιού να γίνονται σταθερή πηγή για το σινεμά.

Το δέντρο που πληγώναμε (1986) καθιέρωσε έναν διαρκή δεσμό παιδικής μνήμης και Χίου. Η Νίκη της Σαμοθράκης (1990) και Η εαρινή σύναξις των αγροφυλάκων (1999) διεύρυναν το έργο του στην κωμωδία και την κοινωνική αλληγορία. Στη δεκαετία του 1990 δίδαξε επίσης κινηματογράφο στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Υπηρέτησε ως καλλιτεχνικός διευθυντής του ΔΗΠΕΘΕ Βορείου Αιγαίου.

Η θεατρική δουλειά περιλαμβάνει διασκευές του Γεωργίου Βιζυηνού και παραγωγές για το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Η Βαβυλωνία παρουσιάστηκε εκεί το 2009 και η παράσταση «Πλάτωνα, Απολογία Σωκράτη» ακολούθησε το 2015. Και οι δύο βάζουν τη γλώσσα στο κέντρο, μέσα από διαλεκτικές παρεξηγήσεις ή την εκφορά αρχαίου κειμένου. Το σκηνοθετικό σημείωμα της δεύτερης εξηγεί το ενδιαφέρον του για τη σχέση ήχου, συναισθηματικής κατανόησης και σαφούς νοήματος. Η ίδια έγνοια δίνει συνέχεια στην εργασία με ηθοποιούς και λογοτεχνική αφήγηση.

Το δέντρο που πληγώναμε (1986) ακολουθεί δύο αγόρια των οποίων η φιλία διακόπτεται και ξαναζωντανεύει ένα χιώτικο καλοκαίρι. Ο τίτλος συνδέει τα βιώματά τους με το κέντημα των μαστιχόδεντρων για τη συλλογή ρητίνης. Τοπίο, εποχική εργασία και παιδικό παιχνίδι δίνουν συγκεκριμένο νησιωτικό περιβάλλον. Η Νίκη της Σαμοθράκης (1990) μεταφέρει την αντιπαλότητα στην πόλη, ενώ Η εαρινή σύναξις των αγροφυλάκων (1999) επιστρέφει στη Χίο του 1960, όπου διαδοχικοί αγροφύλακες δυσκολεύονται με τον διορισμό τους σε ένα χωριό.

Στη Βαβυλωνία του Δημητρίου Βυζάντιου, παραγωγή του 2009, άνθρωποι διαφορετικών περιοχών συγκεντρώνονται σε πανδοχείο και παρεξηγούν ο ένας τη διάλεκτο του άλλου. Ο λόγος γίνεται μέρος της δράσης. Η σκηνοθεσία στρέφει την προσοχή στη σχέση φωνής, ρυθμού και αντίδρασης που προκαλείται.

Η παράσταση «Πλάτωνα, Απολογία Σωκράτη» (2015) χρησιμοποίησε αρχαία ελληνικά με νεοελληνικούς και αγγλικούς υπέρτιτλους. Ο Βασίλης Καραμπούλας έπαιξε τον Σωκράτη και ο Θανάσης Δισλής τον Μέλητο. Ο Αβδελιώδης σκηνοθέτησε και δίδαξε τους ερμηνευτές· ο Πλάτωνας παραμένει συγγραφέας του κειμένου. Η παραγωγή ερευνά τη δύναμη μιας προφορικής υπεράσπισης, ενώ οι μεταφρασμένοι υπέρτιτλοι ανοίγουν δρόμο προς το επιχείρημά της. Η γλώσσα της ιστορικής αυτής παράστασης διαφέρει από τη διασκευασμένη νέα ελληνική του κειμένου μας.

Διαβάστε τη σύντομη νεοελληνική φράση του Αβδελιώδη παρακάτω, από το σκηνοθετικό σημείωμα για την παράσταση «Πλάτωνα, Απολογία Σωκράτη» του ΚΘΒΕ. Βρείτε τις λέξεις «λέξεις» και «νόημα». Μετά δοκιμάστε τη δική μας καθημερινή πρόταση «Εσύ το είπες» πρώτα ως δήλωση και έπειτα ως ερώτηση.

Κρατήστε τις λέξεις, αλλά αλλάξτε τον τόνο. Ύστερα δώστε έμφαση στο «εσύ», σαν να ξεκαθαρίζετε ποιος είπε κάτι. Ηχογραφήστε τις δύο εκδοχές και εξηγήστε τη διαφορά με απλή ελληνική πρόταση. Η άσκηση αξιοποιεί το ενδιαφέρον του για την εκφορά με οικεία νέα ελληνικά. Το αρχαίο κείμενο της παράστασης χρειάζεται μετάφραση και υποστήριξη· το B1 αφορά το διασκευασμένο κείμενο και αυτή την προφορική δραστηριότητα.

• Το δέντρο που πληγώναμε είναι παραγωγή του 1986 και προβλήθηκε διεθνώς το 1987.
• Η Βαβυλωνία του 2009 έκανε τις διαλεκτικές παρεξηγήσεις μέρος της δράσης.
• Η Απολογία του 2015 παίχτηκε στα αρχαία ελληνικά με νεοελληνικούς και αγγλικούς υπέρτιτλους.