Αντουανέττα Αγγελίδη

Η Αντουανέττα Αγγελίδη σπούδασε αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και αποφοίτησε το 1973. Μετακόμισε κατόπιν στο Παρίσι και σπούδασε σκηνοθεσία και μοντάζ στο IDHEC, καθώς και θεωρία κινηματογράφου με τον Christian Metz. Η πορεία της προς το σινεμά συνέδεσε την προηγούμενη ενασχόληση με τη ζωγραφική με το ερώτημα πώς γραμμές, άξονες και διατάξεις παράγουν νόημα. Σε μεταγενέστερη συνέντευξη περιέγραψε τη συνέχεια που ανακάλυψε ανάμεσα στη ζωγραφική, στην αρχιτεκτονική και στον κινηματογράφο.

Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της εμφανίστηκε το 1977. Ανάμεσα στον κινηματογράφο και στις εικαστικές τέχνες ανέπτυξε φεμινιστική πειραματική πρακτική, όπου εικόνες και ήχοι δεν χρειάζεται να υπακούν σε συμβατική πλοκή. Οι μηχανισμοί του ονείρου πρόσφεραν μέθοδο σύνθεσης και όχι απλώς θέμα προς εικονογράφηση. Ζωγραφική, αντικείμενα, εγκαταστάσεις και περφόρμανς συνέχισαν παράλληλα με τις ταινίες, διευρύνοντας την έρευνα του χώρου και της θέσης του θεατή.

Η Αγγελίδη δίδαξε επίσης επί χρόνια σκηνοθεσία στο Τμήμα Κινηματογράφου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Έχει πλέον συνταξιοδοτηθεί από τη θέση αυτή. Το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης τίμησε τη συνολική της προσφορά το 2005 και το Prismatic Ground της απένειμε το Ground Glass Award το 2024. Οι διακρίσεις συνδέουν τη μακρόχρονη πρακτική της με κοινό πέρα από την Ελλάδα, ενώ η διδασκαλία μεταφέρει σε νέους κινηματογραφιστές ζητήματα κατασκευής, ανάλυσης και προσωπικού βλέμματος.

Το Idées Fixes / Dies Irae (1977), γνωστό και ως Παραλλαγές στο ίδιο θέμα, εξετάζει αναπαραστάσεις του γυναικείου σώματος στη σύγχρονη τέχνη. Παραγωγή της Γαλλίας, χρησιμοποιεί γαλλικά και ελληνικά. Οι επεξεργασμένες εικόνες και οι ήχοι της ομιλίας γίνονται μέρος του προβληματισμού για την αναπαράσταση, αντί να εικονογραφούν απλώς μια ιστορία.

Ο Τόπος (1985) κατασκευάζει ένα ονειρικό κατώφλι ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο. Η ταυτότητα μιας γυναίκας διαχέεται σε άλλες μορφές, ενώ φωνές και μνήμες διασχίζουν τα συνηθισμένα χρονικά όρια. Η σκηνοθέτρια περιγράφει τον χώρο ως ενεργή παρουσία, δίνοντας ιδιαίτερη σημασία στη σύνθεση και στις σχέσεις των σωμάτων. Οι ώρες – Μια τετράγωνη ταινία (1995) ακολουθεί την ανασύνθεση της ζωής της Σπένδως. Η μνήμη εμφανίζεται ως μεταβαλλόμενη κατασκευή, με την κυκλικότητα του χρόνου απέναντι σε μια τετράγωνη οργανωτική δομή.

Ο Κλέφτης ή η Πραγματικότητα (2001) προσφέρει τρεις εκδοχές μιας μέρας, διαμορφωμένες από διαφορετικές οπτικές και χαρακτήρες. Οι τρεις τελευταίες μεγάλου μήκους ταινίες είναι ελληνόφωνες, όμως η κατανόηση της πειραματικής μορφής τους απαιτεί περισσότερα από την αναγνώριση διαλόγων. Επανάληψη, κάδρο, ήχος και μετατοπίσεις οπτικής καλούν έναν ενεργό θεατή. Το ορατό αντικείμενο μένει ίδιο, ενώ το νόημά του αλλάζει με τη θέση ή τη σχέση του προς άλλη εικόνα.

Η Αγγελίδη διευρύνει τον ελληνικό κινηματογράφο με φεμινιστική πρακτική που αντιμετωπίζει τις εικόνες ως κατασκευασμένες σχέσεις. Έτσι συνδέεται η οπτική προσοχή με την περιγραφή στα νέα ελληνικά. Ακούστε το προσαρμοσμένο κείμενο, σχεδιάστε ένα ορθογώνιο σε χαρτί και βάλτε δύο μικρά αντικείμενα μέσα του. Περιγράψτε το ένα μπροστά από το άλλο και ονομάστε μια φωτεινή ή σκοτεινή περιοχή. Μετακινήστε ένα αντικείμενο έξω από το ορθογώνιο και εξηγήστε την αλλαγή με τώρα και επειδή. Τέλος συγκρίνετε τις δύο διατάξεις δυνατά. Η μικρή άσκηση ακολουθεί το ενδιαφέρον της για τη σύνθεση χωρίς να αντιγράφει κινηματογραφική σκηνή. Εξασκεί εκφράσεις χώρου, συμφωνία επιθέτων και αιτιολογημένη περιγραφή, χωρίς να απαιτεί κατανόηση ολόκληρης πειραματικής ταινίας.

• Το δίπλωμα αρχιτεκτονικής της είναι του 1973.
• Οι τέσσερις μεγάλου μήκους ταινίες της είναι του 1977, 1985, 1995 και 2001.
• Η ταινία του 1977 χρησιμοποιεί γαλλικά και ελληνικά· οι επόμενες τρεις ελληνικά.
• Το Prismatic Ground την τίμησε το 2024.