Δημήτριος Αιγινήτης

Ο Αιγινήτης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1862. Μετά το Βαρβάκειο σπούδασε μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, και στη συνέχεια το κράτος τον έστειλε στο Παρίσι για να ειδικευτεί στην αστρονομία, σε μια εποχή που η Γαλλία ήταν ένα από τα μεγάλα κέντρα της επιστήμης αυτής. Το 1890 επέστρεψε στην Ελλάδα ως διευθυντής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, και από το 1896 ήταν επίσης καθηγητής αστρονομίας και μετεωρολογίας στο Πανεπιστήμιο. Κράτησε τη θέση του διευθυντή για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες.

Το Αστεροσκοπείο είχε ιδρυθεί το 1842 χάρη σε δωρεά του τραπεζίτη Γεωργίου Σίνα, σε ένα κομψό κτίριο του Δανού αρχιτέκτονα Θεόφιλου Χάνσεν κοντά στην Ακρόπολη. Όταν ήρθε ο Αιγινήτης, είχε λίγα όργανα και ελάχιστη δραστηριότητα. Το αναδιοργάνωσε από την αρχή, βρήκε χρήματα από δωρητές και από το κράτος, έφερε νέα τηλεσκόπια και εξοπλισμό, και δημιούργησε νέα τμήματα.

Ήταν επίσης ενεργός στη δημόσια ζωή. Διετέλεσε δύο φορές υπουργός Παιδείας, το 1917 και το 1926, έγραψε άρθρα και εκλαϊκευτικά βιβλία για την αστρονομία και το κλίμα της Ελλάδας, και πίεζε το κράτος επί δεκαετίες να μεταρρυθμίσει το ημερολόγιο. Το 1926 έγινε ένα από τα πρώτα μέλη της Ακαδημίας Αθηνών, της οποίας υπήρξε πρόεδρος το 1929 και γενικός γραμματέας ως το 1933. Πέθανε στην Αθήνα στις 14 Μαρτίου 1934.

Το μεγάλο επίτευγμα του Αιγινήτη ήταν ότι έδωσε στην Ελλάδα επιστημονική υποδομή. Επί των ημερών του το Αστεροσκοπείο άρχισε συστηματικές μετεωρολογικές παρατηρήσεις σε όλη τη χώρα, τη βάση της μετέπειτα εθνικής μετεωρολογικής υπηρεσίας, και ο ίδιος μελέτησε και έγραψε για το κλίμα της Αθήνας και της Ελλάδας. Οργάνωσε επίσης σεισμολογική υπηρεσία, απαραίτητη σε μια από τις πιο σεισμογενείς χώρες της Ευρώπης, ώστε οι δονήσεις να καταγράφονται και να μελετώνται και όχι μόνο να προκαλούν φόβο. Στην ίδια την αστρονομία εκσυγχρόνισε τα όργανα και έφερε την Ελλάδα σε επαφή με τη διεθνή επιστημονική κοινότητα.

Η πιο ορατή του κληρονομιά στην καθημερινή ζωή είναι το ημερολόγιο. Ως το 1923 η Ελλάδα χρησιμοποιούσε ακόμη το παλιό Ιουλιανό ημερολόγιο, που τότε ήταν δεκατρείς μέρες πίσω από το Γρηγοριανό ημερολόγιο της Δυτικής Ευρώπης. Αυτό προκαλούσε ατελείωτη σύγχυση στο εμπόριο, στη διπλωματία και στην επιστήμη. Ο Αιγινήτης υποστήριζε για χρόνια ότι η χώρα έπρεπε να αλλάξει, και το 1923 το κράτος τελικά το έκανε: η επομένη της 15ης Φεβρουαρίου 1923 ορίστηκε ως 1η Μαρτίου. Τον επόμενο χρόνο η Εκκλησία της Ελλάδος υιοθέτησε αναθεωρημένο ημερολόγιο για τις ακίνητες εορτές, κρατώντας όμως την παραδοσιακή ημερομηνία του Πάσχα. Μια μειοψηφία πιστών αρνήθηκε την αλλαγή και ακολουθεί ως σήμερα το «παλαιό ημερολόγιο»· αυτοί λέγονται παλαιοημερολογίτες.

Το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών είναι σήμερα ένα από τα κορυφαία ερευνητικά κέντρα της Ελλάδας, με ινστιτούτα αστρονομίας, γεωδυναμικής και περιβαλλοντικής έρευνας, και οι μετεωρολογικοί του σταθμοί αποτελούν ακόμη μέρος των καθημερινών δελτίων καιρού που ακούν οι Έλληνες στις ειδήσεις. Το παλιό κτίριο στον Λόφο των Νυμφών, απέναντι από την Ακρόπολη, στεγάζει μουσείο και κέντρο επισκεπτών, όπου μπορείτε το βράδυ να κοιτάξετε μέσα από ένα ιστορικό τηλεσκόπιο. Κάθε φορά που ένας Έλληνας μιλά για το «νέο ημερολόγιο» ή το «παλαιό ημερολόγιο», μιλά για μια αλλαγή για την οποία αγωνίστηκε ο Αιγινήτης. Δρόμοι στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις φέρουν το όνομά του.

• Διηύθυνε το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών για περισσότερα από σαράντα χρόνια, από το 1890 ως τον θάνατό του.
• Στην Ελλάδα, μετά τις 15 Φεβρουαρίου 1923 ήρθε κατευθείαν η 1η Μαρτίου 1923.
• Ήταν μέλος της Ακαδημίας Αθηνών από τον πρώτο της χρόνο, το 1926, και πρόεδρός της το 1929.
• Οργάνωσε επίσης τις πρώτες καταγραφές σεισμών στην Ελλάδα, μια από τις πιο σεισμογενείς χώρες της Ευρώπης.