Επιλέξτε γλώσσα

grecfacilegrecfacile
National Gallery of Greece in Athens (2021), whose collection records paintings by Nana Isaia.
National Gallery of Greece in Athens (2021), whose collection records paintings by Nana Isaia. · Leeturtle · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

B1Νεότερη Ελλάδα · Ποιήτρια και ζωγράφος

Νανά Ησαΐα

1934 – 2003 · Αθήνα και Λονδίνο

Η Νανά Ησαΐα, γνωστή και με τη λατινική γραφή Nana Issaia, γεννήθηκε στην Αθήνα το 1934 και πέθανε το 2003. Ήταν ποιήτρια, πεζογράφος, μεταφράστρια και ζωγράφος. Η Μορφή τιμήθηκε με Κρατικό Βραβείο Ποίησης το 1981. Η δήλωσή της για δημιουργούς ως πρωταγωνιστές προσφέρει αφορμή να αναρωτηθούμε ποιος μιλά μέσα σε μια ιστορία.

Η ζωή

Η Ησαΐα έζησε έναν χρόνο στο Λονδίνο μετά το σχολείο και σπούδασε ζωγραφική στο Ελεύθερο Εργαστήριο Καλών Τεχνών της Αθήνας το 1958–1962. Συμμετείχε σε ομαδικές εκθέσεις και έκανε πρώτη ατομική στην Ώρα το 1974. Η γραφή αναπτύχθηκε παράλληλα: πρώτη ποιητική συλλογή το 1969 και Μορφή το 1980, που τιμήθηκε με το Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης το 1981.

Η δουλειά επεκτάθηκε σε πεζογραφία, δοκίμιο, κριτική και μετάφραση. Μετέφρασε τη Σύλβια Πλαθ και τον Τ. Σ. Έλιοτ, φέρνοντας άλλες φωνές στα ελληνικά. Εκπομπές στο Πρώτο Πρόγραμμα το 1988–1989 και 1992–1994 διεύρυναν τη σχέση με τον προφορικό λόγο. Ήταν μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων και οργανώσεων λογοτεχνικής μετάφρασης και διεθνούς γραφής. Δημοσίευσε κριτική στο Βήμα και σε περιοδικά. Πέθανε στην Αθήνα το 2003. Έργα ζωγραφικής πέρασαν στην Εθνική Πινακοθήκη με κληροδότημα εκείνης της χρονιάς, ενώ η νουβέλα Διαχωριστική γραμμή εκδόθηκε μεταθανάτια το 2004. Βιβλία και εικαστικά έργα διατηρούν τις παράλληλες διαδρομές της.

Το έργο

Τα Ποιήματα 1969 σηματοδοτούν την πρώτη συλλογή. Η Μορφή, 1980, ανήκει σε ποίηση που προσέχει εμπειρία, μνήμη και διαμόρφωση φωνής. Η πεζογραφία εξετάζει πώς η εσωτερική ζωή γίνεται ιστορία. Οι διαφορετικές εκδοχές του παιχνιδιού, 1990, βάζουν ήδη στον τίτλο την ιδέα πολλών εκδοχών. Η δήλωση για δημιουργούς ως πρωταγωνιστές συνδέει καλλιτεχνική εργασία και αναπαράσταση μιας ζωής.

Η ζωγραφική έχει ιδιαίτερη θέση. Η Εθνική Πινακοθήκη καταγράφει Κονστρουκτιβιστικά, 1972, με λάδι και ξύλο σε χάρντμπορντ, και Γεωμετρικά κονστρουκτιβιστικά, 1973, με λάδι σε μουσαμά. Υλικά και οργανωμένες μορφές δείχνουν άλλο τρόπο κατασκευής δίπλα στη λογοτεχνική σύνθεση. Η μετάφραση διαπραγματεύεται διαφορετικές φωνές, κάνοντας ξένο κείμενο διαθέσιμο στα ελληνικά. Η Διαχωριστική γραμμή, 2004, ακολουθεί στενή παρέα που συναντιέται για μπριτζ. Η μεταθανάτια έκδοση προσθέτει νεότερη αναγνωστική εμπειρία στο έργο που ολοκληρώθηκε στη ζωή της.

Η κληρονομιά στη σημερινή Ελλάδα

Βιβλία και αρχεία του κληροδοτήματος στην Πινακοθήκη κρατούν ποίηση, μυθοπλασία και ζωγραφική σε κοινή συζήτηση. Οι μεταφράσεις συμμετέχουν στην ιστορία της ξένης λογοτεχνίας στα ελληνικά. Η σύντομη δήλωση στρέφει το βλέμμα στον δημιουργό ως πρόσωπο ιστορίας, χωρίς να ταυτίζει κάθε αφηγητή με τη συγγραφέα.

