Μένης Κουμανταρέας

Ο Μένης Κουμανταρέας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1931 και παρέμεινε στενά δεμένος με την πόλη. Εργάστηκε σε ναυτιλιακά και ασφαλιστικά γραφεία έως το 1981, γράφοντας παράλληλα με τη δουλειά του· από το 1982 επικεντρώθηκε στη γραφή. Έζησε διαστήματα στο Λονδίνο το 1948 και στο Δυτικό Βερολίνο το 1970, με υποτροφία της DAAD. Γραφεία, διαδρομές και αστικές συναντήσεις έδωσαν χώρους σε μια πολύμορφη λογοτεχνική πορεία.

Το 1961 δημοσίευσε μεταφράσεις πεζών των Χέμινγουεϊ, Τζόις και Μοράβια στον Ταχυδρόμο. Το πρώτο βιβλίο του, η συλλογή Τα μηχανάκια, εκδόθηκε το 1962. Στη στρατιωτική δικτατορία αντιμετώπισε τέσσερις δίκες για Το αρμένισμα (1967), πριν απαλλαγεί το 1969. Το 1970 συμμετείχε στην αντιδικτατορική έκδοση Δεκαοχτώ κείμενα.

Τιμήθηκε με τέσσερα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας και με το βραβείο του Ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών το 2008. Ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων, συμμετείχε επίσης σε θεατρικούς και μουσικούς φορείς. Τον Δεκέμβριο του 2012 δώρισε το αρχείο του στο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ. Χειρόγραφα, σχεδιάσματα, μεταφράσεις, αλληλογραφία και ηχογραφήσεις τεκμηριώνουν την εργασία του. Πέθανε στην Αθήνα το 2014.

Η Αθήνα του Κουμανταρέα είναι χώρος εργασίας, μετακίνησης και συναντήσεων ανάμεσα σε ανθρώπους που οι ζωές τους δεν ταιριάζουν εύκολα. Τα μηχανάκια (1962) ακολουθούν νέους υπό κοινωνική και οικογενειακή πίεση· ο τίτλος αναφέρεται σε μηχανικά παιχνίδια. Η Βιοτεχνία υαλικών (1975) εστιάζει στην Μπέμπα και στον Βλάση Ταντή, στην επιχείρηση υαλικών και στα όνειρα και τις απογοητεύσεις γύρω της.

Η κυρία Κούλα (1978) κάνει τη διαδρομή του Ηλεκτρικού τόπο απρόσμενης σχέσης ανάμεσα σε ώριμη γυναίκα και νεαρό φοιτητή. Οι συναντήσεις τους φέρνουν διαφορετικές ηλικίες και κοινωνικές προσδοκίες στο ίδιο βαγόνι. Η καθημερινή μετακίνηση γίνεται αφορμή οικειότητας, αβεβαιότητας και χωρισμού, δίνοντας δραματικό ρόλο στην οικεία πόλη.

Το κουρείο (1979) προσφέρει ακόμη έναν προσεκτικά παρατηρημένο αστικό χώρο. Μιλώντας για την επανέκδοση το 2010, ο συγγραφέας εξήγησε ότι έλεγξε με τον επιμελητή του αν ο καθρέφτης επέτρεπε στον περαστικό να δει το πρόσωπο του πελάτη. Μια μικρή χωρική λεπτομέρεια είχε επομένως σημασία για την αληθοφάνεια. Το Δυο φορές Έλληνας (2001) διευρύνει την κλίμακα σε δύο οικογένειες και στα χρόνια 1949–1990. Παράλληλα, μεταφράσεις συγγραφέων όπως ο Φόκνερ και ο Κάρολ διεύρυναν τη λογοτεχνική συζήτηση στα ελληνικά.

Ο Κουμανταρέας κάνει την οικεία πόλη άξια δεύτερης ματιάς. Η προσοχή στον καθρέφτη στο βιβλίο Το κουρείο συνδέει τη λογοτεχνική παρατήρηση με πρακτική νεοελληνική δεξιότητα: τη διάκριση αυτού που βλέπει από αυτόν που είναι ορατός. Διαβάστε το προσαρμοσμένο κείμενο Β1 και σχεδιάστε φανταστική βιτρίνα, καθρέφτη και καρέκλα. Γράψτε Ο περαστικός βλέπει τον πελάτη. και Ο πελάτης φαίνεται στον καθρέφτη., ξεχωρίζοντας τα υποκείμενα. Μετακινήστε την καρέκλα στο σχέδιο και γράψτε δύο νέες προτάσεις για την αλλαγμένη θέα. Πείτε τες δυνατά σε συνεργάτη. Η πρωτότυπη πεζογραφία προσφέρει περαιτέρω ανάγνωση με υποστήριξη· η διδακτική σκηνή είναι ανεξάρτητο παράδειγμα.

• Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1931· πέθανε εκεί το 2014.
• Τα μηχανάκια, το πρώτο δημοσιευμένο βιβλίο του, κυκλοφόρησαν το 1962.
• Τέσσερα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας και βραβείο του Ιδρύματος Ουράνη το 2008.
• Δώρισε το αρχείο του στο ΕΛΙΑ-ΜΙΕΤ τον Δεκέμβριο του 2012.