Życie
Fidiasz pracował w Atenach Peryklesa. Antyczni nazywają ojca Charmidesem bez pewnej biografii. Narodziny, śmierć i kolejność dzieł są sporne. Poświęcenie Partenos w 438 daje mocniejszy punkt między niepewnym początkiem i końcem.
W Olimpii sanktuarium zamówiło wielkiego siedzącego Zeusa. Budynek zidentyfikowany jako warsztat i znaleziska łączą sławę z produkcją: narzędziami, pomocnikami, tworzywem i organizacją. Późni autorzy podają oskarżenia, politykę i sprzeczne śmierci. Nie łączmy ich w pewny proces lub datę egzekucji. Ateny były ważne, ale sława nie wypełnia luk. Zamówienia niosły ateńskie rzemiosło do dwóch sanktuariów. Akropol należał do życia obywateli; Olimpia przyciągała Greków kultem i zawodami.
Dzieła
Partenos stała w Partenonie, Zeus w olimpijskiej świątyni. Złoto i kość słoniowa na konstrukcji tworzyły złożone kultowe wizerunki, nie prosty marmur. Inna Atena Promachos była brązowa i zaginęła; antyczna relacja przypisuje ją Fidiaszowi. Materiał i miejsce kierują wyobraźnią.
Rola w Partenonie to zwykle projekt, kierownictwo i warsztat, nie osobiste rzeźbienie każdej postaci. Etykiety mogą więc wskazywać warsztat Fidiasza. Późna mniejsza Atena Warwakion zachowuje aspekty, lecz różni się marmurem, skalą i datą. Nie odtwarza wszystkiego. Pauzaniasz po wiekach opisuje i cytuje podpis pod Zeusem. Relacja zachowuje imię, ojca i ateńskie pochodzenie głosem posągu: „wykonał mnie”. Podpis znamy z opisu, gdyż Zeus i napis zaginęły. Tekst pokazuje spotkanie antycznego gościa z monumentem.
Dziedzictwo w dzisiejszej Grecji
Fidiasz wiąże sztukę z językiem muzeum. Zobacz Warwakion w Muzeum Narodowym lub oficjalne zdjęcie. Warsztat olimpijski pokazuje wytwarzanie; złoto-słoniowe oryginały zaginęły.
Opisz kopię przez άγαλμα, μάρμαρο, ασπίδα. Napisz Η θεά στέκεται, umieść cechę przez δίπλα lub στο κεφάλι. Znajdź αντίγραφο na etykiecie. Porównaj ἐποίησε i έφτιαξε. B1 to wspierany nowogrecki i widoczny przedmiot, nie automatycznie łatwa antyczna proza artystyczna.
Czy wiesz, że…?
- Partenos i Zeus zaginęły.
- Warwakion to późniejsza marmurowa kopia.
- Partenon tworzyło wiele rąk.
Najważniejsze dzieła
| Tytuł grecki | Tytuł | Rok |
|---|---|---|
| Αθηνά Πρόμαχος | Atena Promachos: przypisywany zaginiony brąz | 5th century BC; dating debated |
| Αθηνά Παρθένος | Atena Partenos: zaginiony posąg ze złota i kości słoniowej | 438 BC dedication |
| Δίας της Ολυμπίας | Zeus Olimpijski: zaginiony posąg ze złota i kości słoniowej | 5th century BC; dating debated |
| Γλυπτικός διάκοσμος του Παρθενώνα | Rzeźby Partenonu: powiązany program warsztatu | 447–432 BC; workshop programme |
Wers do zapamiętania
Φειδίας Χαρμίδου υἱὸς Ἀθηναῖός μʼ ἐποίησε.
Po dzisiejszemu greckuΜε έφτιαξε ο Φειδίας, ο Αθηναίος, γιος του Χαρμίδη.
Pheidias Kharmidou huios Athēnaios m’ epoiēse.
Fidiasz, syn Charmidesa, Ateńczyk, wykonał mnie.
