Kleopatra VII

Kleopatra urodziła się w 69 roku p.n.e. i dorastała na dworze w Aleksandrii. Jej ojciec Ptolemeusz XII zmarł w 51 roku p.n.e. Odziedziczyła tron wraz z młodszym bratem Ptolemeuszem XIII, ale rywalizacja doprowadziła do wojny domowej. Rzym już głęboko ingerował w sprawy Egiptu. Gdy Juliusz Cezar przybył do Aleksandrii w 48 roku p.n.e., Kleopatra zabiegała o jego wsparcie. Po wojnie aleksandryjskiej i śmierci brata odzyskała pozycję w 47 roku p.n.e., z innym bratem, Ptolemeuszem XIV, jako współwładcą.

Później rządziła z synem Cezarionem. W 41 roku p.n.e. spotkała Marka Antoniusza w Tarsie i zawarła sojusz łączący egipskie zasoby z rzymską potęgą wojskową. Mieli także troje dzieci. Konflikt z Oktawianem zakończył się klęską pod Akcjum w zachodniej Grecji w 31 roku p.n.e. Oktawian wkroczył do Aleksandrii w następnym roku. Antoniusz zmarł, a Kleopatra również odebrała sobie życie. Dokładny sposób pozostaje niepewny: nawet Plutarch podaje różne wersje. Egipt przeszedł pod panowanie Rzymu. Wiele zachowanych opowieści napisano później, więc barwne sceny wymagają ostrożności. Cleopatra i Kleopatra to ta sama królowa.

Dziełem Kleopatry było rządzenie: zabezpieczanie dynastii, negocjowanie sojuszy i reprezentowanie władzy królewskiej. Egipskie zboże i bogactwa przyciągały rzymskich przywódców, a armie Rzymu mogły decydować, kto zajmie egipski tron. Jej wybory były więc częścią niebezpiecznej walki o przetrwanie i wpływy, której sam romans nie wyjaśnia. Sojusz z Antoniuszem dał jej dodatkowe terytoria, lecz ich bezpieczeństwo zależało od kruchego partnerstwa politycznego.

Monety dostarczają świadectw z jej czasów. Niektóre mają jej portret i greckie tytuły królewskie, inne zestawiają jej wizerunek z Antoniuszem. Były to publiczne deklaracje władzy, nie neutralne fotografie. Dekoracja świątyń przedstawia inny język królewski: w Denderze Kleopatra i Cezarion występują w tradycyjnej egipskiej ikonografii religijnej. Jej monarchia działała w różnych środowiskach kulturowych. Plutarch, piszący długo po jej śmierci, chwali głos królowej i znajomość różnych języków, w tym egipskiego. Relacja świadczy o późniejszej reputacji, lecz nie ustala dokładnej listy opanowanych języków. Porównanie monet i opowieści literackich odróżnia współczesne świadectwa od późniejszych historii. Żadne źródło nie ujawnia bezpośrednio jej prywatnych myśli.

Dla uczących się w Grecji Kleopatra łączy historię hellenistyczną z poezją nowogrecką. Αλεξανδρινοί βασιλείς (Królowie aleksandryjscy) Kawafisa powraca do ceremonii nadania jej dzieciom królewskich tytułów; Καισαρίων (Cezarion) wyobraża syna poza zachowanymi źródłami. Przeczytaj wiersze po grecku i porównaj ich spojrzenie z Plutarchem. To późniejsze interpretacje artystyczne, nie relacje świadków. Zajrzyj też do internetowej kolekcji monet: znajdź jej greckie imię i słowo „królowa”, potem porównaj portret z obrazem filmowym. Przedmioty, literatura i kino tworzą różne Kleopatry.

• Jej imię pojawia się po grecku na dawnych monetach wraz z tytułami królewskimi.
• Plutarch napisał o jej językach długo po jej życiu.
• Akcjum leży w zachodniej Grecji; rozstrzygająca bitwa morska odbyła się w 31 roku p.n.e.
• Słynna historia ukąszenia przez węża to starożytna wersja, nie ustalona przyczyna śmierci.