Δοκιμάστε το πρωτότυπο μικρό παράδειγμα της σελίδας: «Η Άννα σχεδιάζει μια πόρτα». Αλλάξτε το σε «Σχεδιάζω μια πόρτα» και συνεχίστε με θέλει/θέλω. Βρείτε τον αφηγητή κάθε εκδοχής και προσθέστε δική σας πρόταση. Πρόκειται για νέα γλωσσική άσκηση. Το Β1 περιγράφει υποστηριζόμενη νεοελληνική δραστηριότητα με γραμματικό πρόσωπο, αφηγηματική φωνή και φανταστική καλλιτέχνιδα.

Το ξέρατε;

  • Η Μορφή τιμήθηκε με Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης το 1981.
  • Η πρώτη ατομική ζωγραφικής έγινε στην Ώρα το 1974.
  • Η Διαχωριστική γραμμή κυκλοφόρησε το 2004, μετά τον θάνατό της.

Βασικά έργα

ΤίτλοςΣημασίαΈτος
Ποιήματα 1969Ποιήματα 19691969
Κονστρουκτιβιστικά — εικαστικό έργοΚονστρουκτιβιστικά — εικαστικό έργο1972
Γεωμετρικά κονστρουκτιβιστικά — εικαστικό έργοΓεωμετρικά κονστρουκτιβιστικά — εικαστικό έργο1973
ΜορφήΜορφή1980
Οι διαφορετικές εκδοχές του παιχνιδιούΟι διαφορετικές εκδοχές του παιχνιδιού1990
Διαχωριστική γραμμήΔιαχωριστική γραμμή2004

Μια φράση που μένει

Και όλοι οι πρωταγωνιστές στα γραπτά μου είναι δημιουργοί.

Kai óloi oi protagonistés sta graptá mou eínai dimiourgoí.

Nana Isaia, as quoted in “She gave voice to creator-characters”, Ta Nea, 23 January 2003.
B1

Διαβάστε για τον/την Νανά Ησαΐα (B1)

Λέξεις από το κείμενο

  • αυτός που λέει ιστορία
  • πρόσωπο μιας ιστορίας
  • τρόπος να βλέπουμε
  • ποιος μιλά, ήχος
  • φτιάχνω εικόνα με γραμμές
  • λέω μια ιστορία
  • κάνω κάτι διαφορετικό
  • που δεν είναι πραγματικός

Δοκιμάστε ένα δωρεάν μάθημα B1Χωρίς λογαριασμό για τις τρεις πρώτες ασκήσεις.

