Κώστας Γαβράς

Ο Κώστας Γαβράς γεννήθηκε το 1933 στα Λουτρά Ηραίας της Αρκαδίας. Πήγε στη Γαλλία τη δεκαετία 1950, σπούδασε στην IDHEC και έμαθε παραγωγή ως βοηθός σκηνοθέτη. Πρώτο μεγάλου μήκους το Διαμέρισμα Δολοφόνων 1965: έρευνα φόνου γύρω από σιδηροδρομικό ταξίδι με Μοντάν, Σινιορέ, Τρεντινιάν. Έρευνα και αγωνία προαναγγέλλουν εργαλεία ευρύτερων πολιτικών ιστοριών. Το σύνολο ενέταξε επίσης τα πρώτα έργα στο γαλλικό σινεμά.

Η πορεία κινείται ανάμεσα σε ελληνική μνήμη, γαλλική παραγωγή και αγγλόφωνο σινεμά. Το Ζ μετέφερε διεθνώς τη δολοφονία Λαμπράκη μέσα από Βασιλικό, γαλλόφωνους ηθοποιούς και μουσική Θεοδωράκη. Αργότερα συνεργασίες εξέτασαν εξουσία σε δικαστήρια, κυβερνήσεις και εργασία. Ηθοποιοί και συγγραφείς έδωσαν ανθρώπινη κλίμακα στους θεσμούς. Τον Φεβρουάριο 2026 επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη για τιμητικές εκδηλώσεις και προβολή Ζ στο Ολύμπιον, μιλώντας στην ΕΡΤ3. Δεκαετίες μετά, η ταινία συναντούσε την πόλη που την ενέπνευσε.

Το Ζ 1969 ακολουθεί έρευνα θανάτου αντιπολιτευόμενου και εμπόδια σε όσους ζητούν απαντήσεις. Ελληνικό ιστορικό πλαίσιο, κυρίως γαλλικοί διάλογοι. Βραβείο επιτροπής Κάννες 1969, δύο Όσκαρ 1970. Η Ομολογία 1970 κάνει πολιτικό εξαναγκασμό και ομολογία δράμα. Θεσμικές διαδικασίες αποκαλύπτουν ή κρύβουν βία.

Ο αγγλόφωνος Αγνοούμενος 1982 προσεγγίζει πολιτική εξαφάνιση μέσω αναζήτησης συγγενών. Κοινός Φοίνικας 1982, Όσκαρ σεναρίου Γαβρά/Στιούαρτ 1983. Το Μουσικό Κουτί 1989 δείχνει κόρη που υπερασπίζεται πατέρα κατηγορούμενο για εγκλήματα πολέμου· Άρκτος 1990. Ενήλικοι στην Αίθουσα 2019 επιστρέφει σε ελληνική/ευρωπαϊκή πολιτική. Η Τελευταία Πνοή, Σαν Σεμπαστιάν 2024 και γαλλική έξοδος 2025, αντιπαραβάλλει γιατρό και συγγραφέα σε φροντίδα, φόβο, αξιοπρέπεια τέλους ζωής. Αγωνία και συνομιλία δίνουν διαφορετικούς ρυθμούς στο πώς δημόσιες αποφάσεις μπαίνουν σε ατομικές ζωές.

Ακούστε ελληνική συνέντευξη και σημειώστε μία πρόταση με νομίζω ή πιστεύω. Περιγράψτε σκηνή του Ζ σε τρεις δικές σας προτάσεις: ποιος ρωτά, απαντά, τι μένει αβέβαιο; Αναζητήστε έρευνα, δικαιοσύνη, εξουσία χωρίς αντιγραφή διαλόγων ή εξίσωση μυθοπλασίας με στοιχεία. Γράψτε γλώσσα ήχου δίπλα στον ελληνικό τίτλο. Διακρίνετε ακρόαση σκηνοθέτη από περιγραφή γαλλόφωνης ταινίας. Το Β 1 αφορά διασκευασμένο νεοελληνικό κείμενο· η αφηρημένη συνέντευξη χρειάζεται επανάληψη, αργή αναπαραγωγή και απομαγνητοφώνηση.

• Γεννήθηκε στην Αρκαδία το 1933.
• Πρώτη μεγάλου μήκους το 1965.
• Το Ζ είναι κυρίως γαλλόφωνο παρά το ελληνικό θέμα.
• Χρονολογία ταινίας και τελετής μπορεί να διαφέρει.