Λένα Διβάνη

Η Λένα Διβάνη γεννήθηκε στον Βόλο το 1955 και ήρθε στην Αθήνα για το πανεπιστήμιο. Σπούδασε πολιτική επιστήμη και δημόσια διοίκηση στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και ολοκλήρωσε διδακτορικό στη διπλωματική ιστορία στη Νομική Σχολή του. Η ακαδημαϊκή της έρευνα εξέτασε τις σχέσεις της σύγχρονης Ελλάδας με τις Μεγάλες Δυνάμεις και τους Βαλκάνιους γείτονές της. Σύνορα, μειονότητες και εξωτερική πολιτική αποτελούσαν πλευρές αυτού του ιστορικού πεδίου.

Δίδαξε Ιστορία Εξωτερικής Πολιτικής στη Νομική Αθηνών μέχρι την παραίτησή της το 2022. Παράλληλα με την έρευνα και τη διδασκαλία ανέπτυξε λογοτεχνική διαδρομή με διηγήματα, μυθιστορήματα, θέατρο και παιδικά βιβλία. Σε συνέντευξη του 2007 μίλησε για την απόλαυση του πειραματισμού και της αλλαγής. Η μετάβαση ανάμεσα στα είδη επέτρεπε αλλαγές στην κλίμακα, στη φωνή και στη σχέση με τον αναγνώστη.

Η δημόσια πολιτιστική της δραστηριότητα συνδέει επίσης τα βιβλία με άλλα μέσα. Ιστορικές μελέτες έγιναν εκπομπές που παρουσίασε η ίδια στο Cosmote History, μεταφέροντας την έρευνα στην τηλεόραση. Έχει αναλάβει ρόλους σε οργανισμούς για το βιβλίο, τα δικαιώματα των δημιουργών και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η ιστορικός και η αφηγήτρια παραμένουν συνδεδεμένες: τα δημόσια γεγονότα εισχωρούν στις ατομικές ζωές, ενώ μια μετατόπιση της αφηγηματικής οπτικής μπορεί να κάνει τις καθημερινές σχέσεις να φαίνονται ανοίκειες.

Το Εργαζόμενο αγόρι κυκλοφόρησε πρώτη φορά το 2000 και επανεκδόθηκε το 2023. Σε συνέντευξη για το μυθιστόρημα η Διβάνη εξήγησε ότι αντέστρεψε τους συμβατικούς ρόλους ανδρών και γυναικών. Η κωμική μετατόπιση καλεί τον αναγνώστη να παρατηρήσει συνήθειες που φαίνονται φυσικές απλώς επειδή είναι γνώριμες. Οι λέξεις της εργασίας, της εξουσίας και των καθημερινών προσδοκιών αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Η ιστορική της γραφή εξετάζει διαφορετικά τη σχέση ιδιωτικού και δημόσιου κόσμου. Τα Ζευγάρια που έγραψαν την ιστορία της Ελλάδας (2019) διερευνούν πώς αλληλοεπηρεάζονται οι προσωπικές σχέσεις ιστορικών προσώπων και η πολιτική τους δράση. Το πικρό ποτήρι (2020) εστιάζει στον Ιωάννη Καποδίστρια, στη Ρωξάνδρα Στούρτζα και στην Ελλάδα. Το Ονειρεύτηκα τη Διδώ (2022) συνδυάζει έρευνα και φανταστική συνάντηση με τη συγγραφέα Διδώ Σωτηρίου: υβριδική βιογραφία, όχι απομαγνητοφώνηση συνομιλίας.

Η Διβάνη μετακινεί επίσης το βλέμμα έξω από τον ανθρώπινο κόσμο, δίνοντας αφηγηματική φωνή σε έναν γάτο στο Εγώ ο Ζάχος Ζάχαρης. Στο Έτσι τελειώνει ο κόσμος, που εκδόθηκε τον Απρίλιο του 2026, η φιλία δύο αγοριών εξελίσσεται σε αγώνα για εξουσία με φόντο την ελληνική πολιτική, τα μέσα ενημέρωσης και την οικονομική κρίση. Οι αλλαγές αφηγητών και κοινωνικών θέσεων κρατούν κεντρικό το ερώτημα ποιος βλέπει και ποιος μιλά.

Η Διβάνη συνδέει τη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία με την ιστορική έρευνα και την προσοχή στους κοινωνικούς ρόλους. Η σάτιρά της προσφέρει αφετηρία για γλωσσική εξάσκηση: μια μικρή γραμματική αλλαγή συνοδεύει την αλλαγή προσώπου χωρίς να αλλάζει τις ικανότητές του. Ακούστε το προσαρμοσμένο κείμενο και γράψτε δύο δικές σας προτάσεις για ένα επάγγελμα: ο νέος συγγραφέας γράφει και η νέα συγγραφέας γράφει. Αντικαταστήστε το νέος / νέα με άλλο επίθετο που συμφωνεί και διαβάστε δυνατά. Προσέξτε τη σταθερή κατάληξη του ουσιαστικού, το άρθρο και το επίθετο που αλλάζουν. Έπειτα περιγράψτε ποιος αφηγείται ένα βιβλίο της. Είναι εξάσκηση στη συμφωνία και στην οπτική στα νέα ελληνικά, εμπνευσμένη από το έργο της, όχι περίληψη όλων των χαρακτήρων του μυθιστορήματος.

• Το Εργαζόμενο αγόρι πρωτοεκδόθηκε το 2000· η έκδοση Πατάκη είναι του 2023.
• Η Διβάνη παραιτήθηκε από το πανεπιστήμιο το 2022.
• Το Έτσι τελειώνει ο κόσμος κυκλοφόρησε τον Απρίλιο του 2026.
• Ένας γάτος αφηγείται το Εγώ ο Ζάχος Ζάχαρης.