VII. Kleopatra

Kleopatra MÖ 69’da doğdu ve İskenderiye’nin saray ortamında büyüdü. Babası XII. Ptolemaios MÖ 51’de öldü. Tahtı küçük kardeşi XIII. Ptolemaios ile birlikte devraldı; ancak rakip talepleri iç savaşa yol açtı. Roma zaten Mısır işlerine yoğun biçimde müdahale ediyordu. Julius Caesar MÖ 48’de İskenderiye’ye geldiğinde Kleopatra onun desteğini istedi. İskenderiye Savaşı ve kardeşinin ölümünden sonra MÖ 47’de konumunu yeniden kazandı; diğer kardeşi XIV. Ptolemaios ortak hükümdar oldu.

Daha sonra oğlu Caesarion ile hüküm sürdü. MÖ 41’de Tarsus’ta Marcus Antonius ile buluşarak Mısır kaynaklarını Roma’nın askerî gücüyle birleştiren bir ittifak kurdu. Ayrıca üç çocukları oldu. Octavianus ile çatışmaları, MÖ 31’de Yunanistan’ın batısındaki Actium yenilgisiyle sonuçlandı. Octavianus ertesi yıl İskenderiye’ye girdi. Antonius öldü; Kleopatra da yaşamına son verdi. Kesin yöntem belirsizdir: Plutarkhos bile farklı anlatılar aktarır. Mısır Roma yönetimine geçti. Günümüze ulaşan anlatıların çoğu daha sonra yazıldığından canlı sahneler ihtiyatla okunmalıdır. Cleopatra ve Kleopatra yazımları aynı kraliçeyi belirtir.

Kleopatra’nın işi yönetmekti: hanedanı güvenceye almak, ittifaklar kurmak ve kraliyet otoritesini temsil etmek. Mısır’ın tahılı ve zenginliği Romalı liderler için değerliydi; Roma orduları ise Mısır tahtına kimin oturacağını belirleyebilirdi. Dolayısıyla kararları, yalnızca aşkla açıklanamayacak tehlikeli bir hayatta kalma ve nüfuz mücadelesine aitti. Antonius ile ittifakı ona yeni bölgeler kazandırdı, fakat bunların güvenliği kırılgan bir siyasi ortaklığa bağlıydı.

Sikkeler onun yaşadığı dönemden kanıtlar sunar. Bazılarında portresi ve Yunanca kraliyet unvanları, bazılarında Antonius’un yanında kendi imgesi yer alır. Bunlar tarafsız fotoğraflar değil, kamusal iktidar beyanlarıydı. Tapınak bezemeleri başka bir kraliyet dili gösterir: Dendera’da Kleopatra ve Caesarion geleneksel Mısır dinî ikonografisi içinde görünür. Monarşisi farklı kültürel ortamlarda işliyordu. Ölümünden çok sonra yazan Plutarkhos, sesini ve Mısır dili dahil çeşitli dilleri konuşabilmesini över. Anlatısı sonraki itibarı için değerlidir, fakat bildiği dillerin kesin listesini vermez. Sikkelerle edebî anlatıları karşılaştırmak, çağdaş kanıtı sonraki öykülerden ayırır. Hiçbir kaynak onun özel düşüncelerini doğrudan açığa çıkarmaz.

Yunanistan’da dil öğrenenler için Kleopatra, Helenistik tarihi modern Yunan şiirine bağlar. Kavafis’in Αλεξανδρινοί βασιλείς (İskenderiyeli Krallar) şiiri, çocuklarına kraliyet unvanları verilen törene döner; Καισαρίων (Caesarion), oğlunu tarihsel kayıtların ötesinde hayal eder. Şiirleri Yunanca okuyup bakış açılarını Plutarkhos ile karşılaştırın. Bunlar görgü tanıklıkları değil, sonraki sanatsal yorumlardır. Bir müzenin çevrimiçi sikke koleksiyonunu da inceleyin: Yunanca adını ve kraliçe sözcüğünü bulun, ardından portreyi bir film görüntüsüyle karşılaştırın. Nesneler, edebiyat ve sinema farklı Kleopatralar oluşturur.

• Adı antik sikkelerde kraliyet unvanlarıyla birlikte Yunanca yazılıdır.
• Plutarkhos’un dil yeteneklerine ilişkin anlatısı yaşamından çok sonra yazıldı.
• Actium Yunanistan’ın batısındadır; belirleyici deniz savaşı MÖ 31’de gerçekleşti.
• Ünlü yılan ısırığı öyküsü antik bir anlatıdır, kanıtlanmış ölüm nedeni değildir.