Άλλοι στο επίπεδο B1

Νεότερη Ελλάδα · Ποιητής και διπλωμάτηςΓιώργος Σεφέρης1900 – 1971Νεότερη Ελλάδα · ΠοιητήςΚώστας Καρυωτάκης1896 – 1928Νεότερη Ελλάδα · ΜυθιστοριογράφοςΣτράτης Μυριβήλης1890 – 1969Αρχαιότητα · Τραγικός ποιητήςΣοφοκλήςc. 497 BC – 406 BCΑρχαιότητα · ΚωμωδιογράφοςΑριστοφάνηςc. 446 BC – c. 386 BCΑρχαιότητα · Μαθηματικός και εφευρέτηςΑρχιμήδηςc. 287 BC – c. 212 BCΑρχαιότητα · ΓιατρόςΙπποκράτηςc. 460 BC – c. 370 BCΑρχαιότητα · Μαθηματικός και φιλόσοφοςΥπατίαc. 355 – 415Νεότερη Ελλάδα · Στρατηγός του 1821Θεόδωρος Κολοκοτρώνης1770 – 1843Νεότερη Ελλάδα · ΠοιήτριαΜαρία Πολυδούρη1902 – 1930Νεότερη Ελλάδα · Μυθιστοριογράφος και θεατρικός συγγραφέαςΓρηγόριος Ξενόπουλος1867 – 1951Νεότερη Ελλάδα · Μυθιστοριογράφος, πρώτος πρόεδρος της ΔΟΕΔημήτριος Βικέλας1835 – 1908Νεότερη Ελλάδα · Ποιητής και ναυτικόςΝίκος Καββαδίας1910 – 1975Νεότερη Ελλάδα · ΜυθιστοριογράφοςΑντώνης Σαμαράκης1919 – 2003Νεότερη Ελλάδα · Ρεμπέτης τραγουδιστής και μπουζουξήςΜάρκος Βαμβακάρης1905 – 1972Νεότερη Ελλάδα · Συνθέτης, μπουζουξήςΒασίλης Τσιτσάνης1915 – 1984Νεότερη Ελλάδα · ΖωγράφοςΓιάννης Τσαρούχης1910 – 1989Νεότερη Ελλάδα · Αξιωματικός, Μακεδονικός ΑγώναςΠαύλος Μελάς1870 – 1904Νεότερη Ελλάδα · ΠοιητήςΑριστοτέλης Βαλαωρίτης1824 – 1879Νεότερη Ελλάδα · Πεζογράφος, δημοσιογράφοςΙωάννης Κονδυλάκης1861 – 1920Νεότερη Ελλάδα · ΠεζογράφοςΗλίας Βενέζης1904 – 1973Νεότερη Ελλάδα · Πεζογράφος, θεατρική συγγραφέαςΜαργαρίτα Λυμπεράκη1919 – 2001Νεότερη Ελλάδα · ΠεζογράφοςΒασίλης Βασιλικός1934 – 2023Νεότερη Ελλάδα · ΖωγράφοςΝίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας1906 – 1994Νεότερη Ελλάδα · Ζωγράφος, συγγραφέαςΦώτης Κόντογλου1895 – 1965Νεότερη Ελλάδα · Τραγουδίστρια δημοτικού τραγουδιού, ερευνήτριαΔόμνα Σαμίου1928 – 2012Νεότερη Ελλάδα · ΠοιητήςΚώστας Κρυστάλλης1868 – 1894Νεότερη Ελλάδα · ΜυθιστοριογράφοςΜαρία Ιορδανίδου1897 – 1989Νεότερη Ελλάδα · Χιουμορίστας, σεναριογράφοςΝίκος Τσιφόρος1909 – 1970Νεότερη Ελλάδα · ΑρχαιολόγοςΜανόλης Ανδρόνικος1919 – 1992Νεότερη Ελλάδα · Ήρωας της Αντίστασης, πολιτικόςΜανώλης Γλέζος1922 – 2020Νεότερη Ελλάδα · Ηρωίδα της ΑντίστασηςΛέλα Καραγιάννη1898 – 1944Νεότερη Ελλάδα · ΣυνθέτηςΑπόστολος Καλδάρας1922 – 1990Νεότερη Ελλάδα · ΑστρονόμοςΔημήτριος Αιγινήτης1862 – 1934Αναγέννηση · Ποιήτρια · αυτοκράτειραΑιλία Ευδοκίαc. 400 – 460Νεότερη Ελλάδα · Γλύπτρια και εικαστικόςΆλεξ Μυλωνά1920 – 2016Νεότερη Ελλάδα · Σκηνοθέτις ντοκιμαντέρΑλίντα Δημητρίου1933 – 2013Νεότερη Ελλάδα · Μυθιστοριογράφος · διηγηματογράφοςΑμάντα Μιχαλοπούλου1966Αρχαιότητα · Φιλόσοφος της φύσηςΑναξαγόραςc. 500 BC – 428 BCΑρχαιότητα · Φιλόσοφος της φύσηςΑναξίμανδροςc. 610 BC – c. 546 BCΑρχαιότητα · Φιλόσοφος της φύσηςΑναξιμένης6th c. BCΝεότερη Ελλάδα · Λαογράφος και ερευνήτριαΑγγελική Χατζημιχάλη1895 – 1965Νεότερη Ελλάδα · Ηθοποιός και ιδρύτρια θιάσουΆννα Συνοδινού1927 – 2016Νεότερη Ελλάδα · Σκηνοθέτρια πειραματικού κινηματογράφου και εικαστικόςΑντουανέττα Αγγελίδη1950Νεότερη Ελλάδα · Ποιητής · Πεζογράφος · ΜεταφραστήςΆρης Αλεξάνδρου1922 – 1978Αρχαιότητα · Μαθηματικός και αστρονόμοςΑρίσταρχος ο Σάμιοςc. 310 BC – c. 230 BCΝεότερη Ελλάδα · Ηθοποιός, δημιουργός θεατρικών φορέων και συγγραφέαςΑσπασία Παπαθανασίου1918 – 2020Αρχαιότητα · Πρόσωπο της κλασικής ΑθήναςΑσπασία5th c. BCΝεότερη Ελλάδα · Ποιήτρια και δημοσιογράφοςΑθηνά Παπαδάκη1945Νεότερη Ελλάδα · Σκηνοθέτιδα και παραγωγόςΑθηνά Ραχήλ Τσαγγάρη1966Νεότερη Ελλάδα · ΕικαστικόςΜπία Ντάβου1932 – 1996Νεότερη Ελλάδα · Ποιήτρια και μεταφράστριαΧρύσα Προκοπάκη1940Νεότερη Ελλάδα · ΕικαστικόςΧρύσα Ρωμανού1931 – 2006Νεότερη Ελλάδα · Εικαστικός εγκαταστάσεων και τοπίουΔανάη Στράτου1964Νεότερη Ελλάδα · Χορογράφος και εικαστικόςΔημήτρης Παπαϊωάννου1964Αρχαιότητα · ΦιλόσοφοςΔημόκριτοςc. 460 BC – c. 370 BC (uncertain)Νεότερη Ελλάδα · ΣκηνοθέτηςΔήμος Αβδελιώδης1952Νεότερη Ελλάδα · Οργανώτρια χορού · πολιτιστική κληρονομιάΔόρα Στράτου1903 – 1988Νεότερη Ελλάδα · Ζωγράφος και δασκάλα τέχνηςΕλένη Μπούκουρα-Αλταμούρα1821/1824 – 1900Νεότερη Ελλάδα · Συνθέτρια · κινηματογράφος και θέατροΕλένη Καραΐνδρου1941Νεότερη Ελλάδα · Ποιήτρια και τεχνοκριτικόςΕλένη Βακαλό1921 – 2001Νεότερη Ελλάδα · Φιλόλογος · λεξικογράφοςΕμμανουήλ Κριαράς1906 – 2014Αρχαιότητα · Φιλόσοφος και ποιητήςΕμπεδοκλήςc. 490 BC – c. 430 BC (uncertain)Αρχαιότητα · Στωικός φιλόσοφοςΕπίκτητοςc. AD 55 – c. AD 135Αρχαιότητα · Μαθηματικός και γεωγράφοςΕρατοσθένηςc. 276 BC – c. 194 BCΑρχαιότητα · ΓλύπτηςΦειδίαςUnknown – UnknownΝεότερη Ελλάδα · Σκηνοθέτρια · συγγραφέαςΦρίντα Λιάππα1948 – 1994Νεότερη Ελλάδα · Πεζογράφος και ποιήτριαΓαλάτεια Καζαντζάκη1881 – 1962Αρχαιότητα · Γιατρός και ιατρικός συγγραφέαςΓαληνόςAD 129 – c. AD 216 (uncertain)Νεότερη Ελλάδα · Γλωσσολόγος και λεξικογράφοςΓεώργιος Μπαμπινιώτης1939Νεότερη Ελλάδα · Λαϊκή τραγουδίστρια · δασκάλα φωνητικήςΓιώτα ΝέγκαΝεότερη Ελλάδα · Μυθιστοριογράφος · σεναριογράφοςΙωάννα Καρυστιάνη1952Αναγέννηση · Βυζαντινή αυτοκράτειραΕιρήνη η Αθηναίαc. 752 – 803Νεότερη Ελλάδα · Μεσόφωνος · ΠιανίσταΊρμα Κολάση1918 – 2012Αρχαιότητα · Ποιητής · ΛόγιοςΚαλλίμαχοςc. 305 BC – c. 240 BCΑναγέννηση · Ποιήτρια · υμνογράφοςΚασσιανή (Κασσία)c. 800–810 – before 867Νεότερη Ελλάδα · Ποιήτρια και μεταφράστριαΚατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ1939 – 2020Νεότερη Ελλάδα · Δικαστικός · πρώην πρόεδροςΚατερίνα Σακελλαροπούλου1956Αρχαιότητα · Βασίλισσα της ΑιγύπτουΚλεοπάτρα Ζ΄69 BC – 30 BCΝεότερη Ελλάδα · Ζωγράφος τοπίωνΚωνσταντίνος Μαλέας1879 – 1928Αρχαιότητα · Λυρική ποιήτριαΚόρινναdate disputedΝεότερη Ελλάδα · Σκηνοθέτης · σεναριογράφοςΚώστας Γαβράς1933Νεότερη Ελλάδα · Δασκάλα χορού και χορογράφοςΚούλα Πράτσικα1899 – 1984Νεότερη Ελλάδα · Εικαστικός και περφόρμερΛήδα Παπακωνσταντίνου1945Νεότερη Ελλάδα · Συγγραφέας και δημοσιογράφοςΛευκάδιος Χερν1850 – 1904Νεότερη Ελλάδα · Μυθιστοριογράφος και ιστορικόςΛένα Διβάνη1955Νεότερη Ελλάδα · Βιολιστής · ΜαέστροςΛεωνίδας Καβάκος1967Νεότερη Ελλάδα · Ηθοποιός · σκηνοθέτρια · παιδαγωγόςΛυδία Κονιόρδου1953Νεότερη Ελλάδα · Ποιήτρια και μεταφράστριαΜαντώ Αραβαντινού1923/1926 – 1998Νεότερη Ελλάδα · Τραγουδίστρια · ερμηνεύτρια ποίησηςΜαρία Φαραντούρη1947Νεότερη Ελλάδα · Ποιήτρια, πεζογράφοςΜαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου1930Νεότερη Ελλάδα · Ποιήτρια και μεταφράστριαΜαρία Κυρτζάκη1948 – 2016Νεότερη Ελλάδα · Γλύπτρια και εικαστικός εγκαταστάσεωνΜαρία Λοϊζίδου1958Νεότερη Ελλάδα · Σκηνοθέτρια και μοντέρΜαρία Πλυτά1915 – 2006Αρχαιότητα · Δραματουργός · Νέα ΚωμωδίαΜένανδροςc. 344–342 BC – c. 292–291 BCΝεότερη Ελλάδα · Πεζογράφος · ΜεταφραστήςΜένης Κουμανταρέας1931 – 2014Νεότερη Ελλάδα · ΣκηνοθέτηςΝίκος Κούνδουρος1926 – 2017Νεότερη Ελλάδα · Στιχουργός · ΠεζογράφοςΟδυσσέας Ιωάννου1967Αρχαιότητα · Φιλόσοφος και ποιητήςΠαρμενίδηςc. 515 BC (uncertain) – UnknownΝεότερη Ελλάδα · Μυθιστοριογράφος · αστυνομική λογοτεχνίαΠέτρος Μάρκαρης1937Αρχαιότητα · Σοφιστής και δάσκαλοςΠρωταγόραςc. 490 BC – c. 420 BCΝεότερη Ελλάδα · Χορεύτρια, χορογράφος και δασκάλαΡαλλού Μάνου1915 – 1988Νεότερη Ελλάδα · Εικαστικός και δασκάλαΡένα Παπασπύρου1938Νεότερη Ελλάδα · Τραγουδίστρια · συνθέτριαΣαβίνα Γιαννάτου1959Αρχαιότητα · Λυρικός ποιητήςΣιμωνίδης ο Κείοςc. 556 BC – c. 468 BCΝεότερη Ελλάδα · ΖωγράφοςΣοφία Λασκαρίδου1876 – 1965Νεότερη Ελλάδα · Μυθιστοριογράφος, ιστορικός και μεταφράστριαΣώτη Τριανταφύλλου1957Νεότερη Ελλάδα · Ζωγράφος και αγιογράφοςΣπύρος Παπαλουκάς1892 – 1957Νεότερη Ελλάδα · Κινηματογραφιστής και ηθοποιόςΣταύρος Τορνές1932 – 1988Αρχαιότητα · Γεωγράφος και ιστορικόςΣτράβωνc. 64 BC – After AD 23Νεότερη Ελλάδα · Τραγουδίστρια · ηθοποιόςΤάνια Τσανακλίδου1952Νεότερη Ελλάδα · Πεζογράφος · ΣεναριογράφοςΘανάσης Βαλτινός1932 – 2024Αναγέννηση · Βυζαντινή αυτοκράτειραΘεοδώραc. 500 – 548Νεότερη Ελλάδα · Σκηνοθέτης και δάσκαλος θεάτρουΘεόδωρος Τερζόπουλος1945Αρχαιότητα · Φιλόσοφος και φυσιοδίφηςΘεόφραστοςc. 371 BC – c. 287 BCΝεότερη Ελλάδα · Πεζογράφος και μεταφραστήςΘοδωρής Καλλιφατίδης1938Νεότερη Ελλάδα · Ποιητής · ΜεταφραστήςΤίτος Πατρίκιος1928Νεότερη Ελλάδα · Σκηνοθέτρια · σεναριογράφοςΤώνια Μαρκετάκη1942 – 1994Νεότερη Ελλάδα · Ποιήτρια · ΜεταφράστριαΤζένη Μαστοράκη1949 – 2024Αρχαιότητα · Φιλόσοφος των παραδόξωνΖήνων ο Ελεάτηςc. 490 BC – UnknownΝεότερη Ελλάδα · Χορεύτρια, χορογράφος και δασκάλαΖουζού Νικολούδη1917 – 2004

Όλες οι προσωπικότητες →