Ιωάννα Καρυστιάνη

Η Ιωάννα Καρυστιάνη, γνωστή διεθνώς και ως Ioanna Karystiani ή Ioanna Karystiáni, γεννήθηκε στα Χανιά της Κρήτης το 1952. Σπούδασε νομικά και εργάστηκε ως σκιτσογράφος και εικονογράφος πριν γίνει γνωστή για την πεζογραφία. Το σχέδιο και η γραφή ανήκαν στη δημόσια καλλιτεχνική της δουλειά· η μυθοπλασία πρόσθεσε εκτεταμένες ιστορίες και φωνές σε μια πορεία ήδη δεμένη με την εικόνα. Η συλλογή Η κυρία Κατάκη κυκλοφόρησε το 1995.

Το πρώτο της μυθιστόρημα, Μικρά Αγγλία, ακολούθησε το 1997 και τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος. Μέσα από μεταφράσεις απέκτησε διεθνές αναγνωστικό κοινό και έφερε τον ναυτικό κόσμο της Άνδρου σε μια οικογενειακή αφήγηση. Ακολούθησαν, μεταξύ άλλων, τα Σουέλ (2006), Το φαράγγι (2015) και Χίλιες ανάσες (2018). Σε αυτά διαμόρφωσε διαφορετικούς τόπους για ιστορίες μνήμης, δεσμών και δυσκολίας του λόγου.

Η Καρυστιάνη γράφει και για τον κινηματογράφο. Έγραψε το σενάριο στις Νύφες (2004), σε σκηνοθεσία Παντελή Βούλγαρη, και διασκεύασε τη Μικρά Αγγλία για την ταινία του που κυκλοφόρησε το 2013. Συνεργάστηκε επίσης στο σενάριο της Ψυχής βαθιάς (2009). Σε συνέντευξη του 2018 περιέγραψε επισκέψεις σε σχολεία για συζητήσεις ποίησης και πεζογραφίας, τοποθετώντας την κοινή ανάγνωση δίπλα στη δημιουργία των δικών της βιβλίων.

Η Μικρά Αγγλία (1997) τοποθετεί τις μεγάλες αποστάσεις της θάλασσας δίπλα στην εγγύτητα ενός σπιτιού στην Άνδρο. Η Όρσα αγαπά τον Σπύρο, αλλά οικογενειακές αποφάσεις αλλάζουν τις ζωές τους· όταν εκείνος παντρεύεται την αδελφή της Μόσχα, ένα λεπτό ξύλινο χώρισμα ανάμεσα στους ορόφους κάνει τους ήχους από πάνω μέρος της ιστορίας από κάτω. Η ναυτιλία ενώνει το νησί με μακρινά λιμάνια, ενώ δωμάτια, φωνές και βήματα δίνουν σωματική διάσταση στη συναισθηματική απόσταση.

Το Σουέλ (2006) μεταφέρεται στο ATHOS III, όπου ένας άνθρωπος χρόνια απομακρυσμένος από τη στεριά ζει με μνήμες και καλά φυλαγμένα μυστικά. Η θάλασσα είναι τόπος δουλειάς και καταφύγιο από την επιστροφή. Το φαράγγι (2015) φέρνει μια ομάδα αντιμέτωπη με την πίεση μιας μακράς σιωπής, ενώ το Χίλιες ανάσες (2018) παρακολουθεί την Πηγή Βογιατζή μέσα στο πένθος και στο ανήσυχο ερώτημα πού ανήκει.

Η Καρυστιάνη δίνει στους μικρούς τόπους αρκετό χρόνο ώστε οι δεύτεροι χαρακτήρες να αποκτούν σημασία. Στη συνέντευξη με την Αργυρώ Μποζώνη εξηγεί την υπομονετική αναζήτηση της σωστής λέξης και τη συνήθεια να διαβάζει δυνατά ένα τελειωμένο βιβλίο. Ο ήχος είναι λοιπόν υλικό των ιστοριών και τρόπος δοκιμής της πρόζας. Τα μυθιστορήματα προσκαλούν να προσέξουμε πώς ακούγεται ένας τόπος, πέρα από το πώς φαίνεται.

Διαβάστε την ελληνική εκδοτική περιγραφή της Μικράς Αγγλίας και σχεδιάστε ένα απλό σπίτι με δύο επίπεδα. Σημειώστε τα δωμάτια με πάνω και κάτω· προσθέστε ο όροφος, το ταβάνι και η φωνή. Γράψτε τέσσερις δικές σας ελληνικές προτάσεις για κάποιον που ακούει ήχο από άλλο δωμάτιο, χρησιμοποιώντας από και στον ή στην όπου ταιριάζει. Είναι δική σας φανταστική κάτοψη, εμπνευσμένη από τον τόπο του μυθιστορήματος. Διαβάστε τις προτάσεις δυνατά, ακολουθώντας τη συνήθεια της Καρυστιάνη, και ακούστε αν λείπει άρθρο ή αν η θέση είναι ασαφής. Το κείμενο Β1 υποστηρίζει αυτή την άσκηση χώρου, ήχου και ελληνικής διατύπωσης· το πλήρες λογοτεχνικό βιβλίο χρειάζεται πιο επίμονη ανάγνωση.

• Εργάστηκε ως σκιτσογράφος πριν γίνει γνωστή για την πεζογραφία.
• Η Μικρά Αγγλία ήταν μυθιστόρημα του 1997 πριν γίνει ταινία το 2013.
• Έγραψε τη σεναριακή διασκευή του δικού της μυθιστορήματος.
• Έχει περιγράψει πως διαβάζει δυνατά ένα τελειωμένο βιβλίο για να ακούσει τους χαρακτήρες του.