Ελένη Καραΐνδρου

Η Ελένη Καραΐνδρου, γνωστή διεθνώς ως Eleni Karaindrou ή Eléni Karaïndrou, γεννήθηκε στο ορεινό χωριό Τείχιο το 1941. Σπούδασε πιάνο και θεωρητικά στο Ελληνικό Ωδείο της Αθήνας και αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1967 πήγε στο Παρίσι, όπου μελέτησε εθνομουσικολογία και ενορχήστρωση. Η συνάντηση με μουσικές παραδόσεις έγινε μέρος μιας πορείας που ενώνει την προσοχή στο κάθε όργανο με ευρεία δραματική φαντασία.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, ίδρυσε το Εργαστήριο Παραδοσιακών Οργάνων στο Πολιτιστικό Κέντρο ΩΡΑ. Από το 1975 έως το 1982 εργάστηκε στο Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, κοντά στον Μάνο Χατζιδάκι. Ο κινηματογράφος και το θέατρο έγιναν σταθερά πεδία σύνθεσης. Συνεργάστηκε με τον Χριστόφορο Χριστοφή, την Τώνια Μαρκετάκη, τη Μαργκαρέτε φον Τρόττα και τον Αντώνη Αντύπα, καθώς και με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο, με τον οποίο ανέπτυξε μακρόχρονη καλλιτεχνική σχέση.

Η διεθνής δισκογραφική της πορεία περιλαμβάνει το Music for Films (Μουσική για ταινίες), που κυκλοφόρησε από την ECM το 1991, και τη συνεχή συνεργασία με τον παραγωγό Μάνφρεντ Άιχερ. Οι συναυλίες έφεραν τις συνθέσεις της σε διαφορετικό περιβάλλον, με την ίδια στο πιάνο και διακεκριμένους σολίστ δίπλα της. Το 2021 τα World Soundtrack Awards την τίμησαν για το σύνολο της σταδιοδρομίας της.

Τα θέματα της Καραΐνδρου συνδέουν συχνά μια αναγνωρίσιμη μελωδική γραμμή με ένα ιδιαίτερο ηχόχρωμα. Η βιόλα της Κιμ Κασκασιάν έχει κεντρικό ρόλο στον δίσκο Το βλέμμα του Οδυσσέα (1995), ενώ οι συντελεστές περιλαμβάνουν επίσης όμποε, ακορντεόν, βιολοντσέλο, φωνή και έγχορδα. Ακολουθώντας τις παραλλαγές ενός θέματος, ακούμε πώς μια μικρή μελωδική ιδέα αποκτά διαφορετικό βάρος χωρίς να γίνεται τραγούδι με λέξεις.

Το Μια αιωνιότητα και μια μέρα (1998) φέρνει κλαρίνα και άλλους παραδοσιακούς ήχους σε επαφή με ορχηστρικό σύνολο. Τα όργανα ανταποκρίνονται στην ατμόσφαιρα του κινηματογράφου του Αγγελόπουλου, αλλά ο δίσκος επιτρέπει στη μουσική να αναπτυχθεί ανεξάρτητα από τις εικόνες. Το Music for Films είχε ήδη συγκεντρώσει ηχογραφήσεις από διαφορετικές ταινίες σε μια ακουστική διαδρομή, με μουσική συνδεδεμένη και με το σαξόφωνο του Γιαν Γκαρμπάρεκ.

Το Concert in Athens (Συναυλία στην Αθήνα), ηχογραφημένο στο Μέγαρο τον Νοέμβριο του 2010 και κυκλοφορημένο το 2013, ενώνει την Κασκασιάν, τον Γκαρμπάρεκ και τον ομποΐστα Βαγγέλη Χριστόπουλο με την Καραΐνδρου. Περιλαμβάνει μουσική για έργα των Άρθουρ Μίλερ, Τενεσί Ουίλιαμς και Έντουαρντ Άλμπι δίπλα σε κινηματογραφικά θέματα. Ο συνδυασμός δείχνει ότι η μουσική της αφήγηση ξεπερνά το σινεμά: ένα σόλο όργανο μπορεί να υποδηλώνει χαρακτήρα, παύση ή ανήσυχη ανάμνηση.

Ακούστε ένα σύντομο επίσημο δείγμα της ECM από Το βλέμμα του Οδυσσέα και συμβουλευτείτε τους συντελεστές των οργάνων. Επιλέξτε έναν ήχο και περιγράψτε τον με τις λέξεις η βιόλα, το όμποε ή το ακορντεόν· ελέγξτε το όργανο αντί να το μαντέψετε από τον τίτλο. Γράψτε τρεις δικές σας προτάσεις με ήρεμος, αργός ή πιο έντονος και εξηγήστε ποια διάθεση ακούτε. Η οργανική ακρόαση προσφέρει κάτι προς περιγραφή, ενώ η εξάσκηση στα ελληνικά προέρχεται από τις προτάσεις σας και τα λόγια της συνέντευξης. Διαβάστε δυνατά το σύντομο ελληνικό απόσπασμα και προσέξτε τον τόνο στις λέξεις ποίηση και έμπνευση. Το κείμενο Β1 υποστηρίζει την άσκηση· η άφωνη μουσική παραμένει διαφορετική από τον προφορικό ελληνικό λόγο.

• Ίδρυσε εργαστήριο παραδοσιακών οργάνων στο Πολιτιστικό Κέντρο ΩΡΑ.
• Στο Βλέμμα του Οδυσσέα η Κιμ Κασκασιάν παίζει βιόλα, όχι βιολί.
• Το Concert in Athens ηχογραφήθηκε το 2010 και κυκλοφόρησε το 2013.
• Τα World Soundtrack Awards τίμησαν το σύνολο της πορείας της το 2021.