Αντώνης Φωστιέρης

Ο Αντώνης Φωστιέρης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1953 και κατάγεται από την Αμοργό. Σπούδασε Νομικά στην Αθήνα και Ιστορία Δικαίου στο Παρίσι. Η πρώτη του συλλογή, «Το Μεγάλο Ταξίδι», κυκλοφόρησε το 1971. Παράλληλη δραστηριότητα έγινε η έκδοση άλλων συγγραφέων: διηύθυνε τη «Νέα Ποίηση» από το 1974 έως το 1976 και συνεργάστηκε με τον Θανάση Νιάρχο στην ετήσια έκδοση «Ποίηση» από το 1975 έως το 1981. Τον Ιανουάριο του 1981 ξεκίνησαν τη «Λέξη», λογοτεχνικό περιοδικό που εξέδιδαν και διηύθυναν μέχρι το 2010.

Η λογοτεχνική του δουλειά περιλαμβάνει μεταφράσεις και επιμέλεια ανθολογιών, μαζί με τα δικά του ποιήματα. Μετέφρασε τις «Συμβουλές σ’ ένα νέο ποιητή» του Μαξ Ζακόμπ, που εκδόθηκαν στα ελληνικά το 1984. Με τον Νιάρχο συνέθεσε την ανθολογία «Έλληνες ποιητές για τη θάλασσα» (1997). Ποίησή του έχει ενταχθεί σε σχολικά βιβλία λογοτεχνίας στην Ελλάδα και στην Κύπρο και έχει ηχογραφηθεί με τη δική του φωνή. Η «Πολύτιμη Λήθη» (2003) έλαβε το Κρατικό Βραβείο Ποίησης το 2004. Η Ακαδημία Αθηνών του απένειμε το Βραβείο Ουράνη για το σύνολο του έργου του το 2010. Το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης προσφέρει σήμερα ψηφιακή συλλογή από το προσωπικό λογοτεχνικό του αρχείο.

Τα ποιήματα του Φωστιέρη κινούνται ανάμεσα στο συναίσθημα και στη σκέψη, δίνοντας συχνά σε μια φαινομενικά οικεία λέξη μια δεύτερη, ανησυχητική σημασία. Τίτλοι όπως η «Πολύτιμη Λήθη» (2003) συνδέουν ιδέες που μοιάζουν αντίθετες. Τα «Τοπία του Τίποτα» (2013) συνεχίζουν την αναζήτηση γύρω από την ύπαρξη και όσα μπορεί να συλλάβει η γλώσσα. Στον «Θάνατο τον Δεύτερο» (2020), ο τίτλος προέρχεται από την Αποκάλυψη του Ιωάννη, ενώ τα ποιήματα φέρνουν τη θνητότητα σε επαφή με την αξία της ζωής, τον χρόνο, τη σιωπή και τον λόγο.

Η γλώσσα του συνδυάζει τα σύγχρονα ελληνικά με λέξεις και αναφορές παλαιότερων περιόδων. Σε συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη το 2022, εξήγησε αυτή τη μείξη ως τρόπο να λειτουργήσει μέσα στο ποίημα η ιστορική συνέχεια της ελληνικής. Το αποτέλεσμα μπορεί να απαιτεί προσοχή στα συμφραζόμενα, στον ήχο και στην αμφισημία. Το σύντομο κείμενο εδώ προσφέρει προσαρμοσμένα καθημερινά ελληνικά πριν από αυτή τη δυσκολότερη συνάντηση.

Τα «Άπαντα – Τα ποιήματα 1970–2020» (2021) συγκεντρώνουν δέκα συλλογές. Η «Ποίηση και Ποιητική» (2026) περιλαμβάνει συνεντεύξεις, συνομιλίες και πεζούς στοχασμούς για τη γραφή. Μαζί με τα ποιήματα, οι συζητήσεις δείχνουν έναν συγγραφέα που σκέφτεται πώς σχηματίζεται το ποίημα και πώς συμμετέχει ο αναγνώστης.

Ο Φωστιέρης παραμένει προσβάσιμος μέσα από σχολικές ανθολογίες, τις ηχογραφημένες αναγνώσεις του και το ψηφιακό αρχείο του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης. Το αρχείο συνδέει ποιήματα με χειρόγραφα, λογοτεχνικά περιοδικά και εικαστικές αποκρίσεις καλλιτεχνών. Για μια μικρή γλωσσική άσκηση, ανοίξτε τη σελίδα των εκδόσεων Καστανιώτη για τα «Άπαντα – Τα ποιήματα 1970–2020» και βρείτε την «Πολύτιμη Λήθη» στον κατάλογο συλλογών. Αναζητήστε τη «λήθη», δηλαδή τη λησμονιά, και το αντίθετό της, τη «μνήμη». Γράψτε δύο δικές σας καθημερινές φράσεις που αρχίζουν με «Θυμάμαι» και «Ξεχνώ»: ένα όνομα που θυμάστε, μια διεύθυνση που ξεχνάτε. Αλλάξτε τα αντικείμενα και διαβάστε δυνατά. Έτσι ο λογοτεχνικός τίτλος αποκτά πρακτική χρήση πριν επιχειρήσετε να διαβάσετε τα ίδια τα ποιήματα.

• Η «Λέξη» έχει ένα όνομα ταιριαστό για το περιοδικό που διηύθυνε με τον Θανάση Νιάρχο.
• Οι συμβουλές του Μαξ Ζακόμπ προς νέους ποιητές ανήκουν στις μεταφράσεις του.
• Το πανεπιστημιακό αρχείο περιλαμβάνει χειρόγραφα και ηχογραφήσεις αναγνώσεων του ποιητή.