Ίρμα Κολάση

Η Ίρμα Κολάση γεννήθηκε στην Αθήνα στις 28 Μαΐου 1918. Η οικογένειά της είχε αρμενογαλλική καταγωγή και η ίδια μιλούσε γαλλικά από μικρή, ενώ η Αθήνα της έδωσε τη συστηματική μουσική εκπαίδευση. Στο Ελληνικό Ωδείο σπούδασε πιάνο με τον Θησέα Πίνδιο και τραγούδι με τη Μάγκυ Καρατζά, με παρότρυνση του Δημήτρη Μητρόπουλου προς τη φωνητική. Συνέχισε στην Ακαδημία της Αγίας Καικιλίας στη Ρώμη, όπου η μουσική της κατάρτιση περιλάμβανε συνεργασία με τον Αλφρέντο Καζέλλα.

Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος την έφερε πίσω στην Ελλάδα. Από το 1940 έως το 1943 τραγούδησε στη νεοσύστατη Εθνική Λυρική Σκηνή, μεταξύ άλλων τη Σουτζούκι στη Μαντάμα Μπαττερφλάι και ρόλους συνόλου στον Πρωτομάστορα του Καλομοίρη. Η διδασκαλία και η συνοδεία ανήκαν επίσης στην αθηναϊκή επαγγελματική της ζωή. Η διεθνής φήμη της αναπτύχθηκε επομένως μέσα από συγκεκριμένη συμμετοχή στους ελληνικούς μουσικούς θεσμούς.

Εγκαταστάθηκε στο Παρίσι στα τέλη της δεκαετίας του 1940, αναπτύσσοντας καριέρα με ρεσιτάλ, ραδιοφωνία και δισκογραφία. Γάλλοι συνθέτες και σύγχρονη μουσική βρέθηκαν στο κέντρο του ρεπερτορίου της, μαζί με γερμανικό τραγούδι και άλλες παραδόσεις. Αργότερα δίδαξε στη Σκόλα Καντόρουμ του Παρισιού και στην Τρουά. Πέθανε στο Παρίσι στις 27 Μαρτίου 2012. Το αρχείο της περιήλθε στη Μουσική Βιβλιοθήκη της Αθήνας το 2017, διατηρώντας υλικό από τη μακρά ερμηνευτική και διδακτική της διαδρομή.

Η πρώιμη εργασία της Κολάση στην Εθνική Λυρική Σκηνή ανήκει στα χρόνια διαμόρφωσης του θιάσου. Η Σουτζούκι της στη Μαντάμα Μπαττερφλάι τεκμηριώνεται το 1940· στον Πρωτομάστορα το 1943 συμμετείχε στην ελληνική όπερα του Καλομοίρη, σε ρόλους του συνόλου. Τα τεκμήρια παρουσιάζουν μια εργαζόμενη μουσικό μέσα στο σύνολο, πριν από τη μεταγενέστερη φήμη της στο ρεσιτάλ.

Οι ηχογραφήσεις της βάζουν στο κέντρο την οικειότητα και τη μουσική ακρίβεια. Τα Eight Greek Folk Songs (Οκτώ ελληνικά δημοτικά τραγούδια), ηχογραφημένα με τον Αντρέ Κολάρ τον Μάιο του 1954, φέρνουν την ελληνική παράδοση στο στούντιο. Συνυπάρχουν με γαλλικά και γερμανικά τραγούδια στη δισκογραφία της. Οι ελληνικές μελωδίες του Ραβέλ αποτελούν ξεχωριστή λόγια επεξεργασία ελληνικών σκοπών. Τον Μάιο του 1955 ηχογράφησε το Poème de l’amour et de la mer (Ποίημα του έρωτα και της θάλασσας) του Σωσσόν με τη Φιλαρμονική του Λονδίνου και τον Λουί ντε Φρομάν, συνδέοντας τη φωνή με το ορχηστρικό χρώμα.

Στα BBC Proms του 1961 τραγούδησε τη Σεχραζάντ του Ραβέλ υπό τον Μπάζιλ Κάμερον. Το 1964 συμμετείχε στην Οξφόρδη στην πρεμιέρα των Πύρινων γλωσσών του Γιάννη Χρήστου, ορατορίου της Πεντηκοστής με ελληνικά ιερά κείμενα. Η διαδρομή συνδέει ελληνική σύνθεση και δημοτικό τραγούδι με τη διεθνή σύγχρονη μουσική· γλώσσες και απαιτήσεις αλλάζουν από έργο σε έργο.

Το αρχείο της Κολάση προσφέρει μια πρώτη γνωριμία μέσα από τη δίγλωσση διαδικτυακή περιγραφή του στη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος «Λίλιαν Βουδούρη» στην Αθήνα. Βρείτε παρτιτούρες, επιστολές και φωτογραφίες και αντιστοιχίστε τις με τις αγγλικές λέξεις της περιγραφής. Συγκρίνετε τι μπορεί να αποκαλύψει κάθε τεκμήριο. Γράψτε Στην παρτιτούρα βλέπω νότες και Στην επιστολή διαβάζω ένα μήνυμα και συνδέστε μια αντίθεση με ενώ. Εξηγήστε ποια πηγή θα χρησιμοποιούσατε για μια συνεργασία ή έναν ήχο. Η συλλογή περιέχει και ηχητικό υλικό· μια φωτογραφία μόνη της δεν αποδίδει ακριβώς τη φωνή. Η άσκηση B1 καλλιεργεί λεξιλόγιο τεκμηρίων και αιτιολογημένες συγκρίσεις στα νέα ελληνικά. Τα γαλλικά τραγούδια της παραμένουν γαλλόφωνο υλικό ακρόασης.

• Σπούδασε πιάνο και τραγούδι στο Ελληνικό Ωδείο.
• Ηχογράφησε Οκτώ ελληνικά δημοτικά τραγούδια με Αντρέ Κολάρ τον Μάιο του 1954.
• Το αρχείο της περιλαμβάνει δώδεκα κουτιά και ελληνικά, αγγλικά και γαλλικά τεκμήρια.