Maria Polidouri

Maria Polidouri urodziła się 1 kwietnia 1902 roku w Kalamacie na Peloponezie jako córka nauczyciela literatury; rodzina przenosiła się wraz z jego przydziałami do Gytheio i Filiatry. Była bystra i niespokojna, zaczęła publikować wiersze jeszcze jako uczennica, a w wieku szesnastu lat pracowała już jako urzędniczka w prefekturze Mesenii. W 1920 roku oboje jej rodzice zmarli w odstępie kilku tygodni. W następnym roku przeniosła się do prefektury Attyki w Atenach i zapisała na wydział prawa, bardziej z ambicji niż z chęci zostania prawniczką.

W biurze w 1922 roku poznała kolegę, poetę Kostasa Kariotakisa. Zakochali się; on miał dwadzieścia pięć lat, ona dwadzieścia. W ciągu kilku miesięcy Kariotakis dowiedział się, że ma kiłę, i zakończył związek, nie mówiąc jej dlaczego. Zraniona i zagubiona Polidouri zaręczyła się z adwokatem, zerwała zaręczyny, porzuciła studia i służbę państwową i zapisała się do szkoły aktorskiej, krótko występując na scenie. W 1926 roku wyjechała do Paryża, gdzie uczyła się krawiectwa i żyła w biedzie; tam zachorowała na gruźlicę.

Wróciła do Aten w 1928 roku i trafiła do sanatorium Sotiria, wielkiego szpitala dla gruźlików na zboczach Hymetu. W lipcu tego samego roku Kariotakis zastrzelił się w Prewezie. Polidouri, która nigdy nie przestała go kochać, przelała resztę życia w dwie cienkie książki i dziennik. Zmarła w ateńskiej klinice 29 kwietnia 1930 roku w wieku dwudziestu ośmiu lat.

Oba tomiki Polidouri, Οι τρίλλιες που σβήνουν (Gasnące tryle, 1928) i Ηχώ στο χάος (Echo w chaosie, 1929), zostały wydrukowane, gdy przebywała w sanatorium, a niemal każdy wiersz zwraca się w nich do kogoś nieobecnego: do zmarłych rodziców, do utraconego ukochanego, do samej śmierci, którą opisuje jako oblubieńca przychodzącego po nią. Greka jest demotyczna i muzyczna, z regularnym rymem i metrum, a ton to mieszanina młodzieńczej egzaltacji i jasnego smutku, jakiej nie ma w pełni żaden inny grecki poeta lat dwudziestych. Krytycy jej czasów zaliczyli ją wraz z Kariotakisem do «pokolenia lat dwudziestych», poetów rozczarowania po katastrofie małoazjatyckiej 1922 roku; ale tam, gdzie Kariotakis jest ironiczny, Polidouri jest bezbronnie odsłonięta.

Jej najsłynniejszy wiersz, «Μόνο γιατί μ' αγάπησες» (Tylko dlatego, że mnie kochałeś), odwraca zwykły porządek poezji miłosnej: śpiewa, mówi, nie dlatego, że jest piękna czy utalentowana, lecz tylko dlatego, że kiedyś ją kochano, a ta miłość dała jej głos i powód do istnienia. Inne znane wiersze to Σ' αγαπώ (Kocham cię), Γιατί σ' αγάπησα (Bo cię kochałam) oraz wiersze do Kariotakisa po jego śmierci. Jej dziennik z sanatorium i tekst prozatorski Ημερολόγιο (Dziennik) ukazują ten sam głos w prostej prozie, bez sentymentalizmu wobec choroby i śmierci. Po jej śmierci wiersze, wraz z niepublikowanymi utworami, zebrano w jednym tomie Άπαντα (Dzieła zebrane).

Polidouri i Kariotakis to wielka tragiczna para literacka Grecji, a ich historię opowiedziano w powieściach i w serialach telewizyjnych. Jej wiersze czyta się na lekcjach literatury w gimnazjum i liceum obok jego wierszy, a «Μόνο γιατί μ' αγάπησες» kilkakrotnie doczekał się muzyki; śpiewane wersje są w każdym serwisie streamingowym i stanowią najłatwiejszy sposób, by ją poznać. W Kalamacie, jej rodzinnym mieście, jedna z ulic nosi jej imię, stoi tam jej popiersie, a miasto poświęciło jej osobną salę. Szpital Sotiria w Atenach, gdzie napisała swoją drugą książkę, wciąż jest głównym szpitalem chorób płuc w kraju. Jej wiersze zebrane są w domenie publicznej i można je bezpłatnie czytać w internecie, co czyni ją jedną z pierwszych poetek, które uczący się może przeczytać w całości.

• Ona i Kariotakis poznali się jako koledzy w prefekturze Attyki w Atenach w 1922 roku; oboje byli urzędnikami, którzy pisali wiersze po pracy.
• Oba jej tomiki ukazały się, gdy była pacjentką sanatorium przeciwgruźliczego Sotiria.
• Jej śmierć 29 kwietnia 1930 roku nastąpiła niespełna dwa lata po samobójstwie Kariotakisa w Prewezie w lipcu 1928 roku.
• Publikowała wiersze już jako uczennica w Kalamacie, a w wieku szesnastu lat pracowała jako urzędniczka państwowa.