Stavros Tornes

Tornes werkte vanaf de jaren vijftig als acteur en regieassistent in de Griekse film voordat hij eigen projecten ontwikkelde. In 1967 regisseerde hij Dageraad op Thera samen met Kostas Sfikas. De verhuizing naar Italië rond de dictatuurjaren bracht gewoon betaald werk en Europese filmontmoetingen. Hij acteerde bij Francesco Rosi en de gebroeders Taviani en maakte eigen werk.

Begin jaren tachtig keerde hij terug naar Griekenland en maakte Balamos in 1982. Charlotte van Gelder werd een belangrijke partner voor scenario’s en films. Hij werkte met vrienden, professionals en mensen buiten gebruikelijke acteurskringen. Kleine budgetten vormden de productie; beelden bewogen van herkenbare plaatsen naar onwaarschijnlijke reizen. Karkalou volgde in 1984, daarna Danilo Treles en Een reiger voor Duitsland. Hij overleed in 1988 met een klein, eigenzinnig oeuvre. Latere erkenning omvatte de retrospectieve in Thessaloniki in 2001. De festivalzaal met zijn naam verbindt hem met de blijvende cultuur van samen kijken en discussiëren.

Dageraad op Thera, 1967, ontstond in coregie met Kostas Sfikas. Coatti, 1977, komt uit de Italiaanse periode en mengt aandacht voor levens aan de rand met verzonnen situaties. Balamos, 1982, begint met een man die op Thessalische markten een paard zoekt en opent naar mythe en verbeelding. Een praktische ontmoeting kan een onverwachte filmwereld beginnen.

Karkalou, 1984, volgt een oudere man en jonge taxichauffeur voorbij een eenvoudige realistische verklaring. Charlotte van Gelder deelt het scenariocredit. Danilo Treles, 1986, en Een reiger voor Duitsland, in de festivalfilmografie op 1987 gedateerd, zetten de zoektocht voort. De Kavvadias-documentaire, door ERT eerst uitgezonden op 19 mei 1982, verbindt Griekse poëzie in zijn stem met Piraeus en de zee. Zijn loopbaan doorkruiste landen en talen; iedere film heeft eigen stemmen. Het korte citaat is Kaplanidis’ latere herinnering aan een gesprek bij Danilo Treles en bewaart een kleine menselijke uitwisseling.

Tornes verruimde Griekse cinema met dagelijkse ervaring en verbeeldingsvrijheid. De films richten aandacht op ontmoetingen, plaatsen en stemmen. De Kavvadias-documentaire verbindt concreet Griekse poëzie en bewegend beeld.

Kaplanidis herinnert zijn vraag aan een Griekslerende: «Τι έμαθες σήμερα;». Gebruik die voor een filmwoordendagboek. Begin met πλάνο en «Πριν δεν ήξερα τη λέξη πλάνο. Σήμερα την έμαθα. Τώρα ξέρω τι σημαίνει». Schrijf een eigen zin, vertel een partner wat u leerde. Bekijk aan het weekeinde de werkelijk gebruikte woorden. B1 beschrijft deze begeleide Nieuwgriekse activiteit tussen eerder leren en huidige kennis.

• Hij regisseerde Dageraad op Thera met Kostas Sfikas in 1967.
• Karkalou noemt Tornes en Charlotte van Gelder voor het scenario.
• ERT zond de Kavvadias-documentaire eerst uit op 19 mei 1